Gayrimenkulde ‘düşük bedel’ dönemi bitiyor: MEVA ile 5 yıl geriye dönük yapay zekâ denetimi
Gelir İdaresi'nin MEVA sistemi ilan siteleri, tapu beyanları, banka hareketleri ve kredi tutarlarını eş zamanlı analiz ediyor. Tutarsızlıklarda risk sinyali vergi dairelerine düşüyor; e-Devlet'ten tebligata 15 gün içinde yanıt verilmezse ceza ve faiz devreye giriyor. Esra Toptaş yazdı
Gayrimenkul sektöründe düşük bedel gösterilen satışlara yönelik kapsamlı vergi denetimi, yapay zekâ destekli dijital sistemlerle hız kazandı. Vergi mevzuatı gereği 5 yıl geriye dönük yapılabilen incelemeler, tapu müdürlüklerinde aktif hale getirilen MEVA sistemi üzerinden yürütülüyor.
Gayrimenkul uzmanı Şenay Araç’a göre yeni dönemde yalnızca tapuda beyan edilen bedel dikkate alınmıyor; ilan sitelerindeki satış fiyatları, tapu beyanı, bankaya yatan para ve kullanılan kredi tutarları ile bölgedeki gerçek piyasa değerleri aynı anda karşılaştırılıyor. MEVA, benzer nitelikteki dairelerin fiyatlarını kıyaslayarak olağan dışı düşük satış bedellerini otomatik tespit ediyor.
SİSTEM NASIL İŞLİYOR?
İlan fiyatları kayıt altına alınıyor.
Tapu satış bedeli sisteme işleniyor.
Banka para hareketleri ve kullanılan kredi tutarları kontrol ediliyor.
Yapay zekâ, bölgesel piyasa analizi yapıyor.
Bu dört aşamada tutarsızlık tespit edilirse sistem risk sinyali üretiyor ve sinyal doğrudan vergi dairelerine iletiliyor.
DENETİMLERİN KAPSAMI
Satış bedelini tapuda düşük gösterenler,
Banka kredisiyle alım yapıp düşük beyan verenler,
Gerçek satış bedelini gizleyen işlemler yeniden incelemede.
İnceleme sürecine giren mükelleflere bildirimler e-Devlet üzerinden e-Tebligat ile gönderiliyor. Tebligat sonrası 15 günlük yasal süre bulunuyor. Bu süre içinde işlem yapılmazsa vergi incelemesi başlatılıyor, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizleri uygulanıyor; ödenecek tutar artıyor.
“DÜŞÜK BEDEL DÖNEMİ BİTTİ”
Denetimlere ilişkin değerlendirme yapan Şenay Araç, “Tapuda düşük bedel dönemi artık tamamen sona erdi. Gelir İdaresi Başkanlığı, yapay zekâ destekli MEVA sistemiyle ilan, tapu, banka ve piyasa değerlerini aynı anda inceliyor. Özellikle banka kredisi kullanılan satışlarda tespit çok daha hızlı yapılıyor. Vatandaşlarımız e-Devlet’teki e-Tebligat bölümünü mutlaka düzenli kontrol etmeli. Tebligat sonrası verilen 15 günlük süre son derece kritik” dedi.
Araç, uygulamanın sektöre etkisini şöyle özetledi:
Şeffaflık artıyor
Gerçek satış bedeli esas alınıyor
Dijital denetim kalıcı hale geliyor
