'Bullying çocuktan katil yaratabilir'
Gazeteci Şenay Ordu, ilk romanı Dilnişin'de Avrupa'da "bullying" denilen ve çocuklara hayatı zindan eden duygusal şiddetin hikâyesini yazdı
Ümran AVCI / HT Gazate
uavcı@htgazete.com.tr
Gazateci Şenay Ordu, ilk romanı Dilnişin’de Avrupa’da “bullying” diye tabir edilen duygusal şiddetin hikâyesini yazdı. Romanda, yalnız bir çocukluk geçiren ve ruhunda açılan yaralar bir türlü kapanmayan bir çocuktan nasıl suçlu yaratıldığını anlattı. Ordu, “Bizlerin, ‘Çocuktur, normaldir, çocuktur yapar’ dediğimiz birçok şey aslında öyle olmuyor. Bizim ağzımızdan dikkatsizce çıkan bir tek kelime, tek hareket geleceğin katillerini, geleceğin işadamlarını yaratıyor” diyor. Şenay Ordu ile “Dilnişin / Ruhun Çocuk Yarası İyileşmez” romanını ve çocukken açılıp kapanmayan yaraları konuştuk.
Önce romanın adından, Dilnişin’den bahsedelim. Çünkü romanın konusuyla tezat bir anlamı var.
Farsça kökenli bir sözcük Dilnişin. Gönüle yakın olan, çok sevilen demek. Oysa roman karakteri Dilnişin, bırakın çok sevilmeyi unutulmuş bir çocuk. İsmi onun yaşam tarzıyla o kadar tezat ki, adının ağırlığı altında eziliyor Dilnişin.
Romanı okuyunca Hrant Dink’in ardından Rakel Dink’in yaptığı konuşma geldi aklıma. Bir bebekten katil yaratmanın hikâyesi var bu romanda.
Dilnişin’de pasif bir anne babanın duygusal yaralar alan bir çocuğun adım adım suça sürüklenişini görüyoruz. Yapayalnız bir çocuk. Ya kendine ya başkasına zarar verecek. Bizlerin, ‘Çocuktur, normaldir, çocuktur yapar’ dediğimiz birçok şey aslında öyle olmuyor. Bizim ağzımızdan dikkatsizce çıkan bir tek kelime, tek hareket geleceğin katillerini, geleceğin işadamlarını, geleceğin duyarlı insanlarını yaratıyor. Türkler farklı olanı işaret etmeyi çok seviyor. O farklılıklar eksiklikler, kusurlar olabiliyor. Çocukluktan itibaren bir çocuğa, zencisine, fakirine, kırmızı saçlısına, burnu büyüğüne yani nesi farklıysa anne baba olarak, belki okulda eğitmenler olarak da gösteriyor, işaret ediyoruz. Doğal olarak o çocuklar da işaret etmeye başlıyorlar. İşaret ettiğiniz anda duygusal bir şiddete neden oluyorsunuz. Bu örseleniş yurtdışında ‘bullying’ diye tabir ediliyor.
Bullying’i biraz açalım mı?
Tam Türkçe karşılığı da yok çünkü Türkiye’de çocukların birbirini dışlaması, birbirini incitmesi bir kavram, bir problem olarak algılanmıyor. Son derece normal algılanıyor. Duygusal şiddet en tehlikelisi. Bullying dediğimiz de duygusal şiddet, duygusal örselenme. Bullying’e yurtdışında iç kanama gözüyle bakıyorlar. Duygusal şiddetin bir iç kanama olduğunu söylüyorlar. İç kanama patlamaya, şiddete neden oluyor. O yüzden çocuktan katil yaratmak dediğimiz işte bu.
Yaralı ebeveynler, aslında ağır yaralı çocuklar yetiştiriyorlar.
Herkes kendisiyle o kadar meşgul ki. Çocuk sahibi olmak için de bir ehliyet verilmesi, herkesin anne baba olmaması lazım. Bu anaokulu yaşına kadar iniyormuş. Üç yaşındaki çocuklar bile gruplaşmalar yapıp bir değerini dışlayabiliyor. Biraz farklıysa ve derisi inceyse o çocuk incinmeye çok daha açık hale geliyor. Belki kitaplarda yer alarak, filmlere, belgesellere çekilerek insanlarda kültürel alarm etkisi yaratılabilir.
Bende de etki yarattı
Senin de çocuklukta yaşadığın bir travma var mı?
İlkokul öğretmenim sınav sonuçlarına göre çalışkanlar sırası, tembeller sırası ve ortalar sırası diye bir düzen getirmişti. Ben sınıfın çalışkan öğrencisiydim ama yakın arkadaşım tembel sırasında oturuyordu. Teneffüslerde o arkadaşımın yanına gizli gizli gider olmuştum. Onunla görünür olmaktan kaçınırdım. Demek ki o bende bu yaşıma kadar gelen bir etki yaratmış.
BULLYING NEDİR?
Türkiye’de ‘Akran zorbalığı’ olarak bilinen Bullying çocukların, oyun alanlarında, teneffüslerde, sınıflarda, servis araçlarında, birbirlerine karşı fiziksel şiddet içeren ve gerçekten psikolojik boyutu da olan eylemler zinciri.