İlk kahveyi kim buldu ve ne zaman keşfedildi?
Her gün içilen kahvenin hem tatlı hem de acı bir geçmişi bulunuyor. Vakti zamanın da kahvenin geçmişin de yasaklamalar ve hatta içen kişilerin öldürülmesi kadar karanlık bir dönem bulunur. Kahve günümüzde içecek olarak kullanılana kadar pek çok yoldan geçmiştir. Bugün Avrupa'da tüketilen kahve Türkler sayesinde yayılması sağlanmıştır. İşte kahvenin şaşırtan öyküsü…
KIZARTILARAK YENİLİYORDU
Kahvenin bir içecek olarak tüketilmesinden önce nasıl kullanıldığına dair bulgular net bir biçim de sunulmuştur. Örneğin 8. yüzyılda Habeşistan’da kahvenin kızartılıp ezilerek yağ ve tuz ile yenildiği biliniyor.
Ancak kahveyi ilk kez kimin içtiğine dair net bir bilgi bulunmuyor. Kahvenin tarihte bir içecek olarak kesin kullanıldığına dair verilere ancak 14. Yüzyılda erişilebilmiştir. Anavatanı ise Yemen’dir. Yemen’den sonra 1510’lu yıllarda Mekke’de artık içecek olarak benimsenmiştir. Kahvenin Mekke’ye nasıl ve niçin getirildiği tam olarak bilinmese de yayılmasına Şazeliye tarikatına mensup dervişlerin öncü ettiği biliniyor.
Tarihte Yemen’de bu içeceğe rastlayan tüccarların beğenerek kendi coğrafyalarına taşıdıkları düşünülmektedir. Aynı zamanda kahve medreselerde okuyan öğrenciler arasında da alışkanlık haline gelmiş ve camiler de tekkeler de zikir sırasında kullanıldığı kaynaklar da vurgulanmıştır.
Kahve, Mekke’den Osmanlı’ya Mısır fethinden sonra getirilmiştir. Ancak tarihi, kaynaklara göre değişiklik gösterir. Fernand Braudel’e göre kahve Osmanlı’ya ilk kez 1511’de, Ulla Heise göre ilk kez I.Selim zamanında 1517’de, Burçak Evren’e göre ise 1519 yılında Yemen üzerinden Mısır’a oradan da İstanbul’a gelmiştir.
KAHVE HARAM İLAN EDİLDİ!
Memluk Sultanı Kansu Gavri tarafından, 1522 yılında Mekke inzibat amirliğine tayin edilen Hair Bey tarafından kahvenin ‘haram’ olduğuna dair fetva verildi. Böylece kahve satılmamış ve içilmemişti, satıcılara şiddetli cezalar verilmiş hatta ellerinde bulunan kahveler yaktırılmıştı.
Aynı yıllar içerisin de Halep, Şam, Bağdat ve Tahraz’da yarı gizli, yarı hoşgörülü içerisinde kahvehaneler açıldı. Ancak bazı sofular önceleri, siyah suyun içilmemesi gerektiğini söylediler ve cephe aldılar. Hatta Afrikalıların ve Habeşilerin içtikleri kahve yüzünden renklerinin siyah olduğunu bile iddia ettiler.
KAHVE ADI NEREDEN GELİYOR?
Kahvenin adı hakkında değişik olgular vardır. Şüphesiz kahve kelimesinin kökeni Arap asıllıdır. Bazı eski kaynaklar da kahve ‘bade (içki)’ ve hata şarap anlamına geldiği söylenmiştir. Kahve ‘rayiha (koku)' anlamına da gelmektedir.
Paris’ ilk kez kahveyi tanıtan Türk elçisi Süleyman Ağaya göre kahve insana kuvvet verdiği için bu adı almıştır.
Yemen çevresinde ise kahveye ‘bun’ adı verilmiştir. İlk zamanlar kahve sade içilirdi. Şekerli kahvenin yapımı çok sonralar gelişmiştir. Viyana’da ilk kez pişirilen Türk kahvesi tatlansın diye içerisine bal karıştırılırdı.
Kahveye süt karıştırılması Avrupalılar, yani Avusturyalılar ve Fransızlar tarafından geliştirilmiştir.
ÜNLÜ YAZAR BALZAC KAHVE YÜZÜNDEN Mİ ÖLDÜ?
Kahvenin içerisinde bol miktarda kafein bulunur. Kafein miktarı, ilk defa 1820 yıllarında Runk adlı bir bilim insanı tarafından keşfedilmiştir. Kafeinin çok fazla kullanılması asabiyeti artırdığı öne sürülmüştür. Bu bakımdan çok fazla tüketilmemesi önerilir.
Araplar kahveyi “Uykuya ve şehvete düşman bir zenci!” diye anlatmışlardır. 1895 yıllarında ise Jil ve Gaş adında iki doktor yaptıkları deney sonucunda kahvenin zararlarına değinmiştir. Doktorlara göre kahve, beyin ile sindirimi olumsuz yönde etkiliyor. Hazım güçlüğüne ve mide ağrılarına neden oluyor.
Kahvenin olumsuz yönlerini dile getiren doktorlar durumu biraz abartarak fazla içilen kahvenin cüzzam hastalığına ve hatta felce kadar götürebileceğini iddia etmişlerdir.
Ünlü yazarlar arasında en çok kahve tüketen Balzac’tır. Ünlü Fransız yazarın tükettiği kahve fincanının boyutu oldukça büyüktü. Balzac ölmeden önce şu sözleri söylemiştir “Ölümüme yegâne sebep olan, 50 000 fincan kahvedir!”
51 yaşında vefat eden Balzac’ın ömrü boyunca 10 ton kahve içtiği rivayet edilir.
KAHVENİN YARARLARI
Kahvenin yararlarını belirten birçok bilim insanı vardır. Uzmanlara göre göre kahve hazımdır yani yemek üzerine içilen kahve hazmı kolaylaştırır. Hafızayı kuvvetlendirir, hareket sağlar ve gevşeklik verir. En önemli özelliği olarak ise sersemliği gidermesi ve odaklanmayı artırmasıdır.