Asgari Ücret Tespit Komisyonu, 2020 yılı asgari ücretini belirlemek için üçüncü toplantısını dün gerçekleştirdi. Komisyon yılın son haftasındaki dördüncü toplantıda yeni asgari ücreti belirleyecek.

DİSK Araştırma Merkezi’nin hazırladığı rapora göre, 2006 yılında net asgari ücret 380.4 TL iken, ortalama aylık maaş ve ücret geliri 755.8 TL oldu. Başka bir ifadeyle, 2006 yılında ortalama ücret asgari ücretin 1.99 katı düzeyinde bulunuyordu. 2018 yılında ise ortalama ücret ile asgari ücret arasındaki makas daraldı ve 1.56 kata geriledi. Buna ilişkin ayrıntılı haberimizi 11 Aralık’ta yayımlamıştık.

Asgari ücret artırıldığında taban ücretler yasal zorunluluk dolayısıyla yükseltilirken, asgari ücretin üzerindeki ücret artışları işverenin tasarrufunda bulunuyor. Bu durumun özel sektörde çalışanlara nasıl yansıdığını görmek için sektörlere daha yakından baktık. İşverenlerin çalışanlar için Sosyal Güvenlik Kurumu’na ( SGK) her ay bildirdiği bordrolarda yer alan brüt ücret üzerinden yapılan hesaplamalar, sektörler arasında uçurumun daha da fazla açıldığını ortaya koydu.

SGK’nın son verisi bu yılın eylül ayına ait olduğu için eylül ayı itibarıyla 2015, 2018 ve 2019 yılı rakamlarını karşılaştırdık. 2015’in ikinci yarısında 1.273 TL olan brüt asgari ücret, yüzde 101 oranında artarak bu yıl 2.558 TL oldu. Türkiye genelinde ortalama ücretler ise 2015 yılına göre yüzde 88 oranında arttı.

SGK, ücret verilerini 88 sektör için ayrı ayrı yayımlıyor. 2015 yılına göre bu yılın eylül ayı itibarıyla 88 sektörden sadece 10’unda ortalama ücretler asgari ücretin üzerinde arