NATO-ABD çatlağı Almanya'da nasıl yankılanıyor?

Ülkede Soğuk Savaş döneminde kaldığı düşünülen güvenlikçi uygulamaların yeniden devreye girmesi konusunda hazırlıklar sürüyor.

YAŞLI KITANIN REFAHINA SAVAŞ MOLASI

Almanya, 2. Dünya Savaşı sonrasında kıtada tesis edilen NATO eksenli güvenlik anlayışının en güçlü temsilcisiydi. Batı ve Doğu Almanya arasında örülen duvar simge oldu. Sovyetler Birliği'nin yıkıldığı 90’lı yıllara kadar Batı Almanya özgürlüğün kalesi, Doğu Almanya ise despotizmin temsilcisi olarak kabul edildi.

Bu dönemin simgelerinden biri de Alexanderplatz Meydanı oldu. Bu alanda 1960’lı yıllarda Doğu Almanya tarafından inşa edilen kule ülkenin en yüksek binası olmanın yanı sıra Berlin hemen her noktasından görülen yapısı nedeniyle sembol haline geldi. “Kitsch” (bayağı, zevksiz, rüküş”) olarak da nitelendirilen bina bugün dahi varlığıyla fiziksel görünümünün ötesinde bir anlam ihtiva ediyor.

1991’de Sovyetler Birliği’nin yıkılması sonrasında Almanya birleşti. Liberal düzen kazandı, özgürlük teması Avrupa’nın tüm sahalarında egemen oldu. On yıllar boyunca Avrupa Birliği konseptinde ahlaki değerler yüceltildi, normatif bağlam kazandı. Bir çok AB ülkesi için refah döneminin zirve günleri yaşandı. Ancak tüm bu süreci sekteye uğratan gelişme 2022’nin Şubat ayında gerçekleşti. Rusya ile Ukrayna arasında patlak veren savaş Avrupa toplumunun rüyadan uyanmasına neden oldu.

Rusya’nin gaz, petrol ve gıda gibi farklı alanlardaki hakimiyeti nedeniyle Avrupa’da bir çok ülke enerji-arz sıkıntısıyla yüzleşti. Temel toplumsal ihtiyaçların giderilmesinde sıkıntılar baş gösterirken bir yandan da Avrupa’yı farklı kıldığı düşünülen değerlerin düşüldüğü kadar sağlam bir zeminde inşa edilmediği ortaya çıktı.

ALMANYA’NIN YENİ GÜVENLİK MİMARİSİ

ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO’yu “kağıttan kaplana” benzetmesi ve birlik içindeki nüfuzunu azaltacağına dair açıklamaları Avrupa’nın güvenlik mimarisinde köklü değişim ihtiyacını ortaya çıkardı. Bu kırılgan zeminde ABD artık Avrupa için eskisi gibi güvenlik şemsiyesinin güçlü bir ortağı olarak görülmüyor.

Hürmüz Boğazı'nda ABD’ye verilmeyen destek de kırılma aşamalarından biri olarak görülüyor. Pentagon Almanya'da konuşlu yaklaşık 5 bin Amerikan askerini 1 yıl içinde geri çekeceğini ilan etti, uzun menzilli füzelerin konuşlandırılması planları askıya alındı. ABD Başkanı Trump'ın Almanya Şansölyesi Merz'e "bölünmüş ülkesiyle ilgilenmesi" tavsiyesi de dikkat çekici çıkışlardan biriydi.

Almanya 2029’a kadar savunma bütçesini iki katına çıkarmayı, savunma sanayii alanında atılımlar yapmayı ve artık kullanılmayan sığınakların restore edilmesini planlıyor. Almanya, yedek askerlerin ordunun tatbikatlarına katılımını yeniden zorunlu hâle getirmeye hazırlanıyor. Kriz ya da savaş halinde ise yedek askerler 60 yaşına kadar zorunlu olarak orduya katılacak.

ALMANYA- TÜRKİYE İLİŞKİSİNDE YENİ PARANTEZ

Bir başka merak edilen unsur da Türkiye ile Almanya arasındaki ilişkilerin evrileceği nokta oldu. Bu konuda olumlu işaretler var. Alman Şansölyesi Merz önce ABD ve AB ülkelerini ziyaret etti, ardından ilk durak olarak Türkiye'yi seçti. Ziyaretin önemli bir mesaj anlamı taşıdığı belirtiliyor. Ülkeler arasındaki stratejik düzeydeki diyalog mekanizması da 12 yıllık bir aranın ardından Berlin’de toplandı. Almanya'nın Türkiye'ye ek Patriot Hava Savunma Sistemi ve 150 asker göndermesi sembolik olarak güçlü bir mesaj olarak yorumlanıyor.

Tüm bu gelişmeler ışığında geçmişte Türkiye’ye yönelik yöneltilen demokrasi, ifade özgürlüğü gibi eleştirler de rafa kalktı. Reel politiğin ön planda tutulduğu yeni dönemde ikili ilişkilerin temel sac ayakları güvenlik parametreleri olacak. Türk kamuoyunun yıllardır şikayet ettiği vize başvuru süreçlerine ilişkin ilerleme beklentisinin yeni iklimde karşılık bulup bulmayacağı da bir başka merak konusu olarak göze çarpıyor.

*Kapakta yer alan fotoğraf, Reuters tarafından servis edilmiştir, temsilidir