İftarı müjdeleyen ses: Ramazan topu geleneği nerede başladı?
İftar saatine dakikalar kala gözler saatlere, kulaklar ise o tanıdık sese çevrilir. Ramazan topunun yankısı, yüzyıllardır sofraların en heyecanlı anına eşlik ediyor. Peki bu gelenek nasıl ortaya çıktı?
Ramazan ayının en simgesel anlarından biri, gökyüzünde yankılanan o güçlü sestir. Bir top atışıyla başlayan iftar, aslında Osmanlı’dan günümüze uzanan köklü bir geleneğin parçası. Ramazan topu geleneğinin bilinmeyen yönlerini sizin için derledik…
OSMANLI’DA DOĞAN BİR GELENEK
Ramazan topu geleneğinin kökeni, Osmanlı İmparatorluğu’na uzanıyor. Rivayetlere göre uygulama ilk kez 19. yüzyılın başlarında, II. Mahmud döneminde İstanbul’da başladı.
O dönemlerde iftar ve sahur vakitlerini halka duyurmak için en etkili yöntemlerden biri yüksek sesli bir işaretti. Özellikle geniş bir coğrafyaya yayılan, minarelerin ve saatlerin henüz bugünkü kadar yaygın olmadığı bir dönemde top atışı, şehir halkına aynı anda ulaşabilen güçlü bir duyuru aracıydı.
İlk uygulamanın, dönemin merkezi noktalarından biri olan Beyazıt ve çevresinde yapıldığı aktarılır. Kısa sürede İstanbul’un farklı semtlerine yayılan bu uygulama, Ramazan ayının simgelerinden biri haline geldi.
ŞEHİRDEN ŞEHRE YAYILAN BİR SİMGE
Osmanlı döneminde başlayan bu gelenek, zamanla Anadolu’nun dört bir yanına yayıldı. Özellikle kalelerde ya da yüksek tepelerde yapılan top atışları, hem iftar hem de sahur vakitlerinde halkı bilgilendirmek için kullanıldı.
Cumhuriyet döneminde de pek çok şehir bu geleneği sürdürdü. Günümüzde teknolojik imkânlar sayesinde ezan sesi, televizyon ve dijital uygulamalarla vakitler kolayca öğrenilebiliyor. Ancak buna rağmen birçok şehirde Ramazan topu atışı sembolik olarak devam ediyor. Bu durum, geleneğin sadece bir ihtiyaçtan değil, kültürel bir hafızadan beslendiğini gösteriyor.
KÜLTÜREL HAFIZANIN PARÇASI
Ramazan topu, yalnızca bir vakit bildirimi değil; aynı zamanda çocukluk anılarının, mahalle kültürünün ve toplu iftar heyecanının bir parçası. Top sesinin yankılandığı o an, sofralarda bekleyenlerin aynı anda oruçlarını açtığı bir birlik duygusu yaratıyor.
Bugün bazı şehirlerde gerçek top yerine ses efektleri ya da dijital sistemler kullanılsa da geleneğin özü değişmiş değil. Ramazan topu, yüzyıllardır iftarın müjdecisi olarak kültürel sürekliliğin canlı bir örneği olmayı sürdürüyor.