ABD ile İran anlaşmayı imzaladı

Üst düzey ABD'li bir yetkili, düzenlediği telekonferansta ABD ile İran arasında varılan mutabakata ilişkin detayları basın mensuplarıyla paylaştı.

Yetkili, İran'la mutabakat zaptına ABD Başkanı Trump ile Başkan Yardımcısı Vance'in, İran tarafında ise Meclis Başkanı Kalibaf'ın imza attığını söyledi.

ABD'li yetkili, "Bu mutabakat, müzakerelerimizin ve ilişkilerimizin gelecekte nasıl işleyeceğine dair bir çerçeve sunuyor. İranlılar nükleer programları, nükleer silah üretmediklerinin doğrulanması ve bölgedeki radikalizm ile terörizme finansman sağlamamaları konularında bizimle ne kadar işbirliği yapmaya istekli olurlarsa, dünya ekonomisine o kadar sıcak karşılanacaklar." dedi.

İran fonlarının serbest bırakılması

ABD'li yetkili, İran'ın taahhütlerine bağlı olduğunu göstermesi durumunda 300 milyar dolarlık dondurulmuş olan fonlarının yavaş yavaş serbest bırakılacağını belirtti.

Yetkili, şu anda "güven inşası aşamasında" olduklarını ifade ederek, "Dondurulmuş fonları serbest bırakmaya ve yaptırımları kaldırmaya hazırız. Onlar da taahhütlerini yerine getirmeye istekli olduklarını gösteren adımlar atmalılar. Bu süreç, performansa bağlı olacak." değerlendirmesini yaptı.

Körfez ülkelerinin de ABD-İran mutabakatına bağlı olduklarını ve İran'ın dondurulmuş fonları konusunda Washington ile birlikte hareket edeceklerini düşündüklerini söyleyen yetkili, bu anlaşmanın eski Başkan Barack Obama döneminde imzalanan anlaşmadan "daha iyi" olduğunu savundu.

Yetkili, "Eğer bu parayı sadece terörizmi finanse etmek ve bölgede istikrarsızlığı artırmak için kullanacaklarsa, onlara fonlarına erişim izni veremez veya fonları serbest bırakamazsınız." yorumunu yaptı.

İsrail'in Lübnan'dan geri çekilme şartı yok

Öte yandan yetkili, İsrail'in Lübnan'dan geri çekilip çekilmeyeceği ile ilgili bir soruya yanıt verirken, mutabakatta İsrail'in geri çekilmesi gibi madde olmadığını söyledi.

"Geri çekilme anlaşmanın bir koşulu değildir. Anlaşma bir ateşkes olup, tek taraflı bir ateşkes olmayacaktır." diyen yetkili, Hizbullah’ın İsrail'e saldırı düzenlemesi halinde İsrail'in buna karşılık vermeye hakkı olduğu değerlendirmesini yaptı.

DONALD TRUMP'TAN AÇIKLAMALAR

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılan mutabakatın içeriğinin cuma gününden sonra herhangi bir zamanda kamuoyuna duyurulabileceğini bildirdi.

Fransa’da düzenlenecek G7 Zirvesi’ne katılmak üzere İsviçre’nin Cenevre kentine ulaşan Trump, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’la görüşmesinin ardından gazetecilere açıklamalarda bulundu.

Trump, Hürmüz Boğazı'na dair açıklamada bulunarak boğazın "(19 Haziran) Cuma günü tamamen açılacağını" belirtti.

İran ile varılan mutabakat zaptı doğrultusunda Hürmüz Boğazı'nın "tamamen açılacağını" yineleyen Trump, bölgedeki mayınların büyük bölümünün de etkisiz hale getirileceğini söyledi.

Trump, "oldukça güçlü" şeklinde nitelediği zaptın içeriğinin kamuoyuna duyurulmasını istediğini aktararak "(Eski ABD Başkanı Barack) Obama'nınki gibi berbat değil. Çok güçlü bir belge ve yayınlanmasını istiyorum, muhtemelen çok yakında. Cuma gününden sonra bir süre sonra." ifadelerini kullandı.

İran'ın farklı bir lider kadrosuna sahip olduğunu ve mevcut yönetimle "çok iyi anlaştıklarını" öne süren Trump, "İlk kadro gitti, ikinci kadro gitti ve üçüncü kadronun çok zeki, güçlü olduğunu gördük." dedi.

Trump, nihayetinde Tahran yönetimiyle bir anlaşmaya vardıklarını vurgulayarak ülkesinin İran'a yönelik "yeniden saldırıya geçmek zorunda kalması" nedeniyle üzgün olduğunu ancak bu saldırıların üçüncü geceye sarkmaması için anlaşmayı sağladıklarını ifade etti.

Başkan Trump, "Orta Doğu'da çok güzel şeyler olacak. Petrol fiyatları hızla düşüyor ve borsa bugün roket gibi yükseliyor, rekor seviyelere ulaştı. Petrol fiyatları en büyük düşüşünü yaşadı ve düşük seviyelere indik, henüz tam olarak eski seviyemize dönmedik." değerlendirmesinde bulundu.

İran'ın nükleer silah sahibi olmamayı kabul ettiğini kaydeden Trump, "Asıl mesele buydu çünkü muhtemelen olsaydı kullanırlardı. Obama'nın imzaladığı anlaşmayı feshetmem çok önemliydi çünkü bu, nükleer silaha giden bir yoldu. ABD için korkunç bir anlaşmaydı." diye konuştu.

Trump, ABD'nin İran'a karşı "harika bir iş çıkardığını" savunarak "Umarım iyi bir ilişkimiz olur ve iyi geçiniriz, eğer geçinemezsek de başladığımız yere geri döneriz ama bunun gerekli olacağını sanmıyorum." ifadelerini kullandı.

İran ile mutabakat zaptının imza törenine bizzat katılma ihtimali sorulan Trump, "Duruma bağlı. (ABD Başkan Yardımcısı) JD Vance katılacak. Belki ben de katılırım. Belki katılmam ama JD özellikle bunun için geliyordu." dedi.

Trump, zaptın İran'a yönelik "yaptırımların hafifletilmesi olasılığı" içerdiği iddialarını reddederek "Hayır, içermiyor. (İran) Eğer yapmaları gerekeni yaparlarsa bu, gerçekten davranışsal bir şey ve yürürlüğe girmeye başlar." diye konuştu.

Tahran yönetimiyle devam eden gerilim dolayısıyla küresel petrol fiyatlarının "tıkandığını" aktaran Trump, İran'la varılan mutabakatın "dünyaya çok büyük başarılar getireceğini" savundu.

Trump, "Dün (Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir) Başkan Zelenskiy ve (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Başkan Putin ile çok iyi bir görüşme yaptık ve belki bir şeyler yapabileceğimizi görüyorum. Gerçekten de öyle düşünüyorum. İkisinin de buna açık olduğunu düşünüyorum. Yani bu iş bittiğine göre, buna odaklanacağız. Bakalım bunu başarabilecek miyiz?" ifadelerini kullandı.

PEZEŞKİYAN: HENÜZ NİHAİ ANLAŞMA ŞEKİLLENMEDİ

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, yaptığı açıklamada "Üzerinde anlaşılan nokta, savaşı durdurmak ve müzakerelere başlamak için önemli bir adımdır. Henüz nihai bir anlaşma şekillenmemiştir. İran, tüm seçeneklere kendini hazırlamıştır ve hükümetin odak noktası, anlaşma olsun ya da olmasın halka samimi hizmet etmektir." ifadelerini kullandı.