Sanat dünyası duayenini uğurluyor

Mehmet Açar bugün toprağa verilecek Şakir Eczacıbaşı'nın kültür adamı yönüyle ilgili yazdı...

Giriş: 26.01.2010 - 09:49 Güncelleme: 26.01.2010 - 09:49

Şakir Eczacıbaşı bir söyleşisinin sonunda John F. Kennedy’den bir alıntı

yapar ve der ki, “Sanatçılar bizi nereye götürüyorsa, oraya kadar gitmeliyiz. O nokta uygarlıktır.” Sanat camiasında saygıyla anılan Eczacıbaşı, Türkiye’nin bu uygarlık noktasına gelmesi için elinden geleni yapan öncülerden biriydi.

İlk yıllarda “İstanbul Festivalleri” başlığı altında tek bir festival düzenleyen

İKSV, 16 yılı aşkın bir süre vakfın başkanlığını sürdüren Şakir Eczacıbaşı’nın önderliğinde, uluslararası ölçekte beş festival düzenleyen bir kuruma dönüştü.

Sadece klasik müzik, caz, sinema, plastik sanatlar ve tiyatro alanında İstanbul’a uluslararası planda beş büyük festival kazandıran bir kurumdeğil, Eczacıbaşı önderliğinde Türkiye’yi kültürü ve sanatıyla dünyaya açmayı hedefleyen bir kurumolmayı da başardı.

Ülkemizde yeni, planlı ve verimli bir “kültür yaşamı” yaratılması gerektiğine

inanan Şakir Eczacıbaşı, İKSV’deki çalışmalarına ek olarak Türkiye’nin düşünce ve kültür yaşamının önde gelen isimleriyle birlikte Kültür Girişimi’ni kurdu. 1998 yılından bu yana 7 önemli kültür sempozyumu gerçekleştirdi.

Yapılan tartışmaları içeren değerli kitaplar da İKSV tarafından yayımlandı.

Şakir Eczacıbaşı’nın İKSV’deki temel vizyonu hep kültürün birleştirici

gücü oldu. 21. yüzyılı çok kültürlü toplumlara geçiş çağı olarak nitelendiriyordu.

İKSV gibi Türkiye’nin yüz akı bir kurumun başkanı olarak genel ölçekte kültür ve sanatla uğraşan Şakir Eczacıbaşı kendi özel hayatında da sanat tutkusuyla dolu bir insandı. Sanata olan tutkusu gençlik yıllarında hayatında önemli

kararlar almasına yol açmıştı. İzmir’in ilk Türk eczacısı Ferit Bey’in altı

erkek oğlundan biriydi ve eczacılık okumak için Londra’ya gönderilmişti. Ama eczacılığa hiç ilgi duymadığı için ailede yaratacağı sorunlara rağmenmezun olmasına 1.5 yıl kala okulu bırakmış ve Türkiye’ye dönmüştü. Dönüşte

Vatan Gazetesi’nin sanat ekini çıkartan ekibin içinde yer aldı ve tiyatrocu Nur Sabuncu ile evlendi. Daha sonra Nejat Eczacıbaşı’nın önerisiyle fabrikada çalışmaya başladı. Aslında niyeti kalmak değildi ama Alman asıllı Dr.Most’un, ilaç fabrikasının reorganize edilme işini bitirip, ülkesine geri dönerken Nejat

Eczacıbaşı’na ‘Yerime kesinlikle Şakir Eczacıbaşı’nı getirin’ demesinden

çok etkilendi ve kaldı. Ama bu, sanata olan ilgisi hiç azalmadı.

Hem iş hem sanat yaşamında senkronize bir biçimde ilerledi. 1970’li yıllarda Eczacıbaşı İlaç Kuruluşu GenelMüdürlüğü’ne gelen Şakir Eczacıbaşı, 1980’de Eczacıbaşı Topluluğu yürütme kurulu başkanı, 1993’te de Eczacıbaşı Holding Yönetim Kurulu başkanı oldu. Bütün bu süre boyunca kültür-sanatı, grubun

kurumsal kimliğinin en önemli parçası haline getirdi.

1965’te Türk sinema tarihinin önemli sayfalarından birinin açılmasına öncülük

etti. Onat Kutlar’la birlikte Türk Sinematek Derneği’ni kurdu ve on yıl süreyle

başkanlığını yaptı. Sinema kültürünün tam anlamıyla gelişmediği bir ülke için

şüphesiz Sinematek büyük bir önem taşımaktaydı. Başkan olduğu 10 yılda

belgesel ve kısa filmler dahil, 50–60 ülkeden, 2000 dolayında film gösterildi. Sinematek ruhu 1983’ten itibaren Sinema Günleri ve daha sonra da İstanbul Film Festivali’yle bugünlere kadar geldi.

Şakir Eczacıbaşı 1960’lı yıllardan itibaren fotoğrafla da ilgilenmeye başladı

ve çağdaş fotoğraf sanatçıları arasında seçkin bir yer elde etti. Eczacıbaşı,

Bernard Shaw’dan ‘Gülen Düşünceler’, Oscar Wilde’dan ‘Tutkular, Acılar,

Gülümseyen Deyişler’ adıyla ilgi uyandıran derleme kitaplar da hazırladı.

Sanatçı kimliğinin işadamı kimliğini desteklediğine inanır, sanatın sorunlara

daha insancıl yaklaşmayı sağladığını söylerdi. Birçok röportajında ve

sohbetinde Bernard Shaw’un sözünü alıntılar ve “Sanat var olmasaydı,

gerçeğin kabalığı katlanılmaz kılardı dünyayı” derdi.

Şakir Eczacıbaşı’nın yoğun bakıma girmeden önce sık sık ziyaretine

giden yakın dostu Metin Deniz, son dönemde bile yaşama isteğinin üst

düzeyde olduğunu söyledi. Deniz, kendisine bir keresinde “Ne zaman

80 olduk lan!” dediğini ifade ederek en büyük üzüntüsünün ise hasta