Gerçek varis aranıyor

Kerem Akça, bu hafta vizyona giren tek filmi değerlendirdi

Giriş: 24 Şubat 2012 - 10:39 Güncelleme: 24 Şubat 2012 - 10:42

Google’da haber kaynağınızı Habertürk olarak seçmek için tıklayın

Son 10 yılda Todd Haynes, Wes Anderson gibi ekolleşmiş isimlerin özgün dünyalarını saymazsak Amerikan bağımsız sinemasında karakter dramasının aldığı yol açık. Gerçek bir acıyı veya insani bir duyguyu öne çıkaran, onun üzerine de ‘mizahi’ ve ‘dramatik’ açıdan giderek seyircinin aktif katılımını hedefleyen bir şablon var halihazırda. Ancak bu durumun fazlaca ilk filmini çeken yönetmenlere sıçraması ‘tek atımlık kurşun’ hesabı başlamadan biten kariyerleri beraberinde getiriyor. Alexander Payne de kariyerinin ilk dört ayağındaki alaycı, absürt ve siyasi komedi omurgasını; burada Hawaii, yazlık şort ve matem üzerinden canlandırmış. Nedendir bilinmez ama “Senden Bana Kalan”, o sözünü ettiğimiz kalıba ayak uyduran ilk filmler kıvamında hareket edip yönetmenin ısmarlama işi olarak öne çıkıyor. Fazlaca da George Clooney’nin baba karakterinde kimi zaman sazı eline alıp tek kişilik şov yapmasına karşın yan karakterlerin bir türlü hikayeye yedirilememesinden ve dramatik yapının ‘şablonum var!’ tutumundan vazgeçmemesinden zarar görüyor.

keremakca@haberturk.com

Absürtlük dozu yüksek alaycı komedileriyle dikkat çeken bağımsız yönetmen Alexander Payne, son iki filminde ne hikmetse ‘insanlık hikayeleri’ni öne çıkaran karakter draması şablonlarına kaykılmış durumda. “Sideways”den (2004) sonra “Senden Bana Kalan”ın (“The Descendants”, 2011) da böylesi bir ‘trajikomedi’ zeminini izlediği söylenebilir. Hatta daha ileri gidersek, bu durum Payne’in artık yaşlanmasıyla da bağdaştırılabilir. Anlayacağınız sinema tarihinde fazlaca gördüğümüz böylesi ‘değişim ivmeleri’nden biri de onun kariyerine sirayet etmiş.

Yönetmenin “Citizen Ruth” (1996) ve “Election” (1999) ile yükselen hiciv dolu, siyasi içerikli ve absürt karakter katkılı, hafif eklektik evreninin ikinci yarısında ‘ölüm’, ‘aile’ ve ‘dostluk’ meselelerine odaklanan ‘duygusal’ çıkarımlarının 2011 şubesi var karşımızda. Hatta bu dozajın “Schmidt Hakkında”da (“About Schmidt”, 2002) yavaş yavaş kendini hissettirdiği omurganın da ötesindeyiz bu sefer.

Kaui Hart Hemmings’in komedi ile dramı aynı potanın içinde eritme yanlısı romanı Hawaii’den bir ‘turistik’ görüntü skalası içeriyor. Zengin bir ailenin ‘descendant’ı (varisi, mirasçısı) olması bir tarafa bir arsayı da ileriye dönük elinde tutan Matt King’in konformist hayatının eşinin geçirdiği kaza ile yıkılmanın eşiğine gelmesi ise filmin ana akışını oluşturuyor. Payne bu çatıyı ‘duygu sömürüsü’nden uzak bir şekilde absürt öğeler, varoluşçu yolculuklar ve yan karakterler ile sararak baba ile çocuklarının ilişkisini öne çıkarmış, bu kabulümüz.

Bu durum da karşımıza çok fazla görmediğimiz bir sınıfsal yapıyı, insan davranışını, aileyle iç içe geçme arzusunu ve gammazlama-aldatma eğilimine verilen tepkiyi harekete geçirmiş. Clooney’nin oyunculuk performansından güç alan, Hawaii gömleği ve yazlık şort ile portrelenen Matt King’in adeta ‘tatildeyken matemi tatma’sı da böylesi bir egzersize malzeme edilmiş.

Payne’in ilk kez ama neden kullandığını anlamadığım (Hawaii güzelliklerini göstermek için olabilir mi acaba?) 2.35:1 ile bu adamın psikolojisini kavrama düşüncesi, filmin ‘beyaz tonlu’ ve ‘minimal ezgili’ dünyasını hafif ‘çizgi romansı’ bir tuvale teslim ediyor. Ancak zamanla bu ‘absürt’ durumlar ‘birazcık komik duran’ karakter draması şablonu ile dengeleniyor.

Bu da 2000’lerin ikinci yarısında alışık olduğumuz bir ‘konsept filmi’nin, aile sevgisi, trajikomik öğeler, olağan dışı kahramanlar ve ölüm üzerine kurulu çerçeveler ışığında canlandırılmasını sağlıyor. John Cassavetes yaşasa kendi ekolünün sömürülüp seri üretimleştirilmesine ne derdi bilemeyeceğiz. Ancak kesin bir şey var, o da böylesi projelerin samimiyet, oyunculuk gücü, diyalog becerisi ve karakter zıtlaştırması taktikleri ile tuttuğu gerçeği.

Bu bağlamda “Senden Bana Kalan”; Robert Forster, Judy Greer, Beau Bridges, Matthew Lillard gibi yan karakterlere güç vermek isteyen oyuncuların hikayeye fazla katılmasından ziyade Clooney’nin ‘saçının havalı hali’ ve ‘çizgi filmsi yüz ifadeleri’ ile oluşturduğu karakter portresini öne çıkarmayı seçmiş. Karakter oyunculuğu konusunda ihtisas yapan Clooney de senaryonun ‘sözlü espri’ yaratma becerisinden güç alıp birçok sahnedeki ‘performans elektriği’ne büyük destek vermiş. Adeta tek kişilik şov yapmış. Filmi götüren de Clooney’nin ta kendisi zaten!

‘Bağımsız yönetmenden de memur olur mu?’ demeyin!

Payne’in ilk dönemindeki alaycı, muhalif ve dünyayı umursamayan halini hatırlatan ‘eşimi aldatan kim?’ durumu üzerinden yükselen noktalarda yeteneğini kanıtladığı kesin oyuncunun. “Senden Bana Kalan”, pastel renklerle ve farklı doğa görüntüleriyle ilerleyen temiz bir film olsa da ‘derme çatma duran şablon’a uydurulmasıyla akılda kalacak daha çok.

Lafın özü ölüm, aile, ufak sahtekarlıklar ve daha nicesi üzerine hafif çizgi romansı bir ayakları üzerinde durma öyküsü karşımızdaki. Matem üzerine hiç de görmediğimiz bir şeyle çıkagelmezken Payne’in memuriyetini kanıtlayan tatsız tuzsuz bir edebiyat uyarlamasına dönüşüyor son kalemde. Üstüne üstlük onun 2.35:1’deki acemiliğini de üzerinde taşıyan bir film karşımızdaki.

Senden Bana Kalan (The Descendants)

Yönetmen: Alexander Payne

Oyuncular: George Clooney, Shailene Woodley, Robert Forster, Judy Greer, Matthew Lillard, Beau Bridges

Süre: 115 dk.

Yapım yılı: 2011