Tahran'dan 24 saatte diplomasi dönüşü

ABD heyetinin İran ile yeni bir barış müzakere turu için Pakistan’a gitmesinin ardından Tahran cephesinde dikkat çekici bir geri adım geldi. Daha birkaç saat önce müzakerelere katılımı reddeden ve ABD’nin uyguladığı ablukaya karşılık verme tehdidinde bulunan İran, söylemini değiştirerek heyetini İslamabad’a gönderme kararı aldı. İran medyasının duyurduğu bu gelişme, sahadaki gerilimin diplomasiye zorunlu bir kapı araladığını ortaya koydu.

Pakistanlı kaynaklara göre İran heyetinin salı sabahı İslamabad’a ulaşması bekleniyor. Üst düzey bir Pakistanlı hükümet yetkilisi de İslamabad yönetiminin, İran’ı ABD ile aynı masaya oturmaya ikna edebileceğine inandığını dile getirdi. Bu açıklamalar, Pakistan’ın yalnızca ev sahibi değil, aynı zamanda aktif bir arabulucu olarak sahada ağırlığını hissettirdiğini gösteriyor.

“Durum hâlâ kırılgan”

İsmini vermek istemeyen Pakistanlı bir yetkili, İran’dan “olumlu sinyal” alındığını ancak sürecin henüz tam anlamıyla netleşmediğini belirtti. Yetkili, “Durum hâlâ istikrarsız. Ancak görüşmelerin yarın ya da en geç ertesi gün başlaması için yoğun bir diplomatik trafik yürütüyoruz” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, taraflar arasındaki güven eksikliğinin hâlâ ciddi bir engel olduğunu ortaya koyarken, zaman baskısının da belirleyici olduğunu gösteriyor.

Zira ABD Başkanı Donald Trump tarafından belirlenen ateşkes süresinin sonuna yalnızca saatler kalmış durumda. Pakistan, bu kritik eşikte hem Tahran hem Washington ile temaslarını yoğunlaştırarak sürecin tamamen çökmesini engellemeye çalışıyor.

İran tarafı ise henüz nihai bir karar vermiş değil. Reuters’a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, Tahran’ın görüşmelere katılma seçeneğini değerlendirdiğini ancak kesin bir kararın alınmadığını ifade etti. Aynı yetkili, Pakistan’ın ABD ablukasının kaldırılması yönünde baskı kurarak İran’ın masaya gelmesini sağlamaya çalıştığını da vurguladı.

İslamabad’da üst düzey güvenlik alarmı

Tüm bu diplomatik hareketlilik sürerken Pakistan İçişleri Bakanlığı, İran-ABD görüşmelerinin ikinci turu için gerekli tüm güvenlik hazırlıklarının tamamlandığını açıkladı. İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi’nin İran’ın İslamabad Büyükelçisi Rıza Emirî Mukaddem ile bir araya gelerek görüşmelerin detaylarını ele aldığı bildirildi.

ABD heyetine, daha önce 11 Nisan’da gerçekleştirilen ve sonuçsuz kalan doğrudan görüşmeleri de yöneten ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in başkanlık etmesi bekleniyor. İran tarafında ise dikkat çeken bir çelişki yaşandı. Günün erken saatlerinde İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ülkesinin Pakistan’a müzakereci gönderme planının olmadığını açıklamıştı. Ancak kısa süre sonra gelen yeni bilgiler, Tahran’ın bu pozisyonunu hızla revize ettiğini ortaya koydu.

Ateşkesin son saatleri

ABD yönetimi, iki hafta süren ateşkesin bitimine saatler kala müzakereleri yeniden başlatmayı hedefliyor. İslamabad’da bu nedenle olağanüstü güvenlik önlemleri alınmış durumda. Pakistanlı güvenlik kaynaklarına göre Genelkurmay Başkanı Asım Münir, ABD Başkanı Donald Trump’a ablukanın müzakerelerin önündeki en büyük engel olduğunu iletti. Trump’ın ise bu değerlendirmeyi dikkate alacağını söylediği aktarıldı.

Trump, 7 Nisan’da İran ile iki haftalık bir ateşkes ilan etmiş ancak sürenin bitişi konusunda net bir tarih vermemişti. Görüşmelere yakın Pakistanlı bir kaynak ise ateşkesin salı günü ABD Doğu Saati ile 20.00’de sona ereceğini belirtti. Bu saat, Greenwich’e göre gece yarısına, İran saatine göre ise çarşamba sabahı 03.30’a denk geliyor.

ABD Başkanı Trump, hafta sonu yaptığı açıklamada ateşkesin uzatılıp uzatılmayacağına ilişkin soruya net bir yanıt vermekten kaçındı. “Bilmiyorum. Belki uzatmam. Ama abluka devam edecek” sözleri, Washington’un baskı politikasını sürdürme niyetini açıkça ortaya koydu.

Hürmüz hattında gerilim sürüyor

Sahadaki askeri ve ekonomik gerilim ise diplomatik temaslara rağmen devam ediyor. ABD, İran limanlarına yönelik ablukayı sürdürürken, İran da Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğine yönelik kısıtlamalarını kaldırdıktan sonra yeniden devreye aldı. Küresel enerji dengesi açısından kritik öneme sahip olan bu dar su yolundan, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte biri geçiyor.

Tüm bu gelişmeler, tarafların savaş ile diplomasi arasında gidip gelen kırılgan bir denge içinde olduğunu gösterirken, İslamabad’da yapılacak görüşmelerin yalnızca iki ülke için değil, küresel enerji güvenliği açısından da belirleyici olabileceğine işaret ediyor.

*Fotoğraf: Associated Press, temsilidir