Ahmet Kıvanç

Asgari Ücret Tespit Komisyonu, 2020 yılı asgari ücretini belirlemek için üçüncü toplantısını dün gerçekleştirdi. Komisyon yılın son haftasındaki dördüncü toplantıda yeni asgari ücreti belirleyecek.

DİSK Araştırma Merkezi’nin hazırladığı rapora göre, 2006 yılında net asgari ücret 380.4 TL iken, ortalama aylık maaş ve ücret geliri 755.8 TL oldu. Başka bir ifadeyle, 2006 yılında ortalama ücret asgari ücretin 1.99 katı düzeyinde bulunuyordu. 2018 yılında ise ortalama ücret ile asgari ücret arasındaki makas daraldı ve 1.56 kata geriledi. Buna ilişkin ayrıntılı haberimizi 11 Aralık’ta yayımlamıştık.

Asgari ücret artırıldığında taban ücretler yasal zorunluluk dolayısıyla yükseltilirken, asgari ücretin üzerindeki ücret artışları işverenin tasarrufunda bulunuyor. Bu durumun özel sektörde çalışanlara nasıl yansıdığını görmek için sektörlere daha yakından baktık. İşverenlerin çalışanlar için Sosyal Güvenlik Kurumu’na ( SGK) her ay bildirdiği bordrolarda yer alan brüt ücret üzerinden yapılan hesaplamalar, sektörler arasında uçurumun daha da fazla açıldığını ortaya koydu.

SGK’nın son verisi bu yılın eylül ayına ait olduğu için eylül ayı itibarıyla 2015, 2018 ve 2019 yılı rakamlarını karşılaştırdık. 2015’in ikinci yarısında 1.273 TL olan brüt asgari ücret, yüzde 101 oranında artarak bu yıl 2.558 TL oldu. Türkiye genelinde ortalama ücretler ise 2015 yılına göre yüzde 88 oranında arttı.

SGK, ücret verilerini 88 sektör için ayrı ayrı yayımlıyor. 2015 yılına göre bu yılın eylül ayı itibarıyla 88 sektörden sadece 10’unda ortalama ücretler asgari ücretin üzerinde arttı, bir sektördeki ücret artışı ise asgari ücrete paralel oldu.

PETROL ÜRÜNLERİ İMALATI VE HAVAYOLU SEKTÖRÜNDE YÜKSEK ARTIŞ OLDU

Ortalama ücretlerdeki artışın asgari ücret artışından yüksek olduğu sektörler ve artış oranları yüzde olarak şöyle:

Bilgi hizmetleri faaliyeti: 275

İyileştirme ve diğer atık yönetimi hizmetleri: 173

Kok kömürü ve petrol ürünleri imalatı: 147

Havayolu taşımacılığı: 129

Kanalizasyon hizmetleri: 121

Makine ve ekipmanları kurulumu ve onarımı: 107

Ormancılık ve tomrukçuluk: 104

Kumar ve müşterek bahis faaliyetleri: 104

Ev içi çalışanların faaliyetleri: 104

Bilgisayar, elektronik ve optik üretimi: 103

Madenciliği destekleyici hizmetler: 100

Bu sektörlerden bazılarında 2015 yılında ortalama ücretler asgari ücrete yakın olduğu için, artışlar da mecburen asgari ücrete yakın gerçekleşti. Örneğin ev içi çalışanlar, kumar ve müşterek bahis faaliyetleri, ormancılık ve tomrukçuluk sektörleri bu grupta yer alıyor. Söz konusu sektörlerde ortalama ücretler asgari ücretin yüzde 4 ile 16 üzerinde yer alıyor.

Buna karşılık, sayılan diğer sektörlerin çoğunda ortalama ücretler yüksek olmasına rağmen, asgari ücretin de üzerinde artış yapıldı. Örneğin, ilk sıradaki bilgi hizmet faaliyetleri sektöründe 2015 yılında ortalama ücret asgari ücretin 1.60 katı iken, dört yıllık dönemdeki yüzde 275 artışla asgari ücretin 2.99 katına çıktı. Kok kömürü ve petrol ürünleri imalatı sektöründe ortalama ücretler asgari ücretin 4.33 katından 5.33 katına; iyileştirme ve diğer atık yönetimi hizmetlerinde 1.29 katından 1.75 katına, havayolu taşımacılığında da 4.80 katından 5.47 katına çıktı.

YAYIMCILIK SEKTÖRÜNDEKİ ÜCRET ARTIŞI TÜRKİYE ORTALAMASININ ALTINDA

Toplam 78 sektördeki ücret artışı asgari ücretteki yüzde 101’in, 50 sektördeki ücret artışı ise Türkiye genelindeki yüzde 88 ortalama artışın altında kaldı. Bu sektörlerin bazılarında ortalama ücretlerin asgari ücrete oranı 2015 yılındaki seviyeye göre büyük gerileme kaydetti. Örneğin, ortalama ücret artışının yüzde 47’de kaldığı tütün imalatı sektöründe 2015 yılında asgari ücretin 4.15 katı düzeyinde olan ortalama ücretler, bu yıl 3.04 kata geriledi. Yayımcılık faaliyetleri sektöründe ortalama ücret artışı yüzde 47’de kalırken, ortalama ücretlerin asgari ücrete oranı 2.54 kattan 1.86 kata geriledi.

