'Jingle' bestekârı olarak Beethoven!

SIRMA KARASU - KULİS / HT CUMARTESİ

Geçen salı bir telekomünikasyon firmasından gelen SMS’le çoğumuz heyecanlandık: “Akşam mucize var, 20.30’da görüşürüz.” Yoğun geçen günün sonunda tam mucizeyi unutmuştum ki TV’den gelen sesle irkildim. Ses dediğim, Beethoven’in 9. Senfonisi’nin koro eşliğinde söylenen “Ode an die Freude”siydi. Beethoven’in ruhu yücelten bestesinin, Schiller’in burada özetlenmesi mümkün olmayan ilahi duyguları ve kardeşliği konu alan sözleriyle birleşiminden oluşan eser, Avrupa Birliği’nin de marşı. İnternette, klasik müziğin insanlığı biraraya getirme gücünü ispatlamak için bu eser kullanılarak yapılmış onlarca “flash mob” videosu bulunuyor. Konumuz o reklam değil. Benim asıl meselem, bu muazzam esere yapılan haksızlık.

Öncelikle koro, eseri orijinalinin aksine o kadar monoton söylemiş ki neşe filan kalmamış. Aynı eseri “Otomatik Portakal” filminde dehşet bir ironiyle kullanan Kubrick bu gerilimi görse şapka çıkarır! Sözler şahane! Hiç yorumsuz, en harika olanını aktarıyorum: “İbrahim Bey açtı cebini, yaktı kaloriferleri!” Friedrich Schiller’in sözleriyse şöyle: “Neşe sen ey güzel tanrılar kıvılcımı, Elysium kızı... Ey tanrıça... Tapınağına kendimizden geçmişçesine gireriz, törelerin ayırdıkları senin sihrinle birleşir. Yumuşak kanadının uçuştuğu yerlerde, insanlar kardeş olur.” Bu yaman çelişki “İbrahim Bey donsaydı” dedirtiyor değil mi?

TEMİZ VE FERAH LA TRAVIATA!

Benzer pek çok reklam filmi var. Avrupa, ABD ve ülkemizde telif hakkı, hem maddi hem manevi, eser sahibinin ölümünden itibaren yetmiş seneyle sınırlı. Yani klasik müzik eşliğindeki reklamlarda, icracıya verilen para dışında müzik için para ödenmiyor. Parasal yanını geçtim de Verdi’nin torunlarının, La Traviata’dan “Libiamo”yu “İşte temizlik, ferahlık sizlere, hem de hiç durulamadan, kurulamadan” şeklinde uyarlayan temizlik firmasına “Yahu bizim büyük dedemiz bu eseri edebiyat ve tiyatro tarihinin en trajik eseri Kamelyalı Kadın’dan uyarlamış, siz millete bale yaptırarak yer sildiriyorsunuz, yapmayın” diyememesi üzücü. Bitmedi, bir de sıralı otogaz sistemi firmamız var. Mozart’ın 11. Piyano Sonata’sının son kısmında yer alan “Alla Turca” rondosuna, “Kalitenin seçimi budur, marka garantisini korur. Ekonomi böyle olur. Gerçek yol arkadaşın odur” sözlerini uygun görmüşler. Şimdi Alman filozof, edebiyat eleştirmeni Herder’in ve Goethe’nin “fırtına ve coşku” akımı döneminde yaptıkları “einmaliges genie” yani “eşsiz deha” tanımına bire bir uyan Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart’ın kabahati, rondoyu adlandırırken içine “Turca” kelimesini koymak mıydı? Yoksa 235 yıl önce eseri bestelerken Türk tüketicisini LPG ve sıralı otogazın farkları hakkında bilgilendirmeyi amaçlamış olabilir mi?Komplo teorimi Mozart’ın mason olduğunu hatırlatıp taçlandırmak isterim! Otogaz firmamız kendini klasik müzikle iyice özdeşleştirmiş olacak ki Rossini’nin “Sevil Berberi” eserinden “Largo al Factotum” da markanın İtalyan kimliğini perçinlemek için kullanılmış. Ancak bu defa söz yok, “Figaro, Figaro, Figaro” yerine onlarca kez markanın ismi tekrarlanıyor.

Rocksmith

Guitar Hero ve Rock Band oyunları yüzünden üniversite hayatımız küçücük bir odada “çat, çat, çat” ve “pat, pat, pat” şeklinde kâh gitar kâh bateri çalıp karaoke yaparak geçti. Bu ritim-simülasyon oyunları çok zevkliydi ama eşek kadar insanlar olarak “rocker”lık deneyimini plastik enstrümanlarla yaşamaktan feci utanıyorduk. Neyse ki yalnız değildik. Zira plastik rock grubumuz dağıldıktan sonra video oyunları ve müzik ilişkisi üstüne yaptığım bir araştırma sonucunda, oyuncuların ritim oyunlarından, olayın plastik gitar boyutunda kalması nedeniyle sıkılmalarının genel bir durum olduğunu fark ettim. Oyun satışında dibi gören Guitar Hero yapımcıları da simülasyondan daha interaktif bir deneyim için 2010’dan beri çalışmaktaydı. İşte Rocksmith gerçek gitarla oynanıyor ve en güzel yanı sıfırdan gitar çalmayı öğretiyor. Oyun 2011’de Amerika’da, 2012’deyse Avrupa’da çıktı ama biz yine eşe dosta yalvar yakar yurtdışından sipariş ettik. Oyunun yeni versiyonu Rocksmith 2014’üyse Playstation Store’dan ve diğer konsollar için muadili online satış yöntemleriyle almak mümkün. Yeni versiyonda solo, ritim ve bas gitar seçenekleriyle istediğiniz zorluk seviyesinden başlama özellikleri mevcut. Ancak oyunun normal bir USBjack gitar kablosuyla çalışmadığını, “Hercules” isimli kendi kablosunu almanız gerektiğini ve bu kabloyu da dükkânlardan ziyade online sitelerden temin edebileceğinizi söyleyeyim. Bekâr öğrencilere not: Oyunda maalesef “Akdeniz Akşamları” yok ama üzülmeyin “Hotel California” mevcut.

Dört mevsim reklam

Araba ve banka reklamlarının genellikle insanların güven, statü ve sadakat gibi duygularını hedeflediği düşünülürse, bilindik klasik müzik eserlerinin bu gücünden yararlanmaları sürpriz değil. Ayrıca ölümsüz eseri “Dört Mevsim”in her bir notasının farklı markalar tarafından defalarca kullanıldığı göz önünde bulundurulursa, Vivaldi 21. yüzyılda yaşasa kesin rahiplik, klasik müzik falan uğraşmaz temiz temiz reklam jingle’ı bestelermiş. Size hazırladığım orkestra eşliğindeki şarkılar ve opera aryaları içeren listeye aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz.

http://open.spotify.com/user/114700018/playlist/23q LFie5qh0zFXFhxvL35E

http://www.deezer.com/playlist/640375425