ABD-İran hattında barış sağlanacak mı? Trump tarih verdi, İran beklemede

ABD Başkanı Donald Trump, ABD ile İran'ın bugün yeni bir anlaşma imzalayacağını açıkladı. Trump, anlaşmanın Tahran'ın nükleer silah edinmesini engelleyeceğini ve Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz trafiğine yeniden açılmasını sağlayacağını öne sürdü.

Trump, sahibi olduğu sosyal medya platformu Truth Social'da dün akşam yaptığı paylaşımında, İran'ın "artık nükleer silah istemediğini ve satın alma, geliştirme ya da başka herhangi bir yolla nükleer silaha sahip olmayacağını" söyledi.

Trump açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Anlaşmanın yarın imzalanması planlanıyor ve imzanın hemen ardından Hürmüz Boğazı TÜM gemilere AÇILACAK. İran ile ilişkimiz, önceki yönetimlerin sahip olduğundan çok daha farklı ve çok daha iyi bir noktada... Umarım bu süreç hızlı, kolay ve sorunsuz şekilde ilerler. Eğer ilerlemezse, umarım bir daha asla kullanmak zorunda kalmayacağımız nihai bir alternatifimiz var."

İran, ABD ve arabulucu ülkeler ise daha önce dün yaptıkları açıklamalarda, Orta Doğu'da üç aydır devam eden savaşı sona erdirecek ön barış anlaşmasının günler içinde imzalanabileceğini belirtmişti. Ancak taraflar anlaşmanın zamanlaması ve içeriği konusunda farklı açıklamalar yaptı.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, İslamabad'ın 24 saat içinde elektronik imzaya hazırlanacağını, ardından gelecek hafta teknik düzeyde görüşmeler yapılacağını söyledi.

Şerif sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Hiç olmadığımız kadar bir barış anlaşmasına yakınız. Bu tarihi barış anlaşmasının kalıcı barış için güçlü bir temel oluşturacağından eminiz" ifadelerini kullandı.

Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi daha temkinli bir açıklama yaptı.

Bekayi, "Mutabakat zaptının imzalanacağı kesin tarihi bekleyip görmemiz gerekiyor. Ancak bu tarih yarın olmayacak. Önümüzdeki günlerde gerçekleşme ihtimali göz ardı edilemez" dedi.

İRAN BASINI: NİHAİ KARAR VERİLMEDİ

İran'ın, ABD ile imzalanması muhtemel mutabakat zaptına ilişkin teknik, siyasi ve hukuki incelemelerini sürdürdüğü ve henüz nihai kararın verilmediği belirtildi.

İran'ın yarı resmi Fars Haber Ajansının, müzakere heyetine yakın bir kaynağa dayandırdığı haberinde, Tahran'ın mutabakat zaptına ilişkin henüz nihai bir sonuca ulaşmadığı ve incelemelerin sürdüğü ifade edildi.

Haberde, değerlendirmelerin teknik, siyasi ve hukuki yönden devam ettiği, İran'ın mutabakat zaptına ilişkin kararını ulusal çıkarların korunması, kırmızı çizgilerin muhafaza edilmesi ve gerekli güvencelerin sağlanması çerçevesinde alacağı vurgulandı.

TANSİYON YÜKSELMİŞTİ

Son günlerde İran ile İsrail ve ABD arasındaki çatışmalar, nisan ayında ateşkesin başlamasından bu yana en yoğun seviyesine ulaştı.

Trump, perşembe günü İran'ın petrol ihracat terminali Harg Adası'nı ele geçirmekle ve yeni saldırı dalgası başlatmakla tehdit etmiş, ardından aniden diplomatik bir ilerleme sağlandığını öne sürmüştü.

ABD Başkanı, taslak anlaşmanın "İran liderliğinin en üst düzeyi tarafından onaylandığını" söylemişti.

Çatışmalar boyunca Trump yaklaşık 40 kez anlaşmanın tamamlanmak üzere olduğunu iddia etti; ancak bu açıklamaların ardından İran'a yönelik yeni saldırı tehditleri savurmaya devam etti.

İKİ TARAF DA KARŞI TARAFIN TAVİZ VERDİĞİNİ SAVUNUYOR

ABD ve İran'daki yetkililer, olası anlaşmayı kendi ülkeleri açısından bir başarı olarak göstermeye çalışıyor ve karşı tarafın önemli tavizler verdiğini savunuyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, cuma günü devlet televizyonunda yaptığı açıklamada, taslak anlaşmanın İran'ın çatışmadan daha güçlü çıktığını gösterdiğini söyledi.

Arakçi, "İran, ABD ile yapılan savaşın galibidir" dedi.

Bu açıklamalardan saatler sonra ABD güçleri, Hürmüz Boğazı'na doğru ilerleyen çok sayıda İran yapımı tek yönlü saldırı İHA'sını düşürdü.

Savaş öncesinde dünya petrol ve sıvı doğalgaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik su yolu olan Hürmüz Boğazı, çatışmaların başlamasından birkaç gün sonra İran tarafından büyük ölçüde ticari gemi trafiğine kapatılmıştı.

ANLAŞMANIN İÇERİĞİ KONUSUNDA FARKLI İDDİALAR

Müzakerelere yakın kaynaklara göre önerilen anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasını öngörüyor. İran'ın nükleer programına ilişkin görüşmelerin ise daha sonra yapılması planlanıyor.

Trump, cuma günü İran'ın yarı resmi Mehr haber ajansı tarafından yayımlanan ve İran müzakere ekibine yakın bir kaynağa dayandırılan taslak anlaşma metni haberinin "gerçekle hiçbir ilgisi olmadığını" söyledi.

Mehr ve İranlı yetkililere göre anlaşma, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde çatışmayı sona erdirecek. Ayrıca İran'ın dondurulmuş 24 milyar dolarlık varlığının serbest bırakılmasını sağlayacak.

Taslağa göre ayrıca:

Ancak bu iddialar, Washington'dan gelen açıklamalarla çelişiyor.

ABD'li yetkililer, anlaşmanın İran'ın nükleer materyallerinin imha edilmesini, nükleer programının sökülmesini, İran'ın dondurulmuş fonlarının ise belirli şartlar yerine getirilmeden serbest bırakılmamasını ve Tahran'ın bölgedeki müttefik silahlı gruplara desteğini sonlandırmasını içerdiğini savunuyor.

Adının açıklanmaması koşuluyla gazetecilere konuşan bir ABD'li yetkili, cuma günü anlaşmanın Trump'ın temel hedeflerini karşıladığını ve müzakereleri "çok ama çok iyi bir noktaya" taşıdığını söyledi.