Nevşehir'in neyi meşhur? Nevşehir'de ne yenir, ne alınır, neresi gezilir?
Milyonlarca yıl önce Erciyes, Hasandağı ve Güllüdağ'ın püskürttüğü lavların, rüzgar ve yağmurun sabırlı dokunuşlarıyla şekillendiği, doğanın adeta bir heykeltıraş gibi çalıştığı büyüleyici bir coğrafyaya yolculuk yapıyoruz. Kapadokya'nın kalbi olan Nevşehir, sadece Türkiye'nin değil dünyanın da en özgün manzara duraklarından biridir. Peri bacalarının gökyüzüne uzandığı, vadilerin gün batımında kızıla boyandığı bu topraklar, üzerinde barındırdığı medeniyetler kadar yerin altına oyulmuş gizemli şehirleriyle de hayranlık uyandırır.
Sabahın ilk ışıklarıyla gökyüzünü süsleyen rengarenk balonlar, altlarındaki bu masalsı dünyayı selamlarken, bölgenin mistik havası ziyaretçileri bir rüyanın içine çeker. Nevşehir, her adımda tarihin farklı bir katmanını sunan, taşın dile gelip efsaneler anlattığı bir açık hava müzesidir. Arama motorlarında gezginlerin yanıt aradığı Nevşehir'in neyi meşhur, Nevşehir'de ne yenir, ne alınır ve neresi gezilir soruları, aslında bu eşsiz mirasın derinliklerine inme isteğinin bir yansımasıdır. Şimdi, tüf kayaların içine oyulmuş sofraların sıcaklığında ve tarihin sessiz tanıklığında Nevşehir’i keşfetmeye başlıyoruz.
Nevşehir, Hititlerden Hristiyanlığın ilk dönemlerine, Selçuklulardan Osmanlılara kadar pek çok kültürün sığınağı ve yuvası olmuştur. Şehre girdiğinizde sizi karşılayan kayadan oyma yapılar, bölgenin sadece üstünde değil, altında da devasa bir yaşamın sürdüğünün en büyük kanıtıdır. Ürgüp’ün tarihi konakları, Avanos’un nehir kenarındaki çömlek atölyeleri ve Uçhisar’ın heybetli kalesi, Kapadokya ruhunu oluşturan temel taşlardır. Bu yazımızda, testinin içinde ağır ağır pişen yöresel lezzetlerden binlerce yıllık yer altı tünellerine, el emeği seramiklerden bölgenin karakteristik hediyeliklerine kadar her detayı bir bütünlük içinde sunuyoruz. İşte detaylar…
NEVŞEHİR'DE NE YENİR?
Nevşehir mutfağı, bölgenin tarımsal zenginliği ve hayvancılık kültürüyle şekillenmiş, doyurucu ve karakteristik bir yapıya sahiptir. Bu mutfağın dünya çapındaki en büyük temsilcisi tartışmasız testi kebabıdır. Avanos’un kızıl toprağından yapılan testilerin içine kuzu eti, domates, biber, sarımsak ve tereyağının doldurulmasıyla hazırlanan bu yemek, testinin ağzı hamurla kapatılarak meşe odunu ateşinde saatlerce pişirilir. Masaya getirilen testinin bir ritüel eşliğinde kırılması, sadece bir sunum değil, aynı zamanda lezzetin özgür kalmasıdır. Testi kebabının yanında sunulan ve bölgenin bereketli topraklarından gelen bakliyatlarla hazırlanan garnitürler, bu ziyafeti tamamlar. Bir diğer önemli lezzet olan çömlek fasulyesi ise yine toprak kaplarda, tandırın içinde ağır ağır pişerek kendine has o yoğun aromaya kavuşur.
Nevşehir sofralarında hamur işleri ve yerel bitkiler de önemli bir yer tutar. Özellikle Nevşehir tavası, sebzelerin ve kuşbaşı etin bir araya gelerek fırınlanmasıyla oluşan, bölge halkının en sevdiği ana yemeklerden biridir. Tatlı faslında ise Nevşehir’e özgü üzümlerin şırasından yapılan köftür, tam bir enerji deposudur. Nişasta, üzüm suyu ve unun kaynatılarak kurutulmasıyla elde edilen bu doğal jelibon, kış aylarının vazgeçilmezidir. Ayrıca Nevşehir’in verimli bağlarından toplanan üzümlerle hazırlanan pekmezler ve bu pekmezlerle tatlandırılan ayva dolması gibi ilginç lezzetler, bölgenin gastronomik derinliğini gösterir. Avanos’un meşhur çömleklerinde sunulan her bir lokma, aslında bölgenin toprağına ve tarihine duyulan bir saygı duruşu niteliğindedir.
PERİ BACALARINDAN YER ALTI ŞEHİRLERİNE NERESİ GEZİLİR?
Nevşehir’i gezmeye, Kapadokya’nın siluetini oluşturan Göreme Açık Hava Müzesi’nden başlamak gerekir. UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan bu alan, kaya içine oyulmuş kiliseleri, manastırları ve bu yapıların duvarlarını süsleyen binlerce yıllık freskleriyle Hristiyanlık tarihine ışık tutar. Karanlık Kilise ve Tokalı Kilise, dönemin sanat anlayışını yansıtan en görkemli örneklerdir. Bölgenin en yüksek noktası olan Uçhisar Kalesi ise tüm Kapadokya’yı ayaklarınızın altına serer. Buradan Erciyes Dağı’nı ve vadilerin uzanışını izlemek, ziyaretçilere panoramik bir görsel şölen sunar. Ürgüp’te bulunan Üç Güzeller peri bacaları ise efsanelere konu olan duruşlarıyla bölgenin en çok fotoğrafı çekilen noktalarından biridir.
Doğa ve tarih meraklıları için Nevşehir’in yer altı şehirleri gerçek bir mühendislik harikasıdır. Derinkuyu ve Kaymaklı yer altı şehirleri, binlerce insanın dışarı çıkmadan aylarca yaşayabileceği devasa komplekslerdir. Havalandırma bacaları, sürgülü taş kapıları, şarap mahzenleri ve kiliseleriyle bu şehirler, yerin metrelerce altında bambaşka bir dünyanın kapılarını aralar. Ihlara Vadisi ise bölgenin bozkır yapısının aksine, Melendiz Çayı’nın hayat verdiği yemyeşil doğası ve dik kayalıklarındaki kiliseleriyle doğa yürüyüşü tutkunları için eşsiz bir rotadır. Avanos ise Kızılırmak’ın iki yakasına kurulu yapısı ve asma köprüsüyle daha modern ama geleneksel sanatını koruyan bir duraktır.
NEVŞEHİR'DEN NE ALINIR VE NELER YAPILIR?
Nevşehir seyahatinizden dönerken yanınıza alabileceğiniz en anlamlı ürünler, Avanos’un kızıl toprağından şekillenen çömlek ve seramiklerdir. Bizzat ustanın başında durarak izleyebileceğiniz veya kendinizin de yapmayı deneyebileceği bu eserler, bölgenin binlerce yıllık zanaat mirasını temsil eder. Ayrıca bölgenin meşhur kabak çekirdeği, sütle kavrulmuş aromasıyla eşsiz bir atıştırmalıktır. Ürgüp ve çevresinden alabileceğiniz kuru üzümler, pekmezler ve doğal yöntemlerle hazırlanan kayısı kuruları da mutfağınıza Kapadokya lezzetini taşıyacaktır. El emeği taş oymacılığı ile yapılan minyatür peri bacası bibloları da sevdikleriniz için güzel birer hatıra olabilir.
Nevşehir’de mutlaka yapılması gerekenlerin başında, sabahın çok erken saatlerinde bir sıcak hava balonuyla gökyüzüne yükselmek gelir. Güneşin peri bacalarının arasından doğuşunu bulutların üzerinden izlemek, ömür boyu unutulmaz bir deneyimdir. Vadilerin içinde düzenlenen atlı safari veya ATV turları, bölgenin hırçın ama büyüleyici doğasını keşfetmek için harika yollardır. Akşamları ise kayadan oyma mekanlarda düzenlenen Türk gecelerine katılarak yerel kültürü yakından tanıyabilir veya sakin bir noktada bölgenin kendine has içecekleri eşliğinde gün batımının kızıla bürüdüğü manzarayı seyredebilirsiniz. Nevşehir, her mevsimiyle ayrı bir büyü barındıran, toprağın her katmanında yeni bir keşif vadeden, Türkiye’nin en masalsı durağıdır.