Yabancıların yoğun olarak çalıştığı yatılı bakım faaliyetlerinde ücret artışı yüzde 43’te kaldı. Bu sektörde ortalama ücret 2015’te asgari ücretin 1.59 katı iken 1.13 kata geriledi.

 

Özel sektörde mesleklere göre ortalama ücretler ne oldu?        
(TL)Ortalama Ücretler2015'e göre2018'e göreSektördeki ücret A.Ü.'nün kaç katı?
 201520182019değişimdeğişim201520182019
BİTKİSEL VE HAYVANSAL ÜRETİM        17992647327482241,411,301,28
ORMANCILIK VE TOMRUKÇULUK           148025063024104211,161,241,18
BALIKÇILIK VE SU ÜRÜNLERİ YETİŞ.    20023125373687201,571,541,46
KÖMÜR VE LİNYİT ÇIKARTILMASI        28654571548691202,252,252,14
HAM PETROL VE DOĞALGAZ ÇIKARIMI     36565436631173162,872,682,47
METAL CEVHERİ MADENCİLİĞİ           29974518549683222,352,232,15
DİĞER MADENCİLİK VE TAŞ OCAK.  20553321402496211,611,641,57
MADENCİLİĞİ DESTEKLEYİCİ HİZMET     259842055203100242,042,072,03
GIDA ÜRÜNLERİ İMALATI               19743005367386221,551,481,44
İÇECEK İMALATI                      29794719554886182,342,332,17
TÜTÜN ÜRÜNLERİ İMALATI              5280715677864794,153,533,04
TEKSTİL ÜRÜNLERİ İMALATI            18662955369298251,471,461,44
GİYİM EŞYALARI İMALATI              15592472305696241,221,221,19
DERİ VE İLGİLİ ÜRÜNLER İMALATI      15372434302797241,211,201,18
AĞAÇ,AĞAÇ ÜRÜNLERİ VE MANTAR ÜR.  17952822350095241,411,391,37
KAĞIT VE KAĞIT ÜRÜNLERİ İMALATI     25663758457378222,021,851,79
KAYITLI MEDYANIN BASILMASI VE ÇOĞ.19833081377190221,561,521,47
KOK KÖMÜRÜ VE PETROL ÜRÜN. İM. 55151005413633147364,334,965,33
KİMYASAL ÜRÜNLERİ İMALATI           30724532544877202,412,232,13
ECZACILIK VE ECZ.İLİŞKİN MAL.İM.. 40325334631957183,172,632,47
KAUÇUK VE PLASTİK ÜRÜNLER İM.  23343625446191231,831,791,74
METALİK OLMAYAN ÜRÜNLER İMA.   23173419424983241,821,691,66
ANA METAL SANAYİ                    31944613554374202,512,272,17
FABRİK.METAL ÜRÜN.(MAK.TEC.HAR)21483431423997241,691,691,66
BİLGİSAYAR, ELEKRONİK VE OPTİK ÜR.278944875663103262,192,212,21
ELEKTRİKLİ TECHİZAT İMALATI         25723947478186212,021,951,87
MAKİNE VE EKİPMAN İMALATI           24133717450287211,901,831,76
MOTORLU KARA TAŞITI VE RÖMORK İM. 33864842579471202,662,392,27
DİĞER ULAŞIM ARAÇLARI İMALATI       40375994737583233,172,952,88
MOBİLYA İMALATI                     16162570320498251,271,271,25
DİĞER İMALATLAR                     18022881349394211,421,421,37
MAKİNE VE EKİPMAN.KURULUMU VE ON. 253541335244107271,992,042,05
ELK.GAZ,BUHAR VE HAVA.SİS.ÜRET.DA.27444283502783172,162,111,97
SUYUN TOPLANMASI ARITILMASI VE DAĞT.27043696446965212,121,821,75
KANALİZASYON                        243745535392121181,912,242,11
ATIK MADDELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ   21553099365370181,691,531,43
İYİLEŞTİRME VE DİĞER ATIK YÖN.HİZ.  164436234488173241,291,791,75
BİNA İNŞAATI                        15282429301898241,201,201,18
BİNA DIŞI YAPILARIN İNŞAATI         23533664432584181,851,811,69
ÖZEL İNŞAAT FAALİYETLERİ            17322590321486241,361,281,26
TOPTAN VE PER.TİC.VE MOT.TAŞIT.ON.18462877347988211,451,421,36
TOPTAN TİC.(MOT.TAŞIT.ONAR.HARİÇ)   21463282398286211,691,621,56
PERAKENDE TİC.(MOT.TAŞIT.ONAR.HAR)17742664327084231,391,311,28
KARA TAŞIMA.VE BORU HATTI TAŞIMA.   16892560314886231,331,261,23
SU YOLU TAŞIMACILIĞI                34835617629581122,742,772,46
HAVAYOLU TAŞIMACILIĞI               61121120413996129254,805,525,47
TAŞIMA.İÇİN DEPOLAMA VE DESTEK.FA.24433667448684221,921,811,75
POSTA VE KURYE FAALİYETLERİ         19092829362190281,501,391,42
KONAKLAMA                           22412962362462221,761,461,42
YİYECEK VE İÇECEK HİZMETİ FAAL.     15862360291784241,251,161,14
YAYIMCILIK FAALİYETLERİ             32374067475047172,542,001,86
SİNEMA FİLMİ VE SES KAYDI YAYIMCILI.25013554423169191,961,751,65
PROGRAMCILIK VE YAYINCILIK FAAL.    35125464625578142,762,692,45
TELEKOMİNİKASYON                    35995206614371182,832,572,40
BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA VE DANIŞ.    40126371777294223,153,143,04
BİLGİ HİZMET FAALİYETLERİ           204063157656275211,603,112,99
FİNANSAL HİZMET.(SİG.VE EMEK.HAR.) 47407138873184223,723,523,41
SİGORTA REAS.EMEK.FONL(ZOR.S.G.HARİÇ)34165231666395272,682,582,60
FİNANS.VE SİG.HİZ.İÇİN YARD.FAAL.   26794119505289232,102,031,98
GAYRİMENKUL FAALİYETLERİ            18012722336387241,411,341,31
HUKUKİ VE MUHASEBE FAALİYETLERİ     17892741335788221,411,351,31
İDARİ DANIŞMANLIK FAALİYETLERİ      34865535666891202,742,732,61
MİMARLIK VE MÜHENDİSLİK FAALİYETİ   26183946489887242,061,941,91
BİLİMSEL ARAŞTIRMA VE GELİŞ.FAAL.   39696154766493253,123,033,00
REKLAMCILIK VE PAZAR ARAŞTIRMASI    22883489417382201,801,721,63
DİĞER MESLEKİ,BİLİM.VE TEK.FAAL.    18242835351893241,431,401,38
VETERİNERLİK HİZMETLERİ             18522611320873231,451,291,25
KİRALAMA VE LEASING FAALİYETLERİ    21463293396285201,691,621,55
İSTİHDAM FAALİYETLERİ               21682919352863211,701,441,38
SEYAHAT ACENTESİ,TUR OPER.REZ.HİZ   21943322400683211,721,641,57
GÜVENLİK VE SORUŞTURMA FAALİYET.    19802878348876211,561,421,36
BİNA VE ÇEVRE DÜZENLEME FAALİYET.   16822664327995231,321,311,28
BÜRO YÖNETİMİ,BÜRO DESTEĞİ FAAL.    26694093498087222,102,021,95
KAMU YÖN.VE SAVUNMA,ZOR.SOS.GÜV.    21773250395281221,711,601,54
EĞİTİM                              25123710437274181,971,831,71
İNSAN SAĞLIĞI HİZMETLERİ            24293310386259171,911,631,51
YATILI BAKIM FAALİYETLERİ           20302361290143231,591,161,13
SOSYAL HİZMETLER                    17452757336393221,371,361,31
YARATICI SANATLAR,EĞLENCE FAAL.     21172881354968231,661,421,39
KÜTÜPHANE,ARŞİV VE MÜZELER          23303237410376271,831,601,60
KUMAR VE MÜŞTEREK BAHİS FAAL        136321162777104311,071,041,09
SPOR, EĞLENCE VE DİNLENCE FAAL.     21143228382381181,661,591,49
ÜYE OLUNAN KURULUŞ FAALİYETLERİ     31034636532872152,442,282,08
BİLGİSAYAR VE KİŞİSEL EV EŞYA.ONAR. 19972965359580211,571,461,41
DİĞER HİZMET FAALİYETLERİ           14982254279987241,181,111,09
EV İÇİ ÇALIŞANLARIN FAALİYETLERİ    134421662738104261,061,071,07
HANEHALKLARI TAR.KENDİ İHT.FAAL.    14762295283692241,161,131,11
ULUSLARARASI ÖRGÜT VE TEMS.FAAL.    40967079805697143,223,493,15
EV HİZMETLERİNDE 10 GÜNDEN FAZLA ÇALIŞANLAR 20612592 260,001,021,01
BRÜT ASGARİ ÜCRET127320292558101261,001,001,00
TOPLAM21113238397688231,661,601,55
Not: 2015 yılı brüt asgari ücreti yılın 2. yarısına aittir. 2015 yılında SGK EK-9 Ev hizmetlerinde çalışanlar hakkında veri yayımlamamıştır.        
          

24 SAATGÜNÜN ÖZETİ
24 saat
24 saat günün önemli haberleri ve gelişmeleri