Biz nerede yanlış yaptık?

HTSPOR HABER ANALİZ / Hasan ERCAZİP

1- SiSTEM BİZE YABANCI

Aslında anahtar kelime bu... Sistem... “4-4-2 oynamayı A Milli Takım’da öğrendim” diyen en büyük yıldızımız Arda Turan ile İngiltere’de yaptığı staj sonrası “Düğünlerde bile 4-4-2 oynuyorlar” diyen teknik direktör Mehmet Özdilek’in sözlerini üst üste koymak bile yeterli. Yetenek anlamında belki sanılan kadar büyük eksiğimiz yok. Ancak o yetenekleri bir sistem içinde eritme, bir sistem ile geliştirme bize çok yabancı. Kulüplerimiz de, milli takımlarımız da sistemler üzerine inşa edilmediği için her daim ‘kurtarıcılar’a muhtaç kalıyoruz. Oysa tablo çok net. Dünyanın en büyük yeteneği Messi’ye sahip Arjantin’in doğru sistemi inşa edemediği için yaşadığı hüsrana bakın; bir de aynı Messi’nin Barcelona ile başardıklarına! Önceki gece Hollanda’nın en iyilerinden biri olan Sneijder, şu bizim G.Saray’da yerden yere vurduğumuz oyuncu değil miydi?

2- MiLLi HAVUZ ÇOK DAR

Guus Hiddink’le olmadı, Abdullah Avcı ile olmadı, Fatih Terim ile de olmadı. Hocalar tabii ki eleştirilebilir. Ama bir düşünelim. Hollanda maçında hayal kırıklığı yaratan Burak Yılmaz ve Umut Bulut’un olmadığı kadroda A Milli Takım’ın santrforu kim olabilir? Ne acı ki, 80 milyonluk ülkede gözü kapalı söyleyebileceğimiz 3. bir santrfor yok! Aynı şekilde eleştirdiğimiz Semih Kaya’ya alternatif olarak stoperde sadece Egemen Korkmaz ismini sayabiliyoruz. Sol bekteki bitmeyen çileyi, Ersun Yanal’ın bu sene Caner Erkin’den sol bek yaratmış olmasıyla bir nebze rahatlatabiliyoruz!

3- ALTYAPI ‘ULUFE’ BAHŞiSi

80 milyonluk bir ülkede, altyapıdan gelen oyuncu neredeyse yok gibi! Oysa ki, yurt dışında yaşayan 15 milyona yakın gurbetçiden, Avrupa eğitim sistemi sayesinde yeni yeni yetenekler ortaya çıkıyor. Son dönemde ligimizde dikkat çeken Gökhan Töre, Oğuzhan Özyakup, Olcay Şahan gibi oyuncuların tümünün Avrupa patentli oluşu, yeteneği işleme anlamında iflas ettiğimizin göstergesi. Sizce yurt içinde yaşayan 80 milyon mu yeteneksiz, yoksa tüm yetenekler 15 milyon gurbetçiye mi bahşedilmiş! Türkiye’de altyapıyla ilgili ‘Herkes aynı metodları uyguluyor’ masalları anlatsa da bu fark nereden geliyor? Kulüplerin altyapı hocalıklarını ‘yetkinliğe’ bakmadan ‘ulufe bahşişi’ gibi eski oyuncularına dağıtması, gelişimin önünü tıkıyor. Sonuç olarak yıllarca başarılı olduğumuz U16, U17, U19 takımlarında da oyuncu havuzu daralıyor. ‘Gençler oynasın’ demesi kolay ama oynayacak genç bulunamıyor!

4- KİŞİSEL GELİŞİM SIFIR

Kimi ülkeler kıt kaynaklarıyla mucize yaratırken, Türkiye belki de ‘para’ yüzünden sorun yaşıyor! Nasıl mı? Yerli oyuncu yetişmediği için biraz dikkat çeken oyuncular, henüz 19-20 yaşında milyon Eurolar kazanmaya başlıyor! Bu durum iki sorunu beraberinde getiriyor. 1- Oyuncu erken doyuma ulaşıyor ve kendini geliştirmek yerine ‘tatlı hayat’ derdine düşüyor. 2- Yurt dışında bir arada göremeyeceği rakamları Türkiye’de yedek kulübesinde oturarak kazanan oyuncu, futbol oynayacağı bir Avrupa kulübüne gitmek yerine ‘Burada daha fazlasını nasıl olsa kazanıyorum’ diye düşünüyor. Bakın 11 Ekim 2009’da Bosna Hersek’in arkasında kalarak 2010 Dünya Kupası’na gidemediğimiz gün Elvir Boliç, HABERTÜRK’e yazdığı yazıda bizi, bize nasıl anlatıyor? 4 yıl geçmesine karşın değişen ne var?

BOLİC NE YAZMIŞTI?

Fazla para problem Türkiye’ye gelince... Bu sonuçtan sonra daha genç bir jenerasyona dönüş yapılabilir diye düşünüyorum. Ama Türkiye için asıl sorun mentalite... Parlayan genç oyuncular çok çabuk kayboluyor. Bunun nedeni ise Türkiye’de sıradan oyuncuların bile çok fazla para kazanması. Doyuma çok çabuk ulaşılıyor. Avrupa mentalitesinde 17-18 yaşında parlayan bir futbolcu ileriye doğru mesafe kat ederken, Türkiye’de yıldız adayları geriye gidiyor. Barlar, eğlenceler derken, yıldızlar kayboluyor. Bence ilk olarak buna bir çözüm bulunmalı.

5- OYUNCU İHRACI YOK

Bir önceki maddede değindiğimiz ‘mali avantajlar’ nedeniyle yurt dışına oyuncu ihracı neredeyse yok! Son 5 yıldır Süper Lig’den Avrupa’ya transfer yapan sadece Arda Turan ve Mehmet Topal oldu. İki oyuncunun gittikleri noktayla, geldikleri nokta ortada. Avrupa’da sisteme adapte olduktan sonra çok daha farklı oyun karakterlerine ulaşan Arda ve Topal, Hollanda maçında da takımımızın ayakta kalan isimleriydi. Daha çok oyuncunun Avrupa’da forma giymesi, Türk futbolunun gelişimi için mutlaka pozitif etki yapacak ancak bunu sağlayamıyoruz. Neden mi? 1- 6 yabancı sınırlaması nedeniyle yerli oyuncunun ‘altın değerinde’ olduğu Süper Lig’de kazanılan parayı başka bir yerde bulmak çok mümkün değil. 2- Herkes “Avrupa” deyince; Barcelona’yı, Bayern Münih’i istiyor! M.Gladbach, Osasuna, Everton gibi orta düzey kulüplere, büyük yıldızlarımız (!) burun kıvırıyor!

6- İSTİKRAR MI, O DA NE?

Sistem gibi, Türk futboluna; aslında Türkiye’ye yabancı bir kelime istikrar! Altyapılarda en başarılı ülke olan İspanya’da Juan Santisteban 20 yıl altyapı milli takımlarında çalışıp 7 Avrupa Şampiyonluğu elde edebiliyor. O bıraktığında ‘istikrar’ yardımcısıyla devam ediyor! Oysa bizde altyapı milli takım teknik direktörlükleri, Süper Lig için vitrin niteliği taşıyor! Biraz başarı gösteren ya da herhangi kulüpten teklif alan hocalar, “Hoşçakal” deyip gidiyor! O isimlerin seçiminde ise camia ayrımı, torpil en üst düzeyde yaşanıyor!

7- MİLLİ TARAFTAR YOK!

Türkiye’de milliyetçilik üzerinden söylemler yüksek olsa da, milli maçlar ilginç bir tabloyu ortaya koyuyor. Maalesef, kulüp takımları artık taraftarın gözünde Milli Takım’dan çok daha önde geliyor. Türk Telekom Arena’da oynanan maçlarda Fenerbahçeli oyuncuların ıslıklanması, en küçük sıkıntıda oyuncular arasında ‘renk ayrımı’ yapılması, düzeltilmesi gereken bir başka sorun.

BELÇİKA ÖRNEK OLSUN

Türk futbolunda bir gerçeğin altını çizmek gerek: Artık bu gemi yürümüyor. Peki ne yapılmalı? İşte size bir başarı öyküsü. Avrupa’nın yükselen değeri Belçika hangi adımları attı, nasıl başardı

1- Scifo, Gerets, Ceulemans gibi yıldızları gelmiyor, Belçika futbolu giderek kan kaybediyordu. KırmızıŞeytanlar önce bu duruma ‘teşhisi’ koydu.

2- Sıra tedaviye gelmişti. Belçika Futbol Direktörü Michel Sablon taşın altına elini koydu. Fransa, Hollanda ve Almanya’nın milli takımları incelendi, futbol adamlarıyla toplantılar yapıldı, hangi adımların atılması gerektiği belirlendi.

3- İşe altyapıyla başlandı. Kulüplerin altyapı hocalarıyla bir toplantı düzenlendi. U-18 ve daha alt yaş gruplarının tümünde 4-3-3 sisteminin benimsenmesi istendi. Bu kolay değildi. Çünkü altyapı hocaların aklında ‘önce kazanma’ felsefesi vardı. Ama zamanla 4-3-3 yerine oturdu. ‘Sistem’ belirlenmişti!

4- Bilimi devreye sokan Sablon, 1500 altyapı maçını akademisyenlere analiz ettirdi. Analizlerin sonuçları, altyapı sistemininde büyük değişikliklerin yapılması gerektiğini ortaya çıkardı. Belçika Futbol Federasyonu’nun ilk adımı; küçük futbolculara dar alanda 5’e 5 sonra 7’ye 7 maçlar oynatarak, tam sahada oynanan 11’e 11 maçlara kademe kademe alıştırmak oldu.

5- Devrim altyapıdan başlamıştı, ilk meyveleri de altyapı verdi. 2000 ile 2005 yıllarında yapılan 10’ar milyon Euro’luk yatırımlar 2007 yılında kendisini gösterdi: Eden Hazard ve Christian Benteke’nin bulunduğu U17 takımı Avrupa Şampiyonası’nda son dörde kaldı. Bir sene sonra Fellaini ve Kompany’i kadrosunda bulunduran U23 takımı iyi bir Olimpiyat geçirdi.

6- Yeni yayın ihalesi sonucu kulüplerin gelirleri yükseldi. Kazançlar 4-5 kat artarken, bu paranın tesisleşme ve geleceğe yönelik adımlar için kullanılması yönünde ısrarcı olundu.

7- 2002’de atılan adımlar Belçika’yı bambaşka bir noktaya taşıdı. Hazard, Fellaini, Dembele, Lukaku, Benteke gibi yıldızlar, 2002’den bu yana ilk kez ülkelerini 2014 Dünya Kupası’na taşıdı. Belçika futbolu, FIFA sıralamasının da 6. basamağına ulaştı.