Kolon kanseri tanı ve tedavisine yardımcı olmak amacıyla bağırsak florası yapay zekayla analiz ediliyor

ESMA KÜÇÜKŞAHİN - Abdullah Gül Üniversitesi (AGÜ) Bilgisayar Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Burcu Bakır Güngör, bağırsak florasını yapay zekayla analiz ederek kolon kanseri tanı ve tedavisine yardımcı olmayı hedefliyor.

Sabancı Üniversitesi Biyoloji Bilimleri ve Biyomühendislik Bölümü mezunu Güngör, yüksek lisansını ABD'de Georgia Teknoloji Enstitüsü'nde biyoinformatik alanında tamamladı.

"Kolorektal Kanserin Taksonomik Biyo-markörlerinin İnsan Bağırsak Mikrobiyotasından Keşfi" konulu çalışmasıyla 2022 yılında L'Oreal Türkiye ve UNESCO tarafından Yılın Genç Bilim Kadını Ödülü'ne layık görülen ve hikayesi "Bilimin İzinde Cesur Türk Kadınlarının Hikayesi" adlı kitapta yayımlanan Güngör, 2025 yılının aralık ayında ise Uluslararası Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Enstitüsünden Araştırma Teşvik Ödülü aldı.

Ödüllü çalışma kapsamında kolon kanseri tanı ve tedavisinde yapay zekadan faydalanan Güngör, 9 ülkeden toplanan hazır veri setlerinden yararlandı.

Bu veri setlerini kullanarak yeni bir makine öğrenmesi (Daha fazla veri tükettikçe öğrenen ve gelişen sistemler oluşturmaya odaklanan yapay zekanın bir alt kümesidir) modeli geliştirip, yapay zekayla bağırsak florasındaki bakteri ve enzimleri sınıflandıran Güngör, çalışmayla kolon kanseri tanı ve tedavisine yardımcı olmayı amaçlıyor.

Güngör, AA muhabirine, bağırsak florasının kanser üzerindeki etkisini araştırdıklarını söyledi.

Herkesin bağırsağında yaşayan canlıların olduğunu belirten Güngör, "Bunlar Samanyolu Galaksisi'ndeki yıldızların sayısı kadar. Her birimizin vücudunda ve bağırsaklarında yararlı ve zararlı bakteriler yaşıyor. Bunlar bir denge halinde yaşıyor. Sağlıklı bir insan profilinde birbirleriyle barışık bir düzen içindeler." dedi.

- "Kolon kanseri çalışmamızda 4 önemli bakteri ve 15 enzim bulduk"

Kanserin oluşumunu anlamak için sağlıklı ve hasta grubunun bağırsak florasının karşılaştırıldığını dile getiren Güngör, şöyle devam etti:

"Hasta grupta bağırsakta ne olmuş, bu flora nasıl bozulmuş, hangi bakteriler artmış, azalmış, bunu anlamak için bir yapay zeka yöntemi geliştirdik. Yaptığımız başka bir şey de sadece bakteri ve virüsler değil, onların ürettikleri enzimler, biyolojik etkilenen yolaklar var. Biz bütüncül bir yaklaşımla gidiyoruz. Bağırsak florasındaki değişen hem bakteri virüs dengesini hem burada üretilen enzimleri, yolakları bir arada analiz ediyoruz. Olasılıksal olarak düşünürseniz 1500-2000'den fazla çeşit bakteri türü var ama siz bunlardan en çok etkilenen 5-10 taneyi bulabilirseniz bunu dışarıdan verebilirsiniz. Kolon kanseri çalışmamızda 4 önemli bakteri ve 15 enzim bulduk."


Buldukları bakteri ve enzimlerin hastayı sağlıklı insandan ayırt ettiğini anlatan Güngör, "Birinin bağırsağına baktığımızda kolon kanseri midir, değil midir, bunu anlamak için bu 4 bakteri bağırsak florasında artmış mı, azalmış mı, beklenen seviyeden farklı mı, buna bakarak hem tanıya katkıda bulunabiliriz hem de tedavide o artanı azaltmaya, azalanı artırmaya yönelik diyet değişiklikleri yapıp tedaviyi destekleyebiliriz." şeklinde konuştu.


Güngör, bağırsakta genetik değişiklik tespit edildiğinde geriye dönüp DNA'yı tamir etmenin çok kolay olmadığını ama bağırsak florasındaki bir farklılığın diyet değişikliği ve probiyotik kullanımıyla kişiyi normal profile yaklaştırabileceğini kaydetti.