Türkiye'de her 3 kişiden biri yeterince hareket etmiyor! Sağlık riski taşıyor...

Sabah işe giderken, gün boyunca masa başında çalışırken veya akşam televizyon karşısında dinlenirken farkında olmadan saatlerce hareketsiz kalabiliyoruz. Peki günlük hayatın sıradan bir parçası haline gelen bu alışkanlık sağlığımızı nasıl etkiliyor? Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından 28 Mayıs 2025'te yayımlanan Türkiye araştırması, fiziksel aktivite konusunda önemli bir soruna işaret etti. Ülke genelinde 6 binden fazla kişinin katıldığı çalışmanın sonuçları, yalnızca spor yapmanın değil, gün içinde ne kadar hareket ettiğimizin de önemini bir kez daha gündeme getirdi.

TÜRKİYE'DE HER 3 KİŞİDEN BİRİ YETERİNCE HAREKET ETMİYOR

Sağlık Bakanlığı tarafından DSÖ'nün teknik desteğiyle gerçekleştirilen Türkiye Hanehalkı Sağlık Araştırması, fiziksel aktivite konusunda dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Eylül-Kasım 2023 döneminde, Türkiye'nin 12 istatistiki bölgesinde 15 yaş ve üzerindeki 6 binden fazla kişiyle yürütülen araştırmada, katılımcıların yüzde 32,1'inin yeterli düzeyde fiziksel aktivite yapmadığı belirlendi. Bu oran, her 3 kişiden yaklaşık birinin önerilen hareket düzeyine ulaşamadığını gösteriyor.

KADINLAR VE ERKEKLER ARASINDA DİKKAT ÇEKEN FARK

Araştırmada kadınlarla erkeklerin günlük hareket süreleri arasında da belirgin bir fark ortaya çıktı. Erkeklerin günde ortalama 64,3 dakika fiziksel aktivite yaptığı belirlenirken, kadınlarda bu süre 34,3 dakika olarak ölçüldü. Böylece erkeklerin günlük fiziksel aktivite süresinin kadınların yaklaşık iki katına ulaştığı görüldü. Bu sonuç, fiziksel aktivite alışkanlıklarının toplumun farklı kesimlerinde önemli ölçüde değiştiğini ortaya koyuyor.

HAREKETSİZLİK HANGİ HASTALIKLARIN RİSKİNİ ARTIRIYOR?

DSÖ'ye göre yeterince hareket etmemek, kalp krizi ve felç gibi kalp-damar hastalıklarının yanı sıra tip 2 diyabet, bazı kanser türleri ve demans riskinin artmasıyla bağlantılı. Düzenli fiziksel aktivite ise kan basıncının kontrolüne yardımcı oluyor, kas ve kemik sağlığını destekliyor, uyku kalitesini iyileştirebiliyor. Ayrıca depresyon ve kaygı belirtilerinin azalmasına katkıda bulunabiliyor. Uzmanlar, fiziksel aktivitenin yalnızca kilo kontrolü için değil, genel sağlığın korunması açısından da önemli olduğunu vurguluyor.

SAĞLIKLI KALMAK İÇİN GÜNDE KAÇ DAKİKA YÜRÜMELİ?

DSÖ, yetişkinlerin haftada en az 150-300 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapmasını öneriyor. Bu süre, haftanın 5 günü yaklaşık 30 dakika tempolu yürüyüşle karşılanabiliyor. Daha yoğun egzersizleri tercih eden kişiler için ise haftada 75-150 dakika yüksek yoğunluklu fiziksel aktivite öneriliyor. Bunun yanında haftada en az iki gün büyük kas gruplarını çalıştıran güçlendirme egzersizlerinin yapılması da tavsiye ediliyor. Bu öneriler, sağlığı korumak için mutlaka her gün saatlerce spor yapmak gerekmediğini gösteriyor.

SPOR SALONUNA GİTMEDEN DE HAREKET ETMEK MÜMKÜN

Fiziksel aktivite denildiğinde akla ilk olarak spor salonları ve egzersiz programları gelse de hareket etmek yalnızca bunlarla sınırlı değil. DSÖ, yürüyüş yapmanın, bisiklete binmenin, ev işleriyle uğraşmanın ve günlük yaşamda bedensel hareket gerektiren işlerin de fiziksel aktivite kapsamında değerlendirildiğini belirtiyor. Kısa mesafelerde yürümeyi tercih etmek, asansör yerine merdiven kullanmak veya gün içinde hareket molaları vermek, hareketsiz geçirilen sürenin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.

DÜNYADA 1,8 MİLYAR YETİŞKİN YETERİNCE HAREKET ETMİYOR

Fiziksel aktivite yetersizliği yalnızca Türkiye'nin karşı karşıya olduğu bir sorun değil. DSÖ'nün 2024 yılında açıkladığı küresel verilere göre, 2022'de dünya genelinde yaklaşık 1,8 milyar yetişkin, yani yetişkin nüfusun yüzde 31'i önerilen fiziksel aktivite düzeyine ulaşamadı. Bu oranın 2010 yılına kıyasla yaklaşık 5 puan artması dikkat çekti. Mevcut eğilimin devam etmesi halinde, 2030 yılında fiziksel aktivite yetersizliği yaşayan yetişkinlerin oranının yüzde 35'e çıkabileceği öngörülüyor.

KÜÇÜK DEĞİŞİKLİKLERLE HAREKETLİ YAŞAMA GEÇİLEBİLİR

DSÖ, hiç hareket etmemek yerine az miktarda da olsa fiziksel aktivite yapmanın sağlık açısından faydalı olduğunu vurguluyor. Uzun süredir hareketsiz yaşayan kişilerin kısa yürüyüşlerle başlayıp aktivite süresini ve yoğunluğunu zaman içinde artırması öneriliyor. Düzenli hareket alışkanlığı kazanmak için günlük yaşamın içine yürüyüş, bisiklet ve kas güçlendirme egzersizleri eklenebiliyor. Türkiye'de her 3 kişiden yaklaşık birini etkileyen fiziksel aktivite yetersizliği, günlük alışkanlıkların değiştirilmesinin halk sağlığı açısından ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.