Bu emekliliğin yolu dava ya da Torba'dan geçiyor
Sosyal Güvenlik uzmanı Ali Tezel yazdı...
ALİ TEZEL / HT GAZETE
Sosyal güvenlik, emeklilik, çalışma hayatıyla ilgili 5 gündür devam eden yazı dizimiz okurlar tarafından büyük ilgi gördü. Bu sırada sizlerden binlerce mesaj, faks, e-posta geldi. Soru ve sorun o kadar çok ki bu dizide daha çok sizden gelenlere yanıt vermeye çalışıyoruz. Tüm mesajlarınız elimizde, devamını da bu köşeden cevaplamaya devam edeceğiz. Bugün yazı dizisinin tamamını sizlerden gelen soru ve yanıtlara ayırdık.
SORU
01.01.1969 doğumluyum. 01.09.1988’de ilk sigorta girişimvar, sigortalılığım31.08.1991’e kadar devam etti. 11Mart 1993 tarihinde bir limitet şirkete ortak oldum, ancak Bağ-Kur kaydı yaptırmadım. Daha doğrusu muhasebecimatlamış. İlk şirket ortaklığımdevamederken 29.09.1998’de başka bir limitet şirkete daha ortak olduğumda ilk Bağ-Kur kaydımı yaptırdımve primlerimi düzenli ödedim.
Ödemelerim10.08.2004’e kadar devametti. Sonrasında şirketlerdeki ortaklıklarımsona erdi ve SSK’lı olarak başka firmalarda çalışarak devamettim. Şimdi emeklilik için dilekçemi verdim; 10.01.2014’te 5300 işgününü doldurmuş olarak. Ancak Bağ-Kur bana, 1993 ile 1998 arasındaki yıllar için borç çıkacağını söyledi. Böyle bir borç çıkabilirmi? Şimdi ben ne yapmalıyım Torba Yasa çıkacakmı? Bu işlemler süresince emeklilik başvurumne olacak, maaşımişleyecekmi ve en önemlisi ne kadar sağlık hizmeti alabileceğim?
Esra DEMİR
CEVAP
Öncelikle, 4.10.2000 gününden önce Bağ-Kur numarası almış olanların, gerek vergi kayıtları gerekse şirket ortaklığı sürelerinin tamamı Bağ-Kur’lu olunur. Bu sebeple 1993-1998 yılları arasındaki Bağ-Kur süreniz için size borç çıkaracaklar vemaalesef Bağ-Kur’a borcu olanın SSK’ya yaptığı emeklilik müracaatı da borç ödenmediği için geçerli olmaz.
Bu nedenle 01.01.2014 günkü emeklilik talebiniz geçersiz. Ancak 5510 sayılı Kanun’un geçici 17. maddesi gereğince 30.04.2008 günü itibarıyla Bağ-Kur’a 60 aydan çok borcu olanların, bu borçları ve bu borca karşılık gelen Bağ-Kur süresini sildirme hakkı var. Şimdi 1993-1998 arası şirket ortaklığınız devreye girince sistemde 30.04.2008 itibarıyla 60 aydan çok borç görünürse bu borcu sildirme dilekçesi vermeniz halinde 10.01.2014 günkü emeklilik dilekçeniz geçerli olur.
3 SEÇENEĞİNİZ VAR
Fakat ne yazık ki Bağ-Kur bilgisayarı borç ayı hesabı yaparken ödediğiniz paraları önce ana para borçlarından düşüp gecikme zammından düşmediğinden borç ay sayınız 60 ayda kalacaktır. Bu durumda da ancak dava ederek borcu sildirebilir ve 10.01.2014 gününden itibarenmahkeme kanalıyla birikmiş aylık alabilirsiniz. Ya 1993-1998 arası size çıkarılan Bağ- Kur borcunu ödeyecek ve yeniden emeklilik dilekçesi vereceksiniz ya da borcu ödemeden işmahkemesine gidip “Bağ-Kur bilgisayarı borç ay sayısını yanlış hesaplıyor” diye dava ederek emekli olacaksınız. Ya da Torba Yasa’yı bekleyeceksiniz, zira Torba’da 24 aydan çok Bağ-Kur borcunun silinmesi hakkı geliyor. Sağlık konusunda ise Bağ-Kur’a 2 aydan çok borcunuz olduğu için sağlık yardımı alma hakkınız yok.
Emsale karşı yapılacak bir şey yok
SORU
İki yıllık Sağlık Hizmetleri Yüksekokulu Radyoloji Bölümü’nü bitirdim. Daha sonra ek gösterge ve emekliliğimiçin önce 2 yıllık sağlık kurumları işletmeciliğinden, ardından işletme fakültesindenmezun oldum. Lise mezunlarında hiçbir sorun olmadan onların ek göstergesi 3000 oluyor, ancak bana “Sen zaten yüksekokulmezunu olarak işe girmişsin” denilerek sağlık kurumları işletme mezunu olmadan intibakımyapıldı. Dolayısıyla ben 2200’de kaldım, ek ödemede bayağı fark ediyor.
Durmuş-SAMSUN CEVAP
CEVAP
Durmuş kardeşim, senin olayın emsalden kaynaklanıyor. Yani, senin doğumtarihinde olan birisinin normal şartlarda gelebileceği derece ve kademeye gelebilirsin, yoksa eğitimgördüğün okulla alakası yok. Emsal uygulamasına takılmışsın, yapacak bir şey de yok. Çalıştıkça 3000 ek göstergeyi de alacaksın. 18 yaşından önceki giriş de geçerli
SORU
1992’de 17 yaşında işe başladım. Şu an 7000 prim günüm var, emekli olabileceğim tarih 2028 ve yaş 53 görünüyor. Birinci sorum: 18 yaşımdan önceki bir yılım emeklilik tarihini değiştirir mi? İkinci sorum: Emekli olduğum tarihte prim gün sayımın fazla olması, emeklilik maaşımı olumlu mu yoksa olumsuz mu etkiler? Maaşım şu anda net 1550 lira. Süleyman ERDOĞAN
CEVAP
1992 yılının hangi ay ve gününde işe başladığınızı yazmamışsınız. 23.11.1992 öncesi işe giren erkekler 53 yaşında en az 5600 günle, 24.11.1992 sonrası girenler 54 yaşında en az 5675 günle emekli olurlar. Şimdiki 1550 lira net ücretin brütü de yaklaşık 2300 liraya gelir ki bu rakamdan fazla ödenen primler emekli aylığınızı ne artırır ne de azaltır.
SORU
1998 senesinde abimle limitet şirket kurduk. Kriz ve başka nedenlerden dolayı gayri faal bir vaziyette kaldık; vergi, stopaj hepsi birikti. SGK borçlarını 18 taksite bağlatıp 2012 senesinde de şirketi kapatmak için ticaret odasına başvurduk. 2013’te de şirket kapandı (fakat henüz son kapanış belgesini almadık). Bağ-Kur’a gidip kendi TC numaramdan ve şirket sicilinden borç var mı diye baktırdım, fakat ne benim ne şirketin ne de abimin kayıtlı olmadığı söylendi.
Levent CAN
CEVAP
İsteseniz de istemeseniz de 01.10.2008 gününden itibaren her iki kardeş de Bağ-Kur’lu olup sadece 01.3.2011 gününden sonraki varsa SSK’lı çalıştığınız günler Bağ-Kur’dan düşülür. Ancak Torba Yasa ile gelecek olan 24 aydan çok Bağ-Kur borçlarının silinmesi uygulamasını bekleyin. GSS affını bekleyin veya şimdiden başvurun
SORU
Şu anda çalışmıyorum. SGK bana geriye dönük aylık 120 liradan GSS prim borcu çıkarmış. Benim bunu ödeme imkânım yok, annem ve babam işçi emeklisi. Ben onlardan ayrı olarak tapusu babamın üzerinde olan bir evde yaşıyorum. Evin faturalarını babam güçlükle ödüyor. Ben de camilerde koku satarak mutfak masrafımı zoraki karşılamaya çalışıyorum. Gelir seviye testini bu şartları beyan ederek yaptırsam, prim borcum değişir mi? Geriye dönük borçlarımı etkiler mi? Yusuf ELBİR
CEVAP
Yusuf kardeşim, SGK sizi zorunlu GSS kapsamına aldığı anda aylık 120 lira borç yazmaya başlar ve sonra adresinize gelir testine davet yazısı gönderir. Sanırım size daha gelir testi davet yazısı gelmemiş. Şimdi siz kaymakamlığa gelir testine gidin ve geliriniz asgari ücretin üçte birinden, yani 357 liradan az çıkarsa bütün borçlarınız silinecek ve (eski adıyla) yeşil kartlı olacaksınız. Testten 357 ile 1071 lira arasında gelir çıkarsa bu defa bütün geçmiş aylar 43 liradan hesaplanacak. Ancak size gelir testi daveti geldi ama siz gitmediyseniz şimdi affı bekleyin, yeni gelir testine gitme hakkınız olacak.