Filizlenen barbunya yenir mi, sağlığa zararı var mı?

Barbunya, lezzetli ve besleyici baklagillerden biridir. Türk mutfağında sık sık tüketilen bu gıda, saklama koşullarına bağlı olarak bazı durumlarda filizlenme sürecine başlayabiliyor. Peki, Filizlenen barbunya yemek zararlı mı? Filizlenen barbunyanın besin değeri artar fakat sağlık açısından riskleri de barındırabilir. Uzman isimler, filizlenme sürecindeki barbunyada toksin oluşabileceğine ve bu toksinlerin ise sindirim problemlerine yol açabileceğine işaret ediyor. İşte filizlenen barbunyanın tüketimi hakkında bilinesi gerekenler…

Giriş: 19.02.2025 - 15:41 Güncelleme: 19.02.2025 - 15:41

Mutfaklarda sıklıkla kullanılan baklagillerden biri olan barbunyada, uygun saklama koşullarını riayet edilmediğinde filizlenebiliyor. Peki, Filizlenen barbunya yenir mi, yoksa sağlığa zararlı mı? Gıda güvenliği konusundaki uzman isimler ve beslenme uzmanları, filizlenmiş barbunyanın içerdiği bileşenlerde zamanla değişim olabileceğini ve bazı durumlarda toksin oluşumun sebep olabileceğine dikkat çekiyorlar. Özellikle uzun süre boyunca sıcak ve nemli ortamlarda saklanan barbunyalarda zararlı maddelerin ortaya çıkabileceğinin altını çizen uzmanlar, filizlenen barbunyaları tüketmeden önce dikkat edilmesi gereken maddeleri sıralıyor. İşte konuya ilişkin tüm merak edilenler…

Sıcaklık ve nem gibi uygun şartlar altında saklanmayan baklagiller filizlenmeye başlar. Filizlenme sürecinde, tohumlar çimlenir ve büyüme aşaması geçerler. Filizlenmeye maruz kalan barbunyada bazı kimyasal değişimler ortaya çıkar ve yeni bileşikler üretilebilir. Bu değişimler, bazı durumlarda faydalı olarak görülürken bazı durumlarda ise insan sağlığı açısında önemli risklere neden olabilir. Filizlenme süreci bazı durumlarda insan sağlığına zarar verebilecek maddelerin oluşuma sebebiyet verebilir.

Barbunya ile diğer baklagiller, genellikle tüketilmeden önce pişirilir. Fakat, filizlenme sürecinin başlamasıyla birlikte bu gıdalar bazı toksik bileşikler üretebilirler. İşte filizlenen barbunyada meydana gelen başlıca kimyasal değişimler:

Lektin Seviyesinde Artış: Baklagillerde bulunan ve doğal bir protein olan lektin ile bazı türleri sindirim sistemi üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir. Az pişmiş ya da çiğ barbunyada çektin seviyesi yüksek olabilir.
Siyanür Benzeri Maddelerin Oluşumu: Barbunyada gibi baklagillerde bulunan bazı doğal bileşenler, filizlenme süreci ile birlikte toksik maddelere dönüşebilir. Bazı baklagillerde özellikle siyanür bileşikleri meydana gelebilir ve bu durum ise insan sağlığı açısından denli riskler taşıyabilir.
Besin Değerlerinde Değişiklik: Filizlenme sürecinde, bazı mineraller ve vitaminler artış gösterirken bazıları da azalabilir. Örnek olarak, C vitamini seviyesi genelde artarken protein oranında ise değişimler yaşanabilir.

Filizlenen barbunya tüketimine ilişkin olarak yapılan araştırmalar, olası sağlık problemlerine dikkat çeker. İşte filizlenen barbunya tüketiminin olası zararları:

Sindirim Problemleri: Filizlenen barbunyada yüksek oranda bulunan lektin, bağırsak hücrelerine zarar verebilir. Lektin; mide krampları, ishal ve kusma gibi semptomlara yol açabilir.
Gıda Zehirlenmesi Riski: Filizlenen barbunya ya da baklagillerde, bazı bakterilerin üremesi için gerekli ortam sağlanabilir. Özellikle nemli ortamlarda bekletilen barbunyalar, küf ve zararlı bakterilerin gelişimine sebebiyet verebilir. Zararlı bakterilerin üremesi halinde ise gıda zehirlenmesi yaşanılabiliyor.
Nörotoksik Etkiler: Filizlenme sürecinde üretilen kimi kimyasallar, sindirim sisteminde olumsuz etkilere nede olabilir. Filizlenen barbunyanın uzun süre tüketilmesi halinde; baş dönmesi, baş ağırı ya da sinirsel rahatsızlıklar ortaya çıkabilir.

Barbunyanın filizlenip filizlenmediğini anlamak bazı durumlarda zor olabilir. İşte filizlenen barbunya hakkında dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar;

Sağlığa zararlı olabilecek bileşikler üreten filizlenen barbunyanın tüketilmesi genel olarak önerilmez. Fakat bazı durumlarda filizlerin temizlenerek uygun bir şekilde pişirilmesi halinde toksik bileşiklerin bir kısmı ortadan kaldırılabilir. Yine de güvenli tüketim sağlamak adına aşağıdaki noktalara dikkat etmekte fayda vardır:

Eğer barbunyanın filizlendiğinden emin olduysanız ve yemek konusunda endişeleriniz varsa, bazı sağlıklı alternatifler düşünebilirsiniz.

Barbunyadaki filizlenmeye önlemek adına doğru saklama koşulları oldukça önemlidir. Barbunyayı sağlıklı şekilde saklamak için bazı öneriler şu şekilde:

Sonuç olarak filizlenen barbunyanın tüketilmesi sağlık açısından bazı risklere neden olabilir. Özellikle çektin ve siyanür türevleri gibi zararlı bileşiklerin oluşumuna yol açma ihtimali göz önüne alındığında, tüketmekten kaçınılması daha sağlıklı bir alternatif olarak görülür. Eğer filizlenen barbunyayı kullanmayı düşünüyorsanız ise dikkatli kontrol yöntemleri ve iyi pişirme yolunu deneyebilirsiniz. Fakat bu durumda en güvenli yöntem, filizlenmiş barbunya tüketmek yerine sağlıklı ve taze alternatiflere yönelmek oldukça önemli bir yöntemdir.

Haberi Hazırlayan: Rıza Gereniz