Fotoğrafçıların kaderini değiştirecek dava

Biraz karışık bir konu olduğu için, size her şeyi baştan anlatmak istiyorum... Ünlü fotoğrafçı Carol M. Highsmith yıllarca Amerika’yı karış karış geziyor, bir yandan da fotoğraf çekiyor. Amacı, Amerika’nın değişen, dönüşen yüzünü fotoğraflarla anlatmak, geleceğe bugünün hikâyelerini bırakmak... Tabii o yıllarda bu fotoğrafların onun başına ne işler açacağından henüz habersizmiş.

Fotoğrafları daha önce Smithsonian Magazine, Time, The New York Times ve Washington Post gibi gazete ve dergilerde yayımlanan hatta ABD’de posta pullarının üstünde bile yer alan Highsmith bir gün internet sitesinde yıllar önce çektiği bir fotoğrafı paylaşıyor. Bir süre sonra, interneti tarayarak izinsiz kullanılan fotoğrafları tespit eden LCS şirketinden bir mektup alıyor. Ünlü imaj bankası Getty Images’a bağlı Alamy’yi temsilen yollanan mektupta Highsmith telif hakkı ihlalinde bulunmakla suçlanıyor. ‘Sadece’ 120 dolar ödemesi durumunda şikâyetin geri çekileceği belirtiliyor. Highsmith şaşkın! Çünkü söz konusu fotoğrafın da içinde olduğu muazzam büyüklükteki koleksiyonunu, yıllar önce Amerikan Kongre Kütüphanesi’ne bağışlamış ve fotoğraflarına ücretsiz kamusal kullanım izni vermiş. Yani herkes Highsmith’in fotoğraflarını istediği yerde ücretsiz olarak kullanabiliyor, ancak fotoğrafları çeken kendisi olduğu için telif hakkı hâlâ kendisine ait ve ismini kullanmak zorundalar. Biraz araştırma yapınca bunun buzdağının görünen yüzü bile olmadığını anlıyor. Getty Images ve Alamy’nin, binlerce fotoğrafını kendi ismini kullanmadan, sanki kendilerine telifliymiş gibi yıllardır sattığını öğreniyor.