Dünyada en çok dil bu ülkede konuşuluyor: Sayı şaşırtıyor
Tek bir ülkede 800'den fazla yaşayan dil var, üstelik komşu iki köy çoğu zaman birbirini anlamıyor. Ama bu rekor zenginlik hızla eriyor.
Google’da haber kaynağınızı Habertürk olarak seçmek için tıklayın 
Bir vadinin iki yakasındaki köylerin birbirini anlamadığı bir ülke var. Aynı bayrağı paylaşıyorlar ama konuştukları diller akraba bile değil. Ethnologue'un 2026'da yayımlanan güncel verilerine göre dünyada en çok dilin konuşulduğu yer burası. Ve oradaki dil sayısı, ilk duyanların çoğunu inandırmıyor.
Sayı söylenince çoğu kişi inanmıyor
O ülke Papua Yeni Gine. Pasifik'te, Avustralya'nın hemen kuzeyinde, nüfusu 10 milyonu yeni bulan bir ada ülkesi. Burada bugün yaşayan ve hâlâ konuşulan dil sayısı 841.
Dünyada bilinen yaşayan dillerin toplamı 7.170 civarında. Yani gezegendeki her on dilden biri tek bir ülkenin sınırları içinde. Avrupa kıtasının tamamında konuşulan dil sayısı bile bunun çok altında kalıyor.
Listede ikinci sırada Endonezya geliyor, 721 dille.
Üçüncü sıradaysa 538 dille Nijerya var. Papua Yeni Gine kendisini takip eden Endonezya'nın 120 dil önünde, üstelik bunu yirmi kat daha az insanla yapıyor: Endonezya'nın nüfusu 280 milyonu aşıyor.
Bunlar şiveler ya da aynı dilin bölgesel söyleyişleri değil. Gramerleri ve sözcükleri birbirinden bağımsız, tümüyle ayrı diller. Bir köyün diliyle yamacın öbür tarafındaki köyün dili, Türkçe ile Japonca kadar uzak olabiliyor.
Birkaç kilometrede dil değişiyor
Bu kadar dil tek bir ülkeye coğrafya yüzünden sığıyor. Ülke dağlar ve derin vadilerle bölünmüş; yüzyıllar boyunca bir vadideki topluluk yan vadidekiyle neredeyse hiç temas kurmamış. Birbirinden yalıtılmış küçük topluluklar kendi dillerini kendi başlarına geliştirmiş.
Peki bu kadar dil arasında insanlar nasıl anlaşıyor?
Devreye Tok Pisin giriyor, İngilizce temelli bir karma dil ve ülkenin ortak iletişim diline dönüşmüş durumda. Sözcükleri çoğunlukla İngilizceden gelse de söyleyiş bambaşka. En çok sevilen örneği "wantok". Kelime kelime "one talk", yani aynı dili konuşan kişi demek ama Papua Yeni Gine'de tek bir sözcükle hemşeriyi, dostu, dayanışma ağını anlatıyor.
En zengin ülke ve dilini en hızlı yitiren ülke aynı
İşin asıl çelişkisi burada. Dünyanın en zengin dil hazinesine sahip ülke, bu hazineyi en hızlı kaybedenlerden de biri.
Dilbilimcilerin 2025'te yayımladığı analizler, ülkedeki yerli dillerin yaklaşık üçte birinin yok olma tehlikesi altında olduğunu gösteriyor. Bazıları bu yarışı çoktan kaybetti; son yıllarda bir düzine kadar dil, konuşan son kişisiyle birlikte tamamen sustu. Bir dilin ölmesi yalnızca birkaç bin kelimenin kaybı değil. O dilde anlatılan masallar, akrabalık adları, ot ve hayvan isimleri, kuşaktan kuşağa aktarılan bir bakış açısı da onunla birlikte siliniyor.
Kaybı asıl hızlandıran şey ortak dilin kendisi. Bugün yaklaşık 4 milyon kişinin konuştuğu Tok Pisin, özellikle başkent Port Moresby gibi şehirlerde ve genç kuşaklar arasında hızla yayılıyor. Şehre göçen bir aile düşünün: anne baba köy dilini biliyor ama mahallede, okulda, çarşıda herkes Tok Pisin konuşuyor. Çocuk doğal olarak dışarıda işine yarayan dile sarılıyor, dedesinin köy dilini ise giderek daha az duyuyor. Araştırmalara göre bugün ailelerin yalnızca yaklaşık üçte birinde çocuklar hâlâ eski yerli dilini öğrenerek büyüyor.
Bir dil bir kez bu döngüye girince geri dönüşü zor. Konuşan sayısı azaldıkça dil önce evden mutfağa, sonra yalnızca en yaşlıların hafızasına çekiliyor; o kuşak gidince dil de gidiyor. Ethnologue her yeni baskısında bu listeyi günceller ve Papua Yeni Gine'nin dil sayısı son baskılarda artmıyor, düşüyor.