'12 Yıllık Esaret'in İngiliz ablası
"Güzelliğin Rengi"nin DVD'si raflarda! Kerem Akça yazdı...
KEREM AKÇA / keremakca@haberturk.com
Siyahi bir İngiliz kızın, 18. yüzyılda saray aristokratına dönüşmesini ele alan “Güzelliğin Rengi” (“Belle”), 1779’da görülen bir resim tablosundan yola çıkıyor. Dido Elizabeth Belle, büyük amcası, büyük teyzesi, kuzeni ve daha nice karakter eşliğinde bir sınıfsal yükseliş veya statü atlama öyküsüne malzeme oluyor. Böylece İngiltere’de köleliğin kaldırılmasına uzanan kritik bir olayı hikaye anlatma sinemasının gerekleriyle Obama sonrası dönemde izleme şansı buluyoruz. “Güzelliğin Rengi”nin DVD’si raflarda alıcı bekliyor.
Geçen yılın bir Afro-Amerikan senesi olmasıyla birlikte şirketler Oscar atlarını bu yöne kaydırmıştı. “12 Yıllık Esaret” (“12 Years a Slave”, 2013), “Lee Daniels’ The Butler” (2013), “Son Durak” (“Fruitvale Station”, 2013), “Mandela: Özgürlüğe Giden Uzun Yol” (“Mandela: Long Walk to Freedom”, 2013), “42” (2013) derken “Güzelliğin Rengi” (“Belle”, 2013) bir hayli geri planda kalan bir projeydi. Bunlardan ilkini zafere taşıyan Fox Searchlight’ın elinde olması da filmin bu seneye kaydırılmasını şart hale getirdi. 2013 Eylül’ünde Toronto Film Festivali’nde prömiyer için ortaya atılan yapıt, beklediği ilgiyi göremeyip Mayıs’ta ABD, Haziran’da İngiltere’de vizyona girebildi. Bir anda bu 2014’ün filmi oldu.
GAYRİMEŞRU BİR SİYAHİ KIZIN SARAYA SIZMASI
Açıkçası “Güzelliğin Rengi”, fazla öne çıkamadı. Ama 18. yüzyılda geçen ve bir tablodan yola çıkan kölelik öyküsü ilginç bir tabana sahip. Afrikalı anne ile İngiliz babadan doğan Dido Elizabeth Belle’in fakir bir ortamda yaşarken, Lady Elizabeth Murray’nin kuzeni olduğunu ortaya çıkması aykırı bir ilişkiler yumağına yol açıyor. Meselenin özü ise Mansfield’ın ilk kontu ve Yüksek Mahkeme Kraliyet Daire Başkanı William Murray’de kopuyor.
Onun deniz subayı yeğeninin, Bahama Adaları’nda yaşayan bir kadından olma gayrimeşru kızı Belle, esas odak noktası... Aristokrat olarak büyütülmesi kararlaştırılan bu karakter, Gugu Mbatha-Raw gibi zarif ve narin bir oyuncuya teslim edilmiş. Konumunu, sosyal kodlarını kavrarken, ötekiliği üzerinden atmaya çalışmak onun için bir mücadele kıstasına dönüşüyor.
İNGİLİZ ARİSTOKRASİNİN GELENEKLERİNİ YIKMAK
Özellikle Sarah Gadon’ın canlandırdığı 1779 tarihli bir resimde de gördüğümüz Belle’in kuzeniyle oluşan nefret ilişkisi, siyah-beyaz atışması filmi besliyor. Bunun üzerine de büyük amca ve büyük teyzenin tavırları, Tom Wilkinson ve Emily Watson’dan kopup geliyor. Bunlara Miranda Richardson ve Matthew Goode da eklenebilir.
“Güzelliğin Rengi”, sanki İngiliz miras filmlerinde aranan ‘köle ana kadın karakter’ boşluğunu kapatıyor. Önceki yüzyıllarda aristokrasinin arasında gördüğümüz, çok genç bireylerin cinsellikle tanışması, alt sınıftan metreslerin kendini bu dünyaya adapte etmesi gibi tanıdık süreçler canlanmıyor. Aksine aristokrat bir köleyle her şeyi yıkma peşine düşüyor.
Yönetmen Amma Assante, siyahi bir İngiliz olarak senaryoyu birkaç kez gözden geçirip senaristin yaptıklarıyla da tatmin olmamış. Bu uğraş karakterleri ve yolculuğu inandırıcı kılarken, kurgucu ve görüntü yönetmeninin bu dünyaya uyumlu isimlerden seçilmemesi bir ‘zaaf’ olarak yansımıyor. Memuriyet hedefli rejisörlük, feminist ve siyahi sinema adına incelikli tespitlerle dolduruluyor. İngiltere’de köleliğin kaldırılmasına önayak olan kritik olay böylece perdeye tüm gerçekliğiyle aktarılıyor.
‘BELLE’, ‘SOLOMON NORTHUP’ BENZERİ BİR KARAKTER
Aynı yıl çekilmesiyle belki de Afro-Amerikalı bir aristokratın, Solomon Northup’ın hikayesini anlatan “12 Yıllık Esaret” ile akraba bir iş canlanıyor. Kölelerin belirgin sınıf atlama hikayeleri böylece çarpıcı filmlere kavuşuyor. Tek fark McQueen’in filminin iç savaşın hemen öncesinde 1800’lerin ortasında canlanması, bunun ise köle ticaretinin ilk başladığı yılları mesken tutması. Böylece görünümü ve işleyişiyle eskimeye yüz tutan kostümlü drama için kurtarıcı bir iş canlanıyor.
Elbette Assante, ikinci filminde McQueen gibi ustalıklı bir işe imza atmıyor. Ama “Güzelliğin Rengi”, ötekileşmenin, sömürgeciliğe varan tanımlarla sarılmasıyla sınıfsal yükseliş arayışını karşımıza çıkarıyor. Düz akmasıyla bu durumu iyi anlatıyor. Meselenin çarpıcılığını yüzümüze vurmak için bir çözüm üretiyor. Şarkıcı kariyerli Mbatha-Raw ise karaktere uyumuyla dikkat çekerken, kariyerinde kilit bir role imza atıyor.
FİLMİN NOTU: 6
Künye:
Güzelliğin Rengi (Belle)
Yönetmen: Amma Assante
Oyuncular: Gugu Mbatha-Raw, Matthew Goode, Emily Watson, Tom Wilkinson, Sarah Gadon, Miranda Richardson
Süre: 104 dk.
Yapım yılı: 2013