Karpuz seçmenin püf noktası: Sır alttaki lekede saklı

Temmuz sonuyla birlikte market tezgâhları yeniden karpuzla doldu. Kesip açana kadar içinin nasıl çıkacağını kestirmek biraz kumara benziyor. Alışılmış yöntem belli: birini kaldırıp parmağınızın tersiyle vurmak, çıkan boğuk sese göre karar vermek. Oysa bir karpuzun tatlı mı tatsız mı çıkacağını en iyi ele veren işaret o seste değil, meyveyi ters çevirdiğinizde altında beliren soluk lekede.

O leke sarı mı, yoksa beyaz mı?

Karpuz tarlada büyürken bir yanı sürekli toprağa yaslı kalır. Güneş görmeyen o bölge zamanla renk değiştirir. Karpuzun yere bakan yüzünde, avuç içi kadar kalan bu ize tarla lekesi deniyor; meyvenin ne kadar olgunlaştığını en dürüst gösteren yer de burası.

Dalında beklerken leke soluk beyazdan kremsi bir sarıya döner. Texas A&M AgriLife'tan sebze uzmanı Juan Anciso'ya göre bu leke tereyağı sarısına çalıyorsa karpuz yeterince beklemiş, iyice tatlanmış demektir. Rengi beyazımsıysa ya da leke iyice küçükse meyve erken toplanmış; içi soluk ve tatsız çıkar.

Karpuz, koptuktan sonra olgunlaşmayı sürdürmeyen bir meyve. Dalında ne kadar kaldıysa tadı da o kadar oturuyor; erken toplanmış bir karpuzu evde bekletmek tadını düzeltmez. Çok büyük ve koyu bir sarı leke ise ters yönü gösterir. Böyle bir karpuz fazla olgunlaşmış olabilir, kestiğinizde eti unlanmış ve pamuksu çıkar.

Markette yan yana iki karpuzu elinize alıp altlarını çevirin. İkisinden lekesi belirgin sarıya kaçan, genelde daha tatlı olanıdır.

En parlak karpuz aslında en ham olanı

Çoğumuz manavda en parlak, en cilalı görünen karpuza uzanırız. Parlak kabuk sanki daha taze, daha sulu bir meyve vaat ediyormuş gibi durur.

Oysa olgunlukta durum tam tersi. Dalında yeterince beklemiş bir karpuzun kabuğu mat ve donuktur. Elle dokununca hafif pürüzlü gelir. Işıl ışıl, cilalı bir yüzey ise meyvenin daha ham olduğunu gösterir.

Aynı boyuttaki iki karpuzdan ağır olanı seçin. Ağırlık, içinin suyla dolu ve dolgun olduğunu anlatır.

Tok ses de yanıltabilir

Karpuza vurup ses dinlemenin de bir mantığı var. Derin ve tok bir ses, olgun ve sulu bir içi anlatır. Boş, davul gibi oyuk bir ses ise meyvenin fazla olgunlaştığına işaret edebilir. Ama ses tek başına yanıltabilir.

Sapa bakmak da eski ama işe yarayan bir yöntem. Sapı kurumuş, kahverengiye dönmüş bir karpuz dalında kopma noktasına gelmiş demektir; hâlâ yeşil ve diri bir sap ise meyvenin erken kesildiğini düşündürür.

10 Brix standart, 11 üstü ekstra tatlı

Karpuzun tatlılığının ölçülebilir bir karşılığı da var. Üreticiler bunun için Brix denen bir şeker ölçüsü kullanıyor. 10 Brix standart tatlılık sayılır, 11 ve üzeri ekstra tatlı kabul edilir. Üreticiler ellerindeki karpuzu çoğu zaman 11 Brix dolayında tutmaya çalışıyor.

Kâğıt üstünde bu birkaç puanlık fark küçük görünür. Ama dilimi ısırdığınızda damakta açıkça duyuluyor. Bu sayıyı markette kendiniz ölçemezsiniz elbette. Karpuzun neredeyse tamamı, yüzde 92'si zaten sudan ibaret. Tadı belirleyen de geriye kalan o birkaç puanlık şeker oluyor.