Kanlı Ay Tutulması öncesi geri sayım... Türkiye'de bu bölgelerde görüntülenebilecek
Gökyüzünün en gösterişli anı, Ay'ın onda dokuzunun gölgeye gömüldüğü tutulmanın zirvesi, Türkiye'de Ay battıktan sonraya kalıyor. Bu yüzden asıl şans, Ay'ın gökte en uzun kaldığı batı illerinde. Üstelik izlemek için hiçbir filtreye gerek yok.
Cuma sabahı, güneş doğmadan az önce Ay bakır kırmızısına dönecek. 28 Ağustos'u işaret eden bu tutulmada Türkiye saatiyle parçalı evre 05:33'te başlıyor ve Ay adım adım Dünya'nın koyu gölgesine gömülüyor. Tutulan dolunay Ağustos'un dolunayı.
Ama tutulmanın en kızıl evresi Türkiye'den görülemeyecek. En koyu an yaklaştığında Ay, ülkenin büyük bölümünde çoktan batmış olacak. Elde kalan asıl fırsat, 05:33 ile Ay'ın batışı arasındaki o dar pencerede.
EN KIZIL AN UFKUN ALTINDA KALIYOR
Yarı gölge evresi 04:23'te başlıyor ve bu evrede Ay'ın rengindeki değişimi gözle seçmek neredeyse imkânsız. Yani 04:23 için alarm kurmaya gerek yok, asıl izlenecek bölüm 05:33 sonrası. Ay Dünya'nın en koyu gölgesine girdiğinde fark ortaya çıkıyor. Gölge Ay yüzeyinde ilerledikçe aydınlık kısım küçülüyor, kenardan başlayan kızıllık yavaşça yayılıyor.
Tutulmanın zirvesi ise Türkiye saatiyle 07:12 ile 07:14 arasına düşüyor. Bu anda Ay'ın onda dokuzu gölgeye gömülüyor, yani parçalı bir tutulma olmasına rağmen neredeyse tam tutulmuş gibi görünüyor. "Kanlı Ay" adını da bu derinlikten alıyor. Rengin en koyu bakıra çaldığı an da bu. Ne var ki o saatte Ay ülkenin büyük bölümünde ufkun altına inmiş oluyor, en çarpıcı kare dünyanın başka köşelerine kalıyor.
Türkiye'den izlenebilecek bölüm bu yüzden 05:33'teki başlangıç ile Ay'ın batışı arasındaki yaklaşık bir saatlik dilimle sınırlı. Bu süre boyunca gölge Ay'ın yüzeyinde ilerlerken kenardan koyulaşan kızıllığı çıplak gözle bile fark edebilirsiniz. Yani Türkiye'den bu tutulmayı görmek, büyük ölçüde yeterince erken kalkıp kalkmadığınıza bağlı.
HANGİ İLLERDEN GÖRÜLECEK?
Cevap, Ay'ın gökte en geç battığı yerlerde saklı. Batı illerinde Ay 06:30 ile 06:40 civarında batıyor ve bu, izleme süresini ülkenin geri kalanına göre biraz uzatıyor. İstanbul, İzmir, Bursa, Balıkesir ve Çanakkale bu bakımdan şanslı. Batı ufku açık bir noktadan tutulmanın ilerleyen evrelerini daha uzun süre takip edebilirsiniz. Doğuya gidildikçe Ay daha erken battığından bu süre kısalıyor.
İkinci bir sıkışma daha var. Tutulma ilerledikçe güneş de doğmaya yaklaşıyor ve aydınlanan gökyüzü, batmakta olan soluk Ay'ı gitgide siliyor. Hem Ay alçalıyor hem de arka fon parlıyor. Bu ikisi bir araya gelince izleme aralığı gerçekten kısalıyor, o yüzden erken davranmakta fayda var.
Bir ayrıntı daha işinize yarayabilir. Ay ufka yakınken olduğundan çok daha büyük görünür. Gözün, Ay'ı yerdeki tanıdık nesnelerle kıyaslamasından doğan bir yanılsama bu. Tutulmuş Ay ufka yakın dururken daha iri ve daha etkileyici görünecek.
Güneş tutulmasının aksine, Ay tutulmasını izlemek için özel gözlük ya da filtre gerekmiyor. Nedeni basit. Ay'a bakarken gördüğünüz şey güneşin doğrudan ışığı değil, Ay'ın yansıttığı çok daha zayıf bir aydınlık. Gözünüze zarar verme ihtimali yok, çıplak gözle rahatça bakabilirsiniz.
Elinizde dürbün varsa gölgenin Ay yüzeyinde ilerleyişini daha net görürsünüz, ama şart değil. Telefonla fotoğraf çekmek isteyenler için Ay'ın ufka yakın ve iri göründüğü anlar daha elverişli. Sabit bir yere dayanmak titremeyi azaltıyor.
Ay parlak bir gök cismi. Sönük yıldızların aksine, şehir ışıkları onu izlemenize büyük ölçüde engel olmuyor. Asıl mesele ufkun açık olması. Ay batarken batı, hafif güneybatı yönünde alçalıyor, o yüzden yüksekçe ve o yöne bakan bir nokta bulabilirseniz şansınız artıyor.