Kasımpaşa nerede? Kasımpaşa hangi şehirde, ilde, bölgede?
Bir imparatorluğun denizlere hükmeden kudretli kalyonlarının inşa edildiği, adını Haliç'in tuzlu sularından ve denizci leventlerin hikayelerinden alan, sert ve delikanlı ruhuyla tanınan bir semt... Burası, İstanbul'un en köklü ve en karakteristik yerleşim yerlerinden biri olan, Osmanlı Donanması'nın kalbi Kasımpaşa'dır.
Görsel Kaynak: İstanbul Büyükşehir Belediyesi
Sadece tarihi tersaneleriyle değil, aynı zamanda kendine has sosyal dokusu, tutkulu futbol takımı ve yetiştirdiği önemli siyasi figürlerle de her zaman gündemde kalmayı başarmış bir semttir. Peki, bu meşhur semt tam olarak Kasımpaşa nerede?
Kasımpaşa'nın kimliği sadece demir ve ahşap kokan tersanelerle sınırlı değildir. Aynı zamanda, kendine has "kabadayı" kültürü, tutkulu futbol takımı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin en güçlü siyasi figürlerinden birini yetiştirmiş olmasıyla, sosyolojik olarak da Türkiye'nin en çok merak edilen ve konuşulan semtlerinden biridir. Bu durum, Kasımpaşa'yı basit bir coğrafi mekandan çok daha fazlası haline getirir.
KASIMPAŞA NEREDE VE COĞRAFİ KONUMU NEDİR?
İstanbul'un Avrupa Yakası'nda, tarihi Haliç'in kuzey kıyısında, Beyoğlu platosunun eteklerine kurulmuş olan Kasımpaşa, şehrin en eski ve en köklü yerleşim yerlerinden biridir. Coğrafi olarak Haliç'in en derin ve en korunaklı koylarından birinin etrafında, sudan başlayarak tepelere doğru yükselen bir arazi üzerine yayılmıştır. Konumu, onu Haliç'in karşı kıyısında yer alan Tarihi Yarımada (Fatih) ile Beyoğlu'nun merkezi olan İstiklal Caddesi, Şişhane ve Tepebaşı arasında stratejik bir noktaya yerleştirir.
Kasımpaşa konumu nedir sorusunun en temel yanıtı, onun Haliç Tersanesi ile olan ayrılmaz bağıdır. Semtin tüm varlığı ve gelişimi, kıyısında yer alan ve yüzyıllar boyunca Osmanlı Donanması'nın ana üssü olan Tersane-i Amire etrafında şekillenmiştir. Batısında Hasköy, doğusunda Karaköy ve Şişhane, kuzeyinde ise Dolapdere ve Kurtuluş gibi semtlerle komşudur. Haliç Köprüsü ve Atatürk (Unkapanı) Köprüsü gibi ana arterlere yakınlığı, şehrin ulaşım ağında da merkezi bir rol oynamasını sağlar.
KASIMPAŞA HANGİ İLDE, İLÇEDE VE BÖLGEDE YER ALIR?
İdari olarak Kasımpaşa, Türkiye'nin en büyük şehri olan İstanbul iline ve bu ilin en kozmopolit ve tarihi ilçelerinden biri olan Beyoğlu'na bağlı bir semttir. Dolayısıyla Kasımpaşa hangi şehirde veya hangi ilde sorularının cevabı net bir şekilde İstanbul'dur. Beyoğlu ilçesi, genellikle İstiklal Caddesi, Cihangir, Galata gibi daha bohem ve turistik bölgeleriyle tanınır. Ancak Kasımpaşa, bu ilçenin sınırları içinde, kendine özgü, daha yerli, geleneksel ve işçi sınıfı karakterini koruyan çok farklı bir dokuya sahiptir. Coğrafi bölge olarak ise Marmara Bölgesi'nde yer alır.
Kasımpaşa, resmi olarak birden fazla mahalleden (örneğin Kaptanpaşa, Piyalepaşa, Fetihtepe vb.) oluşan geniş bir semtin adıdır. Beyoğlu Belediyesi'nin ve dolayısıyla İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin yetki alanı içindedir. Beyoğlu'nun entelektüel ve sanatsal atmosferiyle, Kasımpaşa'nın daha geleneksel ve halka dönük yapısı arasındaki bu tezat, ilçenin sosyal zenginliğinin ve çeşitliliğinin en güzel örneklerinden birini oluşturur.
KASIMPAŞA'NIN TARİHİ KİMLİĞİ
Bugünkü yoğun ve halka dönük kimliğinin ardında, Kasımpaşa'nın tarihi, bir imparatorluğun deniz gücünün doğduğu ve yönetildiği yer olmasıyla şekillenmiştir. Bizans döneminde de bir yerleşim yeri olan bölge, asıl kimliğini Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethinden sonra kazanmıştır. Fatih, güçlü bir donanmanın imparatorluk için hayati önemini kavramış ve Haliç'in bu korunaklı kıyısını, imparatorluğun ana askeri tersanesi olan Tersane-i Amire'nin kurulması için seçmiştir.
16.yüzyıldan itibaren, özellikle Kanuni Sultan Süleyman döneminde Kasımpaşa, dünyanın en büyük ve en gelişmiş tersanelerinden biri haline gelmiştir. Osmanlı donanmasının Akdeniz'e ve okyanuslara hükmeden devasa kalyonları, kadırgaları ve daha sonra buharlı gemileri bu tersanelerde inşa edilmiştir. Semtin tüm sosyal yapısı da bu tersanenin etrafında gelişmiştir. Denizciler (leventler), tersane işçileri, kalyoncu neferleri ve aileleri semtin ana sakinlerini oluşturmuş, semte denizci ve askeri bir karakter kazandırmıştır. Bugün hala ayakta olan ve bir zamanlar Tersane Sarayı'nın bir parçası olan Aynalıkavak Kasrı, bu görkemli dönemin en önemli tanıklarından biridir.
