1900’de, Ramazan yerine yüzyılın ne zaman başladığı ile uğraşmıştık

Eski asırlarda “Ramazan” dendiğinde akla tantanalı iftarlar, yapılması büyük maharet gerektiren mahyalar, geceleri dolup taşan camilerde kılınan teravihler, sonraki devirlerde de direklerarası eğlenceleri ve meddahlar gibi ramazanla ilgili geleneksel kavramlar gelir. Fakat, bütün bunlar aslında 19. yüzyılda kalmış, 1900 yılının Ramazan’ında İstanbul halkı Ramazan’dan ziyade “Yirminci yüzyılın ne zaman başlayacağını” tartışmışlardır! Bu tuhaflık, son dönem Osmanlı tarihinin önde gelen isimlerinden Prof. Dr. Vahdettin Engin’in gazete kolleksiyonlarındaki araştırmaları sayesinde ortaya çıktı ve Ocak ayına rastlayan 1900 yılının Ramazan’ında başlayan “yeni yüzyıl” tartışmasının ertesi senenin Ramazan’ında da devam ettiğini gösterdi.

Osmanlı kamuoyunu uzun süre meşgul eden tartışmanın konusu, 20. yüzyılın “1 Ocak 1900’den mi, yoksa 1 Ocak 1901’den itibaren mi başladığı” idi ve tartışma İstanbul’da Fransızca yayınlanan “Le Moniteur Oriental” Gazetesi’nin 2 Ocak 1900 günkü nüshasındaki bir yazı ile gündeme gelmişti. Yazıda “31 Aralık’ın gece yarısında 1899 yılı bitti ve 1900 yılı başladı. Bu durumda, şu anda 20. yüzyıl başladı mı yoksa hâlâ 19. yüzyılda mıyız? Birçok kişiyi ilgilendirdiğini tahmin ettiğimiz bu soruyu şu şekilde cevaplandırabiliriz: 20. yüzyıl 1900 yılında değil 1901 yılında başlamaktadır. Fakat bazı kişiler 20. yüzyılın 1900 yılında başladığını iddia ediyorlar. Halbuki bu düşünce tamamen yanlıştır.