Kanada sinemasının en iyileri İstanbul Modern’de

Kanada İstanbul Başkonsolosluğu işbirliğiyle İstanbul Modern'de 7-17 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirilecek “Kanada Top 10” programı, bu ülke sinemasının kuşaklar arası hafızasını yansıtan 10 filmden oluşuyor. 2015 yılında Toronto Uluslararası Film Festivali'nin (TIFF) eleştirmenler ve sinemacılar arasında gerçekleştirdiği anketle belirlenen ve Kanada Ulusal Film Kurulu aracılığıyla dolaşıma sokulan “Top 10 Canadian Films” listesine dayanan seçki, Kanada sinema kültürünü şekillendiren etkileyici yapımları bir araya getiriyor.

'Benim Şehrim Winnipeg'

Kanada sinemasına kuşaklararası bir bakış

İstanbul Modern Film Küratörü Müge Turan, Türkiye’deki ilk geniş kapsamlı Kanada sineması panoraması olarak değerlendirilebilecek programla ilgili şu değerlendirmeyi yaptı: “1970’lerden bugüne kimlik, aidiyet ve anlatı biçimi üzerine kurduğu cesur sorularla ulusal sinema fikrini sürekli yeniden tanımlayan bir sinema geleneğine odaklanıyor. Farklı kuşaklardan yönetmenlerin kişisel ve politik hikâyeleri, yenilikçi sinema dilleri ve yerli anlatılardan kişisel hafızaya uzanan çoğul estetik yaklaşımları, Kanada sinemasının dünya sinemasında kendine özgü bir yer edinmesini sağlayan zengin hattın izini sürüyor.”

'Leolo'

Kanada sinemasının farklı dönem ve anlatı biçimlerini bir araya getiren bu özel seçki, bireysel kimlik arayışından kolektif hafızaya, toplumsal kırılma anlarından kişisel hikâyelere uzanan geniş bir perspektif sunuyor. Program günümüz Kanada sinemasından yeni bir ses olan Tracey Deer’ın Beans (2020) filmini de içeriyor. “Kanada Top 10”, Don Shebib’in Yola Düşmek (Goin’ Down the Road, 1970) filmiyle başlayarak Zacharias Kunuk’un Atanarjuat: Hızlı Koşucu (Atanarjuat: The Fast Runner, 2000) filmine uzanıyor. Seçki, Atom Egoyan, David Cronenberg, Sarah Polley ve Jean-Marc Vallée gibi yönetmenlerin sinema tarihinde öne çıkan yapıtlarını bir araya getiriyor.

“KANADA TOP TEN” PROGRAMI (7-17 Mayıs 2026)

C.R.A.Z.Y., 2005

Yönetmen: Jean-Marc Vallée

Oyuncular: Michel Côté, Marc-André Grondin, Danielle Proulx

1960 Noeli’nde doğan Zachary, üç abisi, müzik tutkunu otoriter bir baba ve ona bağlı bir anneyle büyür. Ancak küçük yaşta ortaya çıkan farklılığı, ailesi ve Montréal banliyösündeki işçi sınıfı çevresi tarafından kolayca kabul görmez. Eşcinselliğini bastırma isteği ile kendini ifade etme arzusu arasındaki gerilim, filmin temel dinamiğini oluşturur. Jean-Marc Vallée’nin 1970’ler Québec’inde geçen yarı otobiyografik filmi, dönem atmosferi ve müzik kullanımıyla öne çıkar ve Québec sinemasının uluslararası görünürlüğünü artıran bir dönüm noktasıdır.

BEANS, 2020

Yönetmen: Tracey Deer

Oyuncular: Kiawentiio, Rainbow Dickerson, Violah Beauvais

Beans, 1990’daki Oka Krizi’ni 12 yaşındaki bir Mohawk kızının gözünden anlatır. Ergenliğin eşiğindeki Tekahentakwa, giderek tırmanan bir toprak çatışmasının ortasında hem kendi kimliğiyle hem de maruz kaldığı şiddetle yüzleşmek zorunda kalır. Kişisel bir büyüme hikâyesi ile politik bir kırılma anını iç içe geçiren yarı otobiyografik yaklaşım, Kanada’nın kolonyal tarihine içeriden bir bakış sunar ve direniş ile aidiyetin nasıl şekillendiğini ortaya koyar.

YOLA DÜŞMEK (GOIN’ DOWN THE ROAD), 1970

Yönetmen: Donald Shebib

Oyuncular: Doug McGrath, Paul Bradley, Jayne Eastwood

Kanada İngilizce sinemasının öncü yapımlarından biri kabul edilen Yola Düşmek, Nova Scotia kırsalında yaşayan iki arkadaşın Toronto’ya uzanan yolculuğunu izler. Bir meşrubat şişeleme fabrikasında iş bulsalar da büyük şehrin vaatleri kısa sürede işsizlik ve geçim sıkıntısına dönüşür. Bağımsız üretim koşulları ve doğaçlamaya açık, belgesel gerçekçiliğine yaklaşan diliyle film, kentleşme ve ekonomik hayal kırıklıkları üzerine güncelliğini koruyan bir göç hikâyesi sunar.

ATANARJUAT: HIZLI KOŞUCU (ATANARJUAT: THE FAST RUNNER), 2001

Yönetmen: Zacharias Kunuk

Oyuncular: Natar Ungalaaq, Sylvia Ivalu, Peter-Henry Arnatsiaq

Genç ve güçlü bir avcı olan Atanarjuat ile Amaqjuaq, topluluk içinde saygı gören iki kardeştir. Ancak Atanarjuat’ın, güçlü bir liderin oğlu olan Oki’nin de evlenmek istediği Atuat’a talip olması, aralarında derin bir düşmanlık başlatır. Yüzyıllık bir Inuit efsanesinden uyarlanan film; oyuncu ve ekibinin büyük ölçüde Inuit olması, Inuktitut dilinde çekilmesiyle öne çıkar. İnsan-doğa ilişkisini, sömürge öncesi Arktik dünyayı ve kolektif hafızayı güçlü bir görsel dil aracılığıyla yeniden kuran Atanarjuat: Hızlı Koşucu, Cannes Film Festivali’nde “En İyi İlk Film” ödülünü kazanmıştır.

BAŞKA BİR DÜNYA (THE SWEET HEREAFTER), 1997

Yönetmen: Atom Egoyan

Oyuncular: Ian Holm, Sarah Polley, Caerthan Banks

Russell Banks’in romanından uyarlanan film, yıkıcı bir okul otobüsü kazasının ardından çocuklarını kaybeden küçük bir kasabanın yas sürecini izler. Kışın sert ve izole atmosferinde, bir yandan kaybın kolektif etkileri, diğer yandan kasabaya dava açmak üzere gelen bir avukatın bu kırılgan dengeyi nasıl dönüştürdüğü takip edilir. Parçalı anlatı yapısı, travmanın nasıl hatırlandığını ve yeniden kurulduğunu sorgular. Başka Bir Dünya, Atom Egoyan’ın en çok övgü alan filmlerinden biridir.

MONTREALLİ İSA (JÉSUS DE MONTRÉAL), 1989

Yönetmen: Denys Arcand

Oyuncular: Lothaire Bluteau, Catherine Wilkening, Johanne-Marie Tremblay

Gündüz ticari işlerde çalışıp akşamları İsa’yı canlandıran bir oyuncudan ilham alan film, İsa’nın yaşamını sahnelemek üzere bir araya gelen bir oyuncu topluluğuna odaklanır. Daniel’in liderliğindeki ve her biri kendi sorunlarıyla mücadele eden oyuncular, İncil anlatısına getirdikleri yorumla yerleşik Hristiyan düşüncesini sarsar ve Katolik din adamlarının tepkisini çeker. Hikâye ilerledikçe Daniel’in yaşamı, İsa’nın yaşadıklarıyla paralellik kurmaya başlar. Film, maneviyat ile tüketim kültürü arasındaki ilişkiyi sorgular.

BENİM ŞEHRİM WİNNİPEG (MY WINNIPEG), 2007

Yönetmen: Guy Maddin

Oyuncular: Darcy Fehr, Ann Savage, Louis Negin

Guy Maddin’in “docu-fantasia” olarak tanımladığı film, kendi doğup büyüdüğü kente yazılmış kişisel ve hayali bir veda mektubudur. Belgesel ile kurmacayı iç içe geçiren film, şehir tarihini, yerel efsaneleri ve çocukluk anılarını sessiz film üslubunu hatırlatan gerçeküstü bir görsel dille birleştirir. Rüya imgeleri, sözde bilimsel açıklamalar ve tarihsel anekdotlar arasında dolaşan anlatı; trenler, uyurgezerler ve donmuş atlar gibi tekrar eden motiflerle ilerler. Kentin geçmişi ile kişisel hafıza iç içe geçerken film, mit ile gerçek, inanç ile hatırlama arasındaki sınırları sorgular.

LÉOLO, 1992

Yönetmen: Jean-Claude Lauzon

Oyuncular: Maxime Collin, Ginette Reno, Gilbert Sicotte

Sınıflandırmaya direnen, adeta sinemasal bir “UFO” olan Léolo, Montréal’de izole bir yaşam süren bir ailenin portresini sunar. Yoksul ve kaotik bir ortamda büyüyen Léolo, çevresindeki gerçeklikten kaçmak için hayal gücüne sığınır ve kendine alternatif bir dünya kurar; ancak bu kırılgan sığınak, içinde bulunduğu toksik ortamdan bütünüyle kaçmasına izin vermez. Yönetmenin kurduğu görsel dilde grotesk ile şiirsellik iç içe geçer. Film, özgün yapısı ve yoğun hayal gücüyle Québec sinemasının kalıcı örneklerinden biri olarak öne çıkar.

ÖLÜ İKİZLER (DEAD RINGERS), 1992

Yönetmen: David Cronenberg

Oyuncular: Jeremy Irons, Geneviève Bujold, Heidi von Palleske

Birbirine bağımlı ikiz jinekologların yaşamı, aynı kadına âşık olmalarıyla giderek çözülmeye başlar. David Cronenberg kısa Hollywood döneminin ardından, Bari Wood ve Jack Geasland’ın Twins adlı romanından uyarladığı bu filmle daha kişisel ve rahatsız edici bir alana geri döner. Klinik bir mesafe ile duygusal yoğunluğu bir araya getirerek, beden ve kimlik ilişkisini merkeze alarak kardeşler arasındaki bağımlılığı ve çözülüşü inceler. Jeremy Irons’ın çarpıcı çift performansı, filmin gerilimini belirleyen unsurlardan biridir.

ANLATTIĞIMIZ HİKAYELER (STORIES WE TELL), 2012

Yönetmen: Sarah Polley

Oyuncular: Michael Polley, John Buchan, Mark Polley

Kamerasını kendi ailesine çevirerek son derece kişisel ve beklenmedik bir anlatı kuran yönetmen başta annesinin yaşamını araştırmak üzere yola çıkar, ailesini, dostlarını ve tanıklıkları bir araya getirir. Geleneksel bir geçmiş araştırması gibi başlayan film, beklenmedik bir yön değiştirerek anlatılan hikâyeye değil, hikâye anlatma eylemine odaklanır ve aile içinde kurulan anlatıların mit ile hafıza arasındaki kırılgan çizgide nasıl şekillendiğini açığa çıkarır. Venedik prömiyerinin ardından uluslararası festivallerde ilgi gören Anlattığımız Hikâyeler, biçimsel yaklaşımı ve duygusal açıklığıyla çağdaş belgesel sinemanın öne çıkan örneklerinden biri olarak kabul edilir.