Kan Verme Şartları Nelerdir? Kimler Kan Bağışında Bulunabilir?
Kan bağışı, insan hayatını doğrudan etkileyen hayati bir toplumsal sorumluluktur. Kaza, ameliyat, doğum, kan hastalıkları ve çeşitli sağlık sorunlarında ihtiyaç duyulan kan, sadece gönüllü bağışçılardan temin edilebilir. Düzenli ve güvenli kan teminini sağlamak için, kan vermek isteyen kişilerin belirli sağlık ve uygunluk koşullarını taşıması gerekir. Bu metinde, kimlerin kan bağışında bulunabileceği, kan verme sürecinin nasıl işlediği ve bağış yaparken nelere dikkat edilmesi gerektiği detaylı şekilde açıklanmıştır.
Kimler Kan Bağışında Bulunabilir?
Kan bağışı yapmak isteyen bireylerin taşıması gereken temel şartlar şunlardır:
Yaş Aralığı Kan verecek kişinin yaşı 18 ile 65 yaş arasında olmalıdır. İlk kez kan verecek olanlar için üst sınır genellikle 60 yaş olarak belirlenmiştir.
Kilo Şartı Bağışçı en az 50 kilogram ağırlığında olmalıdır. Bu sınır, bağışçının sağlığını korumak amacıyla belirlenmiştir.
Genel Sağlık Durumu Bağışçının genel sağlık durumu iyi olmalı, o anda kendini sağlıklı hissetmeli ve bulaşıcı hastalık taşımamalıdır. Kan alımından önce yapılan kısa bir muayene ve anket ile sağlık durumu değerlendirilir.
Kan Değerleri ve Hemoglobin Düzeyi Erkeklerde hemoglobin değeri en az 13.5 g/dL, kadınlarda ise 12.5 g/dL olmalıdır. Bu değerler, bağış sırasında yapılan testlerle ölçülür.
Son Bağış Süresi
Erkekler, 90 günde bir (yılda en fazla 4 kez),
Kadınlar ise 120 günde bir (yılda en fazla 3 kez) kan verebilir. Bu süreler, vücudun kan üretme süreci göz önünde bulundurularak belirlenmiştir.
Açlık veya Tokluk Durumu Kan bağışı öncesinde aşırı aç ya da aşırı tok olunmamalıdır. Hafif bir kahvaltı yapılmış olması önerilir.
Uyku ve Dinlenme Kan vermeden önceki gece en az 6 saat uyku alınmış olmalı, kişi dinlenmiş olmalıdır.
Kan Bağışı Yapamayacak Durumda Olanlar
Bazı sağlık durumu ve alışkanlıklar, kişinin kan bağışı yapmasını geçici ya da kalıcı olarak engelleyebilir:
Hepatit B, Hepatit C, HIV/AIDS gibi bulaşıcı hastalıklara sahip olanlar
Kanser hastaları
Kalp, akciğer, böbrek veya karaciğer hastalıkları bulunanlar
Son 12 ay içinde dövme yaptıranlar veya piercing taktıranlar
Son 28 gün içinde aşı olanlar
Kan sulandırıcı ilaç kullananlar (belirli süre ara verilmesi gerekir)
Son 24 saat içinde diş çekimi yaptıranlar
Hamile kadınlar veya yeni doğum yapmış anneler
Alkol veya uyuşturucu madde etkisinde olanlar
Kan Bağışı Süreci Nasıl İşler?
Kayıt ve Bilgilendirme Kan bağışı noktasına gelen gönüllü, önce kimlik bilgileriyle kayıt yaptırır. Ardından, bağış öncesi sağlık bilgilerini içeren bir form doldurur.
Sağlık Kontrolü Uzman hemşire veya doktor tarafından tansiyon, nabız ve hemoglobin ölçümü yapılır. Gerekli sağlık kriterlerine uygunsa bağışa yönlendirilir.
Kan Alımı Bağış işlemi steril ortamda, tek kullanımlık malzemelerle gerçekleştirilir. Ortalama 450 ml kan alınır. İşlem yaklaşık 5-10 dakika sürer.
İkram ve Dinlenme Kan verdikten sonra bağışçılara ikramlık içecek ve yiyecek sunulur. Dinlenme süresi yaklaşık 10-15 dakikadır. Bayılma veya baş dönmesini önlemek amacıyla bu aşama önemlidir.
Kan Bağışının Faydaları
Vücuttaki kan hücreleri yenilenir.
Kemik iliği daha fazla kan hücresi üretmeye teşvik edilir.
Kan bağışı yapan kişi, sağlık kontrollerinden ücretsiz olarak geçmiş olur.
Kalp krizi ve bazı kronik hastalık risklerini azalttığına dair bilimsel bulgular mevcuttur.
En önemlisi ise bir kan bağışı, birden fazla hayat kurtarabilir. Özellikle kaza, ameliyat, doğum ve lösemi gibi hastalıklarla mücadele eden kişiler için hayati önem taşır.
Kan Bağışı Nerelerde Yapılır?
Kan bağışı, Türkiye genelinde Türk Kızılayı Kan Merkezleri, mobil kan bağış araçları, devlet ve üniversite hastaneleri, özel hastaneler ve kampüs organizasyonları gibi çeşitli noktalarda yapılabilmektedir.
Kan bağışı, hem toplumsal hem de bireysel sorumluluk bilinciyle yürütülmesi gereken önemli bir faaliyettir. Her sağlıklı bireyin düzenli aralıklarla kan bağışında bulunması, ülkedeki kan ihtiyacının sürdürülebilir şekilde karşılanmasını sağlar. Uygun yaş, kilo ve sağlık koşullarını taşıyan herkesin, belirli aralıklarla kan bağışında bulunması, hem kendisi hem de ihtiyaç sahipleri için büyük bir katkı anlamına gelir.
