Hayali tanker Oilella, Boğaz’a varırsa

İstanbul Boğazı’nda, 1994’ün Mart ayında bir kaza meydana geldi. Rusya’nın Novorossiysk Limanı’ndan yola çıkan ham petrol yüklü 100 bin tonluk tanker Nassia, Boğaz’ın kuzey çıkışında bir kargo gemisiyle çarpıştı ve patlamanın ardından kargo gemisi karaya otururken, yangın çıkan Nassia’dan denize 13 bin tondan fazla petrol sızdı. Bu olay, Rice Üniversitesi Mimarlık Bölümü Öğretim Üyesi Neyran Turan’ı o kadar etkiledi ki, akademide peşini bırakmadı. Mimarinin coğrafyayla ilişkisi üzerine uzmanlaşan Turan, bu tanker kazasından esinlenerek “Boğaz” adıyla SALT Beyoğlu’nda bir sergi açtı.

“Boğaz”, tankerlerin geçiş alanı olan Boğaz’ı bir enstalasyon nesnesine dönüştürüyor. Serginin en etkileyici eseri ise “Oilella”... Oilella, hayali bir tanker. Hikâyesini anlatan kısa filmde Oilella, Mart 2025’te İstanbul’a varıyor. İstanbullular gözlerini bu devasa gemiye çeviriyor. Ancak Oilella, Boğaz’ın en dar noktasına geldiğinde sıkışıyor ve şehrin önemli bir parçası haline geliyor. Kent ile bütünleşiyor. İstanbul’un her yerinde onun silueti gözüküyor. Tanker sıkıştığı için de Boğaz, hiçbir geçişe izin vermeyecek şekilde ulaşıma kapatılıyor. Yeni Arsalar Konseyi, bunu bir fırsat olarak görüyor ve İstanbul Boğazı’nda çok geniş bir dolgu alan inşa edilmesine karar veriyor. Dolgu zemin inşaatı sürerken kent sakinleri de Oilella’nın tepesinden sonu gelmekte olan bir dönemin arkeolojisine şahit oluyorlar. Hikâye böyle sürüp gidiyor. Filmi izlerken hafif bir tebessüm ve endişeyle İstanbul’u düşünüyorsunuz. Aklınıza düşen sorular, bir mimar ya da ekolojist olmanızı gerektirmiyor. Velhasıl film, izleyicilerini etkilemekte epey mazhar...