Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
  • Habertürk Android Uygulaması
  • Habertürk iPhone Uygulaması
  • Habertürk Huawei Uygulaması

PRAGMA Kurucu Ortağı Özlü Yalaza'nın Arzu Maliki ile yaptığı söyleşinin satır başları şöyle;

Pragma olarak 2019 sizin için nasıl başladı? Hem şirket satışlarında-birleşmelerinde hem de diğer iştiraklerinizde nasıl bir sene oluyor?

Özlü Yalaza: Birçok kriz atlattık ve bunlardan dersimizi aldık. Birincisi doğru projeler seçmeyi öğrendik, ikincisi yatırımcılarla teması hiç kesmedik onlara dürüstçe Türkiye'deki riskleri ve potansiyeli anlattık. 2019 ekonomide zorlu bir yıl olsa da bizim için iyi başladı. İlk 6 ayda 6 tane proje tamamladık. 3 tane daha proje tamamlandı bunların bir tanesi gıda diğer ikiside imalat sanayinde inşallah bir-iki hafta içinde tamamlanacak. Bunların yanında 4 tane proje de ilerki aşamada; inşallah bunlar da tamamlanırsa bu seneyi 10 tane proje ile bitirmiş olacağız.
Biz yine Pragma çatısı altında bazı şirketlere yatırım yaptık; 2015-16 yılında Hisar Çelik adlı bir döküm şirketini satın aldık, şu anda 450 kişinin istihdam edildiği ve yüzde 99 ihracat yapan bir şirket..bu senede cirosunu yüzde 10 civarında artırmayı hedefliyoruz.

Türk şirketlerinin performansı nasıl malum hem yurtiçi hem de küreselde zorlu ekonomik koşullar hakim, bu sene Türk şirketleri için nasıl geçiyor?

Özlü Yalaza: Sadece 2019 değil, son 4-5 yıl da zor geçti. Kurdaki oynaklık, artan maliyetler, finansmanda yaşanan sıkıntılar şirketleri gerçekten zorladı. Finansmanın bol olduğu dönemlerde Türk şirketleri çok borçlandı ve bu borçları ana iş kollarına değilde bilmedikleri işlere girdiler işte çoğu müteahhit oldu, enerji işlerine girdiler..Bir de bu borçlanmaları döviz cinsinden yaptılar. Ne yapılır bundan sonra; belki şirketler bilanço temizliğine gidecekler, belki bazı işlerinde kol kesecekler ve zararı kabul edecekler. Bu artan maliyet ortamında verimliliğe odaklanıp yeni pazarlara ulaşmaya çalışacaklar. Bir de öz sermayeyi güçlendirecekler ya kendi imkanlarıyla ya da ortaklık kuracaklar bizim gibi Pragma gibi şirketlerden destek alacaklar.

Yabancı yatırımcı ilgisi nasıl Türk şirketlerine?

Özlü Yalaza: Aslında Dünya'da da doğrudan yabancı yatırım da azaldı son 2-3 yıldır. Küreselde 2018'de yüzde 10'luk bir daralma var doğrudan yatırımlarda..Trump'ın politikaları, Brexit derken gelişen ülkelerin de hikayesi biraz bozuldu, hedeflenen projeksiyonlar tutmadı buna Türkiye de dahil maalesef..Ama Türkiye bölgede en gelişmiş ve sanayileşmiş ülke o yüzden Türkiye'ye her zaman ilgi var.

Sektörel bakarsak özellikle Enerji ve Gayrimenkulde sıkıntılar var; ne zaman bu sektörler düze çıkar? Yabancı yatırımcı neye bakıyor bir şirkete yatırım yaparken?

Özlü Yalaza: Altyapğı projelerine çok büyük bir arz geldi, biraz çok fazla proje yığıldı ve orada bir sıkıntı oldu. Yabancıların genel eğilimleri; şirket iyi olsun, ortam iyi olsun, pazarda güçlü bir konumu olsun, risk az olsun, iyi yönetilen bir şirket olsun, Türkiye'deki makro ekonomi iyi olsun bunlara bakıyorlar.
Türkiye'deki değerlemeler esasen hala yüksek. Bir yabancı yatırımcı sizin iş planınıza yatırım yapıyor; maalesef o iş planlarında Türkiye'deki şirketlerde bir sapma oldu, hedefler tutmadı işte bu yaşanan problemlerin etkisiyle.

Ortadoğu, Asya, Avrupa ve ABD; en çok ilgi Türkiye'ye nereden geliyor?

Özlü Yalaza: Ortadoğu'dan ilgi var ama Türkiye'ye en çok yatırım yapan yatırımcılar en çok Amerika ve Avrupa'dan..Amerika ile zorlu dönemlerden geçtik ama buna rağmen yatırım iştahları azalmadı biz de birçok iş yaptık ABD ile. Avrupa'dan da Fransa, Hollanda ve Almanya'dan yatırımlar geliyor. Japonya'dan da ilgi yüksek ve bunlar gerçekten çok başarılı ortaklıklar oldu.
Doğrudan yabancı yatırımlarda Türkiye'nin aldığı pay yüzde 1'in altında; bu sene daha da altta olacak çok az.

Türk şirketlerine tavsiyeleriniz neler olur? Nasıl bir B planı olmalı bu zorlu şartlarda nasıl bir yol izlemeliler?

Özlü Yalaza: Ciddi bir bilanço temizliği yapılması gerekiyor, öz sermayeyi güçlendirip, ana iş kollarına konsantre olmak..ana iş kolları dışındaki faaliyetlerden veya bilançoda duran işte gayrimenkul gibi faaliyetle direk ilişkisi olmayan işlerden kurtulmak gerekiyor. Hakikaten çok zor bir ortam, verimliliğe önem vermek gerekiyor. Yurtdışı rakiplerin bizden daha fazla avantajları var daha çok ve ucuz finansmana erişimleri var..Türk şirketlerinin daha agresif olup verimliliğe odaklanmaları lazım.