Peşinizi bırakmayacak özgün bir korku geleneği

KEREM AKÇA /HABERTURK.COM

keremakca@haberturk.com

Korku filmlerinde gençlerin eli bıçaklı bir katil tarafından doğranmasına alışığızdır. “Peşimdeki Şeytan” bu klişeyi, 80’lerde “Elm Sokağı Kabusu”, 2000’lerde “Son Durak”ın yaptığı gibi ‘doğaüstü öğeler’le allak bullak ediyor. ‘Kurbanların peşine düşen katil’, ‘ayakta kalan masum/bakire kız’, ‘bakış açısı kamerası’ gibi kuralları unutmamızı salık veriyor. Peşimizi bırakmayacak capcanlı bir korku geleneği yaratıyor. Haftanın en iyisi ve yılın en iyilerinden “Peşimdeki Şeytan”, Cuma’dan itibaren sinemalarda izlenebilir.

David Robert Mitchell, ikinci sinema filminde korku arenasında alıyor soluğu. Dışarıdan bakınca her şey son derece basit görünüyor. Gençleri takip edip öldüren bir katil var. Ama hiçbir şey beklendiği gibi değil. Zira ‘katil’ alışık olduğumuz şekilde tanımlanmıyor. Hareketlerini bildiğimiz somut bir öteki canlanmıyor. Aksine “Son Durak”ın (“Final Destination”, 2000) yaptığı gibi; kesme, biçme aşaması için kıvrak çözümler üretirken tesadüflerle kaderciliği umursamayan bir anlayış canlanıyor. Ama o seriye dönüşen korku klasiğinden çalma çırpma yok.

KATİL DEĞİL, SOYUT BİR LANET

Aksine 80’leri hatırlatan bir atmosferde seks yaparak, cinsel birleşmeyle geçen soyut bir lanet/salgın var. Bizim korku filmi izleyicisi olarak alışık olduğumuz başroldeki bir tiplemenin başına gelen şeylerin karşısında ‘bunlar gerçekten oluyor mu, yoksa kafayı mı yedi?’ sorusunun sorulmasıdır. Ama burada bu durum tersine çevriliyor.

Bu doğaüstü olaydan herkes haberdar, her sahnede de laneti üzerine alan kişiye doğru bir kısım insanlar, öcüler, hortlaklar hareket edebiliyor. Hızlanması ya da tehlike oluşturması gereken ‘katil’i asla görmüyoruz. Onun yerine yavaş yavaş yürüyen zombimsi ve tehlikeli varlıklar var. Sanki teen-slasher filmleri, zombi filmleri ve salgın filmlerinin kurallarıyla bağ kuruyor. Ama tüm bunlar zihinsel… Gençlerin arasına “Elm Sokağı Kabusu” (“A Nightmare On Elm Street”, 1984), “Candyman” (1992) ve “Son Durak”tan bu yana en özgün metafiziksel/doğaüstü öteki sızıyor.

CARPENTER’I HATIRLATAN BİR ATMOSFER

Bu durum imalı mizahla işin ucunu “Çığlık”a (“Scream”, 1996) kadar götürüyor ama yönetmen ciddi bir korku filmi çekmek istiyor. John Carpenter’ın kamera kaydırmalarıyla yarattığı atmosferi, onun bestelerini andıran çarpıcı bir elektronik müzik soundtrack’iyle donatıyor. Korkutucu ezgilerle öldürücü kaydırmaların merkezinde ise ‘It’ (Stephen King’in romanına gönderme mi, bilinmez) canlanıyor. Vangelis tarzı sözsüz besteler Disasterpeace’ın dokunuşu ile canlanıyor.

Mitchell, bu konsepti beklenen şekle sokmuyor. 70’lerde slasher filmleri için popüler olanı, bugünlerde ‘peşine düşme’ algısı üzerinden yeni bir katil tanımına transfer ediyor. Girizgahta banliyönün arasına sızan kamera seyirciye bir ‘muğlaklık’ yaşatıyor. Bir yerden sonra kontrolden çıkan tiplemeler bu vurguyu sağlamlaştırıyor. Karakterler arasında dolaşan ve ‘seks yapma’yı bir aygıt olarak kullanan soyut lanet her açıdan heyecan verici…

SLASHER FİLMLERİ ALIŞKANLIĞININ DIŞINA ÇIKARILIYOR

Ama sanki 70’li 80’li yılların eski model televizyonlarının etrafta durduğu, bunların ise atmosfere hafif retro bir dolaşım kazandırdığı ortada. Puslu havanın içeri sızarak grinin tonları ve mat renklerle donattığı atmosfer müthiş... 2.35:1’de Mitchell alan derinliğinden beslenirken iyi bir işçilik çıkarıyor. Hortlak efektlerine de uğraşıp yaralı yüzleri doğaüstü sıfatına alan açmak için kullanıyor.

Katilin gözüne yerleştirilmesine alıştığımız (en azından banliyöde geçen tür filmlerinde) röntgenci bakış açısı kamerasını çok fazla öne çıkarmamak ise klişelere darbe vuruyor. Böylece slasher katillerinin ahlakçı ve muhafazakar konumu rafa kaldırılıyor. Genelde hedef evlilik dışı seksi sorgulayıp ders vermektir. Manyak ötekilerin bu motivasyonla cinayet işlemesi çok yaygındır. Mitchell’in senaryosu ise yayılış şekliyle ‘AIDS’ okumalarıyla incelenebilir.

Ama türsel analizle masaya yatırılınca özgürlükçü ‘seks yaparsan lanetten kurtulursun’ tümcesi öne çıkıyor. Gençlere çok eşliliği, seks arkadaşlığını öneren bir filme dönüşüyor “Peşimdeki Şeytan”. ‘Ayakta kalan son kız’ın bakire olması düşüncesi de yerle bir ediliyor. Başroldeki Maika Monroe ise “The Guest”te (2014) de oynadığı bir senede yeni milenyumun Jamie Lee Curtis’i olma konusunda adımlar atıyor.

DAHA ÇOK TAKİP EDER

Cannes Film Festivali’nde dünya prömiyeri yapan ilk filminde bu türün yakınından geçmeyen Mitchell buradaki yönelimine devam ederse James Wan, Ti West gibi sinemacılarla akrabalık kurabilir. Birinci sınıf korkutma algısının çıplaklık ve cinsellikle aldığı yol azımsanabilecek gibi değil. Cinsel istismar filmi arka planı fazlasıyla aktif. Sanki “Son Durak”ı John Carpenter’ın çekmesiyle oluşacak bir vizyon karşımıza çıkıyor. Ama bir-iki yerde görünmeyen katilin ‘görünmez adam’lıkla imtihanı, bir ‘hasar’ anlamına geliyor. Sürekli puslu duran hava, atmosfere katkı verirken, her iki cinsiyetten gençlerin arasına sızıyoruz. Onlarla adeta yaşıyoruz.

Manasız laf veya camp (bilinçli bayağılık estetiği) oyunculuklar yok. Bir gerçekçilik canlanıyor. Bu da filmi sürükleyici kılarken, yer yer tedirgin edici noktalara götürüyor. ‘Onu takip etmeyin!’ dedirtiyor. Ama bu fikrin kıvrımlarında daha fazla karaktere atlamak, ‘lanetlendim’ meseleli hayalet filmlerinin yaptığını başka bir platforma taşıyabilirdi. Böylesi ise ‘evet ama ikinciyi de görelim’ cümlesini kurmamızı sağlıyor. Örneğin bir hortlak kıyımı doğaüstü varlığın çekiciliğini yok eden bir sekans görmemizi sağlıyor.

GERİLİMİ İLİKLERİNİZE KADAR HİSSEDECEKSİNİZ

Geniş açı objektiflerden beslenen güçlü sinematografi işlevsel duruyor. Bunun altını doldurmak için adımlar atarken cinsel yozlaşmayı hedef almaya başlıyor. Herkesin birbiriyle yatabildiği evren karşımıza çıkıyor. Film, klişe bir lafla yeni Fulci, Carpenter, Craven doğuran leziz bir tür egzersizi eşliğinde, alışkanlıkları sorguluyor, tabuları yıkıyor. Bütün beklentileri başka tarafa çeviren benzersiz bir deneyimin sözünü veriyor.

‘Takip eden katil’, slasher filmi klasikleri “Black Christmas” (1974) ve “Halloween”deki (1978) gibi ‘öldürme ve röntgenleme’ üzerine konumlanmıyor. Elbette ikincisindeki atmosfer duygusu birebir var burada. Ama kesme, biçmeden hızla uzaklaşılıyor. “Kara Gölün Canavarı”nın (“Creature from Black Lagoon”, 1954) ağır hareket eden ötekisine benzer kullanım, ‘eskimiş kurallardan yepyeni şeyler yaratılabilir’ dersi veriyor.

Ustalık döneminde gibi gözüken görüntü yönetmeninin okulda 360 derecelik kamera dönüşleri ve pan hareketlerine yüklenmesi, bir sakinlik getiriyor. Bu kısımlarda gerilim bize de tesir ediyor. “Peşimdeki Şeytan” o kadar sağlam temeller üzerine kurulu ki, yavaş çekimle iş bitirebiliyor.

Ama ‘teen-slasher’ meselesinin fazla değerinin kalmadığı bir dönemde bu radikal dönüşümü ‘buluntu film’ için yapsa daha güncel durabilirmiş izlenimi yaratıyor. “Killers from Space” (1953), “Öldüren Şüphe” (“Charade”, 1963) gibi göndermeler ise her şeyin tuzu biberi sanki… Zira izlediğimiz kurallarını kendi koyan özgün bir korku geleneği…

FİLMİN NOTU: 8.2

Künye:

Peşimdeki Şeytan (It Follows)

Yönetmen: David Robert Mitchell

Oyuncular: Maika Monroe, Keil Gilchrist, Olivia Luccardi, Lili Sepe

Süre: 100 dk.

Yapım yılı: 2014