Analist Munteanu: Bulgaristan - Romanya arasındaki bağlantı tarihsel fırsatlar sunabilir
Analist Rezvan Munteanu, Romanya'da yayınlanan değerlendirmesinde, "Tutrakan, Nikopol, Ruse ve Silistre'de inşa edilecek yeni demiryolu köprüleri, büyük bir hidroelektrik santrali ve nehir dibi taraması gibi projeler, Türkiye'den AB'ye uzanan Bulgaristan-Romanya güzergahının güçlendirilmesi için atılması gereken önemli adımlardır" ifadelerini kullandı
Analist Rezvan Munteanu, Romanya'da yayınlanan analizinde Bulgaristan ve Romanya arasında kurulacak demiryolu köprüleri ile Türkiye'den AB'ye uzanan tarihi adımlar atılabileceğini belirtti.
Munteanu, analizinde, "Bükreş'ten batıya bakıldığında, Avrupa-Atlantik vizyonu, aynı jeostratejik alanda yer alsalar da, doğal sınırda bulunan ortakları genellikle arka plana atma eğilimindedir,. Tutrakan, Nikopol, Ruse ve Silistre'de inşa edilecek yeni demiryolu köprüleri, büyük bir hidroelektrik santrali ve nehir dibi taraması gibi projeler, Türkiye'den AB'ye uzanan Bulgaristan-Romanya güzergahının güçlendirilmesi için atılması gereken önemli adımlardır" ifadelerini kullandı.
Munteanu, analizinin devamında, Schengen meselesi dışında, komşu ülkeyle ikili ilişkilerin her iki ülkenin kamusal alanında neredeyse hiç gündeme gelmediğine dikkat çekti. Sofya-Bükreş eksenindeki işbirliğinin yalnızca iki başkentte değil, aynı zamanda Brüksel’de de giderek daha önemli hale geldiğini vurgulayarak, Bulgaristan’ı bu anlamda anlamlı bir örnek olarak gösterdi.
Analist, Bükreş ile Sofya arasında ekonomik önceliklerine karşı farklı stratejik vizyonlar benimsendiğini belirtti. Romanya, Tuna Nehri'nin taranmasını öncelik olarak koyarken, Bulgaristan için öncelik kara yolu bağlantısı konumunda.
Bulgaristan-Romanya arasındaki ortak Tuna Nehri bölümü, çok sayıda tortu ve sık sık değişen nehir yatağı ile karakterize ve bu da gerekli derinliklere sahip olmayan alanlara kritik yol açıyor. Bu durum, gemiciler, yükleyiciler, gemi sahipleri vb. için genellikle olumsuz finansal sonuçlara yol açarak, zorluklar ve kısıtlamalar yaratıyor. Tarama işlemi, nehir yolu ulaşımının serbestleşmesine yardımcı olacak ve gemi yolunu açacaktır.
Örneğin, Romanya, Hızlı Tuna (Fast Danube) projesinin Bulgaristan kısmının onaylanmasındaki gecikmeden, özellikle son iki yılda art arda hükümet değişikliklerinin yaşandığı komşu ülkedeki siyasi istikrarsızlıktan duyduğu memnuniyetsizliği dile getirdi.
Razvan Munteanu, "Mart 2023'te imzalanan stratejik ortaklık, Romanya ve Bulgaristan arasındaki işbirliğini güçlendirmelidir. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşı bağlamında ortaya çıkan bölgesel güvenlik durumu, Akdeniz ile Karadeniz arasındaki kara yolu bağlantısının artırılmasını gerektirmektedir. Bu bağlamda, Tuna Nehri üzerinde Romanya'yı Bulgaristan'a bağlayacak yeni köprülerin inşası, her iki ülkenin hükümetleri için öncelik haline gelmelidir" analizini yaptı.
Munteanu, Almanya, Avusturya ve Slovakya arasında Tuna Nehri üzerinde ortalama 6 km mesafeyle toplam 159 köprü bulunduğunu belirtti. Bulgaristan ve Romanya arasında sadece iki köprü var ve bunlar birbirinden 300 km'den fazla bir mesafeyle ayrılıyor.
Munteanu'ya göre, Romanya, özellikle Avrupa Komisyonu'nun 2035 yılına kadar tamamlanması planlanan Giurgiu-Ruse 2 köprüsünün inşası için askeri hareketlilik amacıyla 13 milyon euronun üzerinde bir bütçe onaylamasının ardından, AB ve NATO'nun bölgeye olan artan ilgisinden faydalanmalı.
Proje Romanya'ya ait ancak Bulgaristan kıyısında bazı çalışmalar yapılması gerekecek. Fakat ön proje araştırması tamamlanana kadar, köprünün demir yolu taşımacılığına dahil olup olmayacağı veya tam olarak nerede konumlanacağı henüz belli değil.
Ağustos 2024'te Romanya, Bulgaristan ve Yunanistan savunma bakanları, Kalaraş ile Silistre arasında bir köprü inşa edilmesi de dahil olmak üzere karşılıklı bağlantıyı artırmayı amaçlayan bir memorandum imzaladılar. Ancak bu proje yeni değil, Sofya ve Bükreş hükümetleri 2014 yılından bu yana bu tür birçok anlaşma imzaladı, bunlar arasında Kalaraş-Silistre ve Turnu Măgurele-Nikopol köprülerinin inşasını da içeren projeler bulunuyor. Bugüne kadar tüm bu projeler hâlâ yalnızca kağıt üzerinde kaldı.
Bu durumun kaçınılmaz olarak, AB ve NATO'nun artan ilgisinin Bulgaristan ve Romanya için eşsiz bir fırsat sunduğu ifade ediliyor.
İki ülke arasındaki uygun bağlantı altyapısını oluşturmak, aynı zamanda Türkiye-Orta Avrupa güzergahındaki kara taşımacılığını da kolaylaştıracak ve bu Sırbistan'ı çok daha az cazip hale getirecek. Bu sadece mal taşımacılığı için değil, aynı zamanda Bulgaristan-Romanya güzergahını kullanırken zaman-maliyet oranının çok daha avantajlı olacağı bir durum olacak.
Şu anda mevcut olan her iki köprüde de istenen potansiyelin çok altında bir demiryolu bileşeni bulunuyor. Altyapının eski olması nedeniyle, Ruse'ye giden demiryolu hattı en fazla 15 km/saat hızla çalışabilirken, çok daha yeni olan Kalafat-Vidin güzergahında ise Romanya tarafındaki altyapının ileri derecede yıpranmış olması, bu güzergahı kullanma cazibesini azaltıyor.
Munteanu, konuyla ilgili, "Bizim için öncelik, yalnızca bu yolların yeniden konsolide edilmesi değil, aynı zamanda Oltenitsa-Tutrakan güzergahında, Türkiye-Bükreş güzergahındaki taşıyıcıların rotasını yaklaşık 130 kilometre kısaltacak yeni bir hattın inşa edilmesi olmalıdır. Demiryolu hatları, özellikle yaz aylarında Tuna Nehri seviyesinin düştüğü ve nakliye trafiğinin birkaç haftalığına engellendiği dönemlerde taşıyıcılara yardımcı olacaktır. Bu noktada Romanya, ek bir çözüm öneriyor: Hızlı Tuna 2 Projesi. Bu proje, Tuna Nehri'ni yılda 340 gün, yani şu andan itibaren 60 gün daha fazla kullanılabilir hale getirmeyi amaçlıyor. Bütçenin yüzde 85’i Avrupa finansmanından, yüzde 15’i ise Romanya devlet bütçesinden karşılanmaktadır. Resmi web sitesine göre, projenin amacı, Budapeşte Tuna Komisyonu’nun tavsiyeleri doğrultusunda, Tuna Nehri üzerindeki Romanya-Bulgar ortak sektöründe gemi taşımacılığı koşullarını iyileştirmek ve yıl boyunca güvenli taşımacılığın sağlanabilmesi için uygulanacak teknik çözümleri belirlemektir. 2022 yılında neredeyse başarısızlığa uğrayan Fast Danube 2, 2024 yazında Romanya makamlarından olumlu bir görüş ve çevresel onay alarak yeniden başlatıldı ve uygulama süresi yedi yıl olarak belirlendi. Ekim ayında ise Bulgaristan tarafı da aynı kararı aldı. Jeopolitik dinamikler şu anda Romanya ve Bulgaristan için elverişli bir çerçeve oluşturuyor ve her iki hükümet de nihayetinde Tuna Nehri'nin bizi ayırıp ayırmayacağına yoksa birleştirip birleştirmeyeceğine karar vermek zorunda" diyerek değerlendirmesini tamamladı.
