Abdest alırken su yutmak orucu bozar mı? Diyanet'e göre oruçluyken abdest alırken su yutmak orucu bozar mı?
Diyanet İşleri Başkanlığı'nın oruçla ilgili fıkhi hükümlerine göre oruçlu bir kimsenin abdest alırken su yutması orucu bozan durumlardan biridir. Çünkü oruç imsaktan iftara kadar yemek içmek ve orucu bozan diğer durumlardan uzak durmayı gerektirir. Oruçlu bir kişi gün içinde abdest alırken ağzına ve burnuna su alabilir bu işlem abdestin sünnetlerinden biri olarak kabul edilir. Ancak oruçlu kimselerin bu sırada suyu aşırı miktarda ağızlarına almamaları ve burunlarına çekmemeleri önerilir.
Zira buruna çekilen veya ağızda çalkalanan su istemeden de olsa boğaza kaçarsa ve yutulursa bu durum orucun bozulmasına sebep olur. Mideye bilinçli ya da bilinçsiz şekilde suyun ulaşması içmekle aynı hükme tabi tutulur. Fakat burada kişinin niyetinin önemli olduğu da vurgulanır. Eğer kişi abdest alırken elinden gelen tüm dikkati göstermiş ancak buna rağmen su boğazına kaçmışsa bu kasıtlı bir durum olmadığı için günah işlemiş sayılmaz.
Buna karşın kişi abdest alırken aşırı dikkatsiz davranmış suyu gereğinden fazla ağzında çalkalamış ya da buruna fazla miktarda su çekerek boğazına kaçmasına sebep olmuşsa bu ihmalkâr bir hareket olarak değerlendirilir. Bu yüzden oruçlu kimselerin özellikle abdest sırasında suyu fazla genizlerine çekmemeleri ve dikkatli olmaları tavsiye edilir. Hatta bazı alimler oruçlu bir kimsenin abdest alırken normalden daha ihtiyatlı davranması gerektiğini belirtmişlerdir. Ramazan ayında ya da nafile oruçlarda bu konuya özen göstermek orucun korunması açısından önemlidir.
DİYANET'E GÖRE SU YUTMAK ORUCU BOZAR MI?
Diyanet’e göre oruçlu bir kişinin abdest sırasında ağzına ve burnuna su alması sünnet olduğu için tamamen terk edilmesi önerilmez. Fakat oruçlu olduğu bilinciyle hareket eden kişinin suyu fazla genzine çekmeden ve dikkatli bir şekilde hareket etmesi gerekir. Eğer kişi bu konuda elinden gelen titizliği gösterdiği halde istemeden su yutarsa bu bir kasıtlı eylem olmadığı için manevi bir sorumluluk doğurmaz.
Yine de fıkhi açıdan orucun kazasının gerektiği unutulmamalıdır. Bununla birlikte bir kişi abdest alırken bile bile suyu yutarsa bu durumda oruç sadece bozulmakla kalmaz, kasten bozulduğu için kefaret gerektirir. Kefaret orucu ise aralıksız 60 gün oruç tutmayı gerektiren ağır bir hüküm olduğundan bu tür durumlarda son derece dikkatli olunmalıdır.
Bir sahâbî Resûlullah’a (s.a.s.) “Ey Allah’ın Resulü! Oruçlu iken unutarak yiyip içtim. (Orucum bozuldu mu)?” diye sormuş. Resûlullah (s.a.s.) da; “(Hayır bozulmadı) Allah seni yedirip içirdi.” (Ebû Dâvûd Savm 39 [2398]; bkz. Buhârî Savm 26 [1933]; Müslim Sıyâm 171 [1155]) cevabını vermiştir.
Oruçlu bir kişinin abdest alırken su yutmasının orucu bozup bozmayacağı konusunda İslam mezhepleri arasında genel bir ittifak olmakla beraber bazı ayrıntılarda mezhepler arasında farklı görüşler bulunmaktadır. Genel olarak Hanefi Şafii Maliki ve Hanbeli mezhepleri oruçlu bir kimsenin abdest alırken su yutmasının orucu bozacağını ifade etmektedir. Bunun temel gerekçesi orucun tanımı gereği bilerek ya da istemeden mideye bir şeyin ulaşmasının orucu bozucu unsurlar arasında sayılmasıdır. Mezhepler kişinin bu durumu nasıl gerçekleştirdiğine bağlı olarak farklı hükümler getirmişlerdir.
Hanefi mezhebine göre bir kişi abdest alırken ağzına ya da burnuna su aldığında bunu gereğinden fazla kaçırır ve su istemeden de olsa boğazına kaçarak mideye ulaşırsa bu durumda oruç bozulur ve kazası gerekir. Burada önemli olan niyettir. Kişi kasıtlı olarak suyu yutarsa o zaman orucun sadece kazası değil, kefaret orucu da gerekecektir. Fakat kişi bunu tamamen kazara yapmış ve elinden gelen dikkati göstermişse günahkâr sayılmaz ancak yine de orucu kaza etmesi gerekir. Hanefi fıkhında abdest alırken suyun genze fazla çekilmemesi tavsiye edilmiştir. Burundan çekilen suyun boğaza kaçma riski daha yüksektir.
Şafii mezhebi bu konuda Hanefi mezhebiyle aynı görüşü paylaşmakla birlikte oruçlunun abdest alırken özellikle mübalağa (aşırı su çekme) yapmaktan kaçınması gerektiğini vurgular. Şafii fıkhında oruçlu bir kişinin suyu genzine fazla çekmesi mekruh kabul edilir. Bu durum suyun mideye ulaşmasına yol açabilir. İstemeden su yutarsa orucu bozulur ve kazası gerekir. Şafii mezhebine göre ayrıca oruçlu birinin diş fırçalarken veya ağzını çalkalarken de dikkatli olması gerektiği belirtilmiştir. Bu esnada suyun mideye kaçma riski bulunmaktadır.
Maliki mezhebinde oruç esnasında yanlışlıkla su yutma meselesinde biraz daha esneklik vardır. Maliki alimleri oruçlu bir kişinin abdest alırken suyu istemeden yutması durumunda orucunun bozulmayacağını ifade etmişlerdir. Çünkü Malikilere göre orucun bozulabilmesi için kişinin bilerek ve isteyerek bir şey yutması gerekir. Eğer bir kişi elinden gelen dikkati göstermiş fakat buna rağmen suyu yutmuşsa bu durumda oruç bozulmaz ve kazası gerekmez. Kasıtlı bir ihmal söz konusu ise örneğin kişi dikkatsiz davranarak gereğinden fazla su çekmiş ve bu yüzden suyu yutmuşsa bu durumda oruç bozulur ve kazası gerekir.
Hanbeli mezhebi su yutma konusunda Hanefi ve Şafii mezheplerine benzer bir görüş benimsemektedir. Hanbeli fıkhına göre bir kişi abdest alırken ya da gusül alırken suyu yutarsa orucu bozulur ve kaza edilmesi gerekir. Hanbelilere göre de bu tür bir hata yapılmışsa kasıt aranmaz, önemli olan suyun mideye ulaşmış olmasıdır. Fakat kişinin abdest sırasında ya da ağzını çalkalarken aşırıya kaçmaması gerektiği belirtilmiştir. Hanbeliler oruçlunun sahur ve iftar vakti dışında diş fırçalarken ya da ağız temizliği yaparken de son derece dikkatli olması gerektiğini, yanlışlıkla bile olsa suyun mideye ulaşmasının orucu bozacağını ifade etmişlerdir.
