Utanma ve yargılanma korkusu sadece zihinsel değil, bedensel belirtiler de yaratıyor. Sosyal fobinin perde arkasını keşfedin.
Sosyal fobi, bireyin sosyal ortamlarda başkaları tarafından değerlendirilme, eleştirilme ya da reddedilme korkusunu yoğun şekilde yaşadığı bir kaygı bozukluğudur. Bu durum, kişinin sosyal bir ortama adım attığı anda belirgin bir stres ve huzursuzluk hissetmesine neden olabilir. Sosyal fobinin temelinde; küçük düşme, yargılanma ve dışlanma korkusu yer alır. En yaygın anksiyete türlerinden biri olan bu durum, günlük hayatın birçok alanında kendini gösterebilir.
Sosyal fobi yalnızca zihinsel değil, aynı zamanda fiziksel belirtilerle de kendini gösterir. Bu belirtiler günlük yaşamı zorlaştırabilir:
Yoğun kaygı, korku ve endişe hissi
Kalp çarpıntısı
Titreme ve terleme
Baş dönmesi
Yüz kızarması
Konuşurken kekeleme veya ses titremesi
Mide ağrısı ve bulantı
Ağız kuruluğu
Sosyal etkileşim sonrası yaşananları tekrar tekrar düşünme
İzlenme ve yargılanma hissi nedeniyle davranışlarda zorlanma
Sosyal fobinin oluşumunda hem biyolojik hem de çevresel faktörler etkili olabilir. Bu durum genellikle tek bir nedene bağlı değildir:
KALITSAL FAKTÖRLER: Aile içinde benzer kaygı sorunlarının görülmesi riski artırabilir.
BEYİN YAPISI: Beyindeki amigdalanın aşırı aktif olması, korku tepkisinin daha yoğun yaşanmasına neden olabilir.
ÇOCUKLUK DENEYİMLERİ: Alay edilme, zorbalık, aşağılanma ya da travmatik yaşantılar sosyal kaygıyı tetikleyebilir.
AİLE VE ÇEVRE: Aşırı koruyucu ebeveyn tutumları veya kaygılı davranışların model alınması etkili olabilir.
Bazı günlük durumlar sosyal fobiyi daha belirgin hale getirebilir:
Telefonda konuşmak
Yeni biriyle tanışmak
Eve misafir kabul etmek
Başkalarıyla birlikte yemek yemek
Bir iş yaparken izlenmek
Kalabalıkta söz almak
Otorite figürleriyle iletişim kurmak
Şaka veya eleştiriye maruz kalmak
Sosyal fobi tanısı, uzmanlar tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda konur. Kişinin yaşadığı belirtiler detaylı şekilde incelenir ve belirli kriterlere göre değerlendirilir. Tanı koyulabilmesi için belirtilerin en az 6 ay boyunca devam etmesi gerekir.
DSM-5 kriterlerine göre:
Sosyal durumlarda yoğun korku ve kaygı yaşanır
Olumsuz değerlendirilme endişesi belirgindir
Sosyal ortamlardan kaçınma ya da zorla katlanma görülür
Yaşanan kaygı, durumun gerçek riskinden daha fazladır
Bu durum iş, okul ve sosyal yaşamı olumsuz etkiler
Belirtiler süreklilik gösterir ve başka bir durumla açıklanamaz
Görsel Kaynak: istockphoto