Çankırı'nın neyi meşhur? Çankırı'da ne yenir, ne alınır, neresi gezilir?
Anadolu'nun tam ortasında, bozkırın sessizliğini binlerce yıllık bir tarihin fısıltısıyla bozan, yerin yüzlerce metre altında kristalden bir dünya saklayan ve insan sıcaklığını "Yaran Meclisleri" ile yaşatan kadim bir şehirden bahsedeceğiz. Genellikle Ankara'ya yakınlığıyla bilinen ve bir geçiş güzergahı olarak görülen Çankırı, aslında içine girildiğinde ziyaretçilerini şaşırtan derinlikli bir kültüre sahiptir.
Hititlerden Romalılara, Selçuklulardan Osmanlılara kadar pek çok medeniyetin iz bıraktığı bu topraklarda, tarih sadece müzelerde değil, sokaklarda, camilerde ve hatta yer altındaki tuz mağaralarında yaşar. Şehre yaklaştığınızda sizi karşılayan Ilgaz Dağları'nın heybeti, kışın beyaz bir masal sunarken, yazın yaylaların serinliğiyle ruhunuzu ferahlatır. Ancak Çankırı'yı asıl unutulmaz kılan, misafirperverliğin kurumsallaşmış hali olan Yaran kültürüdür. Kapısını çaldığınızda sizi tanrı misafiri olarak değil, evin bir ferdi gibi ağırlayan bu insanlar, şehrin en büyük hazinesidir.
Çankırı, coğrafi konumuyla İç Anadolu ile Karadeniz arasında bir köprü vazifesi görür. Bu durum, hem iklimine hem de mutfağına yansımıştır. Şehir merkezindeki tarihi konaklar, geçmişin zarafetini günümüze taşırken, yer altı tuz şehri, dünyada eşi benzeri olmayan bir deneyim sunar. Kaya tuzu lambalarının loş ışığında yapılan bir gezinti, astım hastaları için şifa kaynağı olurken, fotoğraf tutkunları için büyüleyici kareler sunar. Çankırı mutfağı ise hamur işlerinin ve etin muhteşem uyumunu sergiler. Yumurta tatlısının hafifliği, sarımsaklı etin lezzeti ve pazar ekmeğinin kokusu, damaklarda unutulmaz izler bırakır. Bu haberimizde, Çankırı mutfağının az bilinen ama çok sevilen lezzetlerini, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alan Tuz Mağarası'nı, şehre özgü hediyelik eşyaları ve gezi rotalarını sizler için ele alıyoruz.
ÇANKIRI'DA NE YENİR?
Çankırı mutfağı, İç Anadolu'nun tahıl ambarı olmasının getirdiği zenginlikle şekillenmiştir. Şehrin en karakteristik yemeklerinin başında sarımsaklı et gelir. Kuşbaşı etin bol sarımsak, soğan ve domatesle birlikte güveçte veya tencerede ağır ağır pişirilmesiyle yapılan bu yemek, sarımsağın ete kattığı aroma ile bambaşka bir boyuta ulaşır. Yöresel adıyla "Yaren Güveci" olarak da bilinen bu lezzet, özellikle Yaran meclislerinde ikram edilen ve dostlukları pekiştiren bir yemektir. Çankırı'nın bir diğer önemli lezzeti ise Tatar böreğidir. Üçgen şeklinde kesilen hamurların haşlanıp üzerine kıymalı sos ve sarımsaklı yoğurt dökülmesiyle yapılan bu yemek, hem doyurucu hem de lezzetlidir. Ancak Çankırı'da hamur işi denince akla gelen ilk şey pazar ekmeğidir (bazlama). Taş fırınlarda odun ateşinde pişirilen, puf puf kabaran bu ekmekler, kahvaltıların ve yemeklerin vazgeçilmez eşlikçisidir.
Çorba kültürünün de oldukça gelişmiş olduğu şehirde, tutmaç çorbası başı çeker. Erişte, mercimek ve yoğurdun uyumuyla hazırlanan bu çorba, üzerine dökülen nane ve tereyağlı sosla servis edilir. Bir diğer ilginç çorba ise mıkla veya diğer adıyla yumurta tatlısıdır. İsmi tatlı olsa da aslında soğanlı, yumurtalı ve bazen kıymalı bir yemektir ve kahvaltılarda tüketilir. Ancak gerçek bir tatlı arayanlar için yumurta tatlısı (höşmerim benzeri) veya taş helvası önerilir. Un ve pekmezin kavrulmasıyla yapılan taş helvası, özellikle kış aylarında enerji deposu olarak tüketilir. Çankırı'nın en özgün lezzetlerinden biri de küpecik peyniridir. Toprak küplere basılarak olgunlaştırılan bu peynir, kendine has aromasıyla kahvaltı sofralarının yıldızıdır. Kızılırmak kavunu ise yaz aylarında serinlemek isteyenler için harika bir alternatiftir. Şehrin gastronomik zenginliği, yaran ocaklarında pişen yemeklerle zirveye ulaşır ve misafirlere sunulan ikramlar, Çankırı misafirperverliğinin en lezzetli kanıtıdır.
ÇANKIRI NERESİ GEZİLİR?
Çankırı gezisinin en çarpıcı ve unutulmaz durağı, hiç şüphesiz Yer Altı Tuz Şehri'dir (Tuz Mağarası). Hititler döneminden beri işletilen ve Türkiye'nin en büyük kaya tuzu rezervlerinden birine sahip olan bu mağara, yerin 150 metre altına inen galerileriyle ziyaretçilerini büyüler. İçinde tuzdan yapılmış heykeller, 200 yıl önce ölmüş ve tuz sayesinde çürümeden günümüze ulaşmış bir eşek fosili, tuzdan avizeler ve şifalı havasıyla adeta başka bir gezegendeymiş hissi verir. Astım ve bronşit hastaları için doğal bir tedavi merkezi olan mağara, aynı zamanda sanatsal etkinliklere de ev sahipliği yapar. Tuzun kristalize olmuş hali, duvarlardaki damarlar ve devasa boşluklar, fotoğrafçılar için eşsiz kareler sunar.
Tarih severler için Çankırı Kalesi, şehri kuşbakışı izleyebileceğiniz ve Çankırı Fatihi Karatekin Bey'in türbesini ziyaret edebileceğiniz önemli bir noktadır. Kalenin eteklerinde bulunan Taş Mescit (Cemaleddin Ferruh Darülhadisi), Selçuklu döneminden kalma, taş işçiliğinin en zarif örneklerinden biridir. Özellikle yapının üzerindeki birbirine dolanmış iki yılan kabartması, tıp sembolünün kökenine dair ilginç hikayeler barındırır. Çankırı Müzesi ise bölgeden çıkarılan fosilleri ve arkeolojik eserleri sergileyerek, şehrin 8 milyon yıllık geçmişine ışık tutar. Çorakyerler Omurgalı Fosil Lokalitesi'nden çıkarılan kılıç dişli kaplan ve dev gergedan fosilleri, müzenin en ilgi çekici parçalarıdır.
Doğa tutkunları için Ilgaz Dağı Milli Parkı, kışın kayak turizminin, yazın ise yayla turizminin merkezidir. Ilgaz'ın eteklerindeki Kadınçayırı Tabiat Parkı, piknik yapmak ve doğa yürüyüşüne çıkmak için harika bir alandır. Şehrin bir diğer doğal güzelliği ise Kırkpınar Yaylası'dır. Göleti, çam ormanları ve temiz havasıyla kamp yapmak isteyenler için idealdir. Tarihi ve kültürel dokuyu hissetmek isteyenler için Çankırı evleri (Buğday Pazarı Medresesi ve çevresi), restore edilmiş halleriyle Osmanlı sivil mimarisini yansıtır.
ÇANKIRI'DAN NE ALINIR?
Çankırı seyahatinizden dönerken alabileceğiniz en anlamlı ve sağlıklı hediye, kaya tuzu lambasıdır. Negatif iyon yayarak havanın kalitesini artırdığı bilinen bu lambalar, hem dekoratif hem de şifalıdır. Ayrıca öğütülmüş sofralık kaya tuzu, banyo tuzu ve tuz sabunu gibi ürünler de alışveriş sepetinize ekleyebileceğiniz doğal ürünlerdir. Çankırı'nın el sanatları da oldukça gelişmiştir. Eldivan ilçesine özgü "yağlık" adı verilen el işlemeli örtüler, geleneksel motifleriyle dikkat çeker. Kızılırmak kavunu, mevsimindeyseniz mutlaka almanız gereken, aroması ve tatlılığıyla ünlü bir meyvedir. Şabanözü ilçesinden geleneksel yöntemlerle yapılan pestil ve köme de tatlı birer atıştırmalık olarak tercih edilebilir.
