Ev poğaçası nasıl yapılır? Doğal, kolay ve lezzetli ev poğaçası tarifi
Pazar sabahlarını şenlendiren, okul beslenmelerinin vazgeçilmezi ve çat kapı gelen misafirlere sunulabilecek en sıcak ikram olan ev poğaçası, mutfaklarımızın en samimi ve en çok sevilen hamur işidir. Fırından yayılan o mis gibi mahlep ve susam kokusu, evi bir anda sıcak bir yuvaya dönüştürür. Pastanelerden alınan bol yağlı ve katkılı poğaçaların aksine, anne eli değmiş gibi hazırlanan, doğal malzemelerle yoğrulan ev poğaçası, hem sağlığımız için daha güvenilir hem de lezzet açısından çok daha tatmin edicidir. Kıyır kıyır ağızda dağılan veya puf puf kabaran çeşitleriyle her damak zevkine hitap eden bu lezzet, içine konulan peynir, zeytin, patates veya kıyma ile zenginleşerek tek başına bir öğün yerine geçebilir.
Geleneksel Türk mutfağının demirbaşlarından biri olan poğaça, aslında mayalı veya mayasız hamurdan yapılan bir tür küçük ekmektir. Ancak onu ekmekten ayıran, hamuruna katılan yağ, süt, yoğurt ve yumurta gibi zenginleştirici malzemelerdir. Ev poğaçası tarifi denildiğinde akla ilk gelen, genellikle mayalı, yumuşacık ve üzeri bol susamlı o klasik modeldir. Ancak kabartma tozuyla yapılan ve "karaköy poğaçası"nı andıran kıyır kıyır versiyonları da oldukça popülerdir. Hangi tarifi seçerseniz seçin, ev poğaçası nasıl yapılır sorusunun cevabı, malzemelerin oda sıcaklığında olmasından hamurun yoğrulma süresine kadar uzanan bir dizi püf noktasında gizlidir. Özellikle çalışanlar veya öğrenciler için pratik bir kurtarıcı olan, dondurucuda saklanıp istendiğinde ısıtılarak tazeliğine kavuşan kolay ev poğaçası, modern zamanın hızına ayak uyduran geleneksel bir lezzet deposudur. Şimdi, o mükemmel dokuyu yakalamanın, hamuru bulut gibi kabartmanın ve poğaçaların bayatlamasını geciktirmenin sırlarına yakından bakalım.
MALZEME SEÇİMİ VE MAYALAMA TEKNİKLERİ
Lezzetli bir poğaçanın temeli, kaliteli malzeme ve sabırlı bir mayalama sürecidir. Kullanılacak unun elenmiş olması, hamurun havalanmasını ve daha iyi kabarmasını sağlar. Poğaça hamurunda genellikle yaş maya veya kuru maya tercih edilir. Mayanın aktifleşmesi için kullanılan suyun veya sütün ne çok sıcak ne de çok soğuk, tam "el yakmayacak ılıklıkta" olması hayati önem taşır. Sıcak sıvı mayayı öldürür, soğuk sıvı ise uyandırıp çalıştırmaz. Mayanın yanına eklenecek bir miktar toz şeker, fermantasyonu hızlandıran en önemli katalizördür.
Hamurun zenginliğini sağlayan unsurlar ise yağ ve süt ürünleridir. Tereyağı kullanmak poğaçaya inanılmaz bir aroma ve lezzet derinliği katarken, sıvı yağ hamurun daha esnek olmasını ve geç bayatlamasını sağlar. Bu nedenle genellikle ikisinin karışımı tercih edilir. Süt poğaçayı yumuşatırken, yoğurt daha gevrek ve kıyır bir doku verir. Tüm sıvı malzemelerin oda sıcaklığında olması, mayalanma sürecini olumlu etkiler. Hamur yoğrulurken un azar azar eklenmeli ve "kulak memesi kıvamı" dediğimiz, ele yapışmayan ama yumuşacık bir doku elde edilene kadar yoğrulmalıdır. Hamur ne kadar iyi yoğrulursa, glüten o kadar iyi açığa çıkar ve poğaçalar o kadar güzel kabarır.
DİNLENDİRME VE ŞEKİL VERME SANATI
Yoğrulan hamurun üzerini nemli bir bezle veya streç filmle kapatıp ılık bir ortamda mayalanmaya bırakmak, işin en sabır gerektiren kısmıdır. Hamurun hacmi iki katına çıkana kadar, yaklaşık 45 dakika ile 1 saat arasında beklemek gerekir. Mayalanan hamurun o ekşi maya kokusunun gitmesi için tezgaha alınıp hafifçe bir kez daha yoğrulması (gazının alınması) önemlidir. Bu işlem yapılmazsa pişen poğaçalarda maya kokusu ve tadı baskın olabilir.
Şekil verme aşaması, yaratıcılığınızı konuşturabileceğiniz kısımdır. Hamurdan mandalina büyüklüğünde parçalar koparılıp avuç içinde açılır. Ortasına beyaz peynir, kaşar peyniri, zeytin ezmesi, patatesli harç veya kıyma konulur. İç harcın oda sıcaklığında olması ve sulu olmaması, hamurun içinin pişmesini engellememesi açısından önemlidir. En klasik şekil, yuvarlak veya yarım ay (D şeklinde) kapatmaktır. Yarım ay kapatırken kenarlarına çatal ucuyla bastırmak hem şık bir görüntü verir hem de poğaçanın açılmasını önler. Şekil verilen poğaçalar yağlı kağıt serili tepsiye aralıklı olarak dizilir. Fırına vermeden önce mutlaka 15-20 dakika "tepsi mayası" için bekletilmelidir. Bu bekleme süresi, poğaçaların fırında pişerken çatlamasını önler ve puf puf olmasını garanti eder.
PİŞİRME SIRLARI VE SAKLAMA KOŞULLARI
Poğaçaların üzerine sürülen yumurta sarısı, o nar gibi kızarmış görüntünün mimarıdır. Yumurta sarısına çok az miktarda sıvı yağ veya süt eklemek, parlaklığını artırır ve sürümünü kolaylaştırır. Üzerine serpilip lezzet veren susam, çörek otu veya haşhaş, poğaçanın karakterini tamamlar. Özellikle kavrulmuş susam, fırında ısıyla birlikte harika bir aroma yayar. Fırın önceden 180-190 dereceye ısıtılmalıdır. Soğuk fırına verilen poğaçalar kuruyabilir ve sertleşebilir.
Pişme süresi fırından fırına değişmekle birlikte, altı ve üstü kızarana kadar yaklaşık 20-25 dakika pişirmek yeterlidir. Fırından çıkan sıcak poğaçaların üzerine temiz bir mutfak bezi örtmek, kendi buharıyla yumuşamalarını sağlar. Eğer hemen tüketilmeyecekse, poğaçalar tamamen soğuduktan sonra buzdolabı poşetlerine konularak dondurucuda aylarca saklanabilir. Tüketileceği zaman çıkarılıp fırında veya tost makinesinde ısıtıldığında, ilk günkü tazeliğine ve yumuşaklığına geri döner. Ev yapımı poğaça, içine kattığınız sevgi ve doğal malzemelerle, sevdikleriniz için hazırlayabileceğiniz en güvenilir, en lezzetli ve en bereketli atıştırmalıktır.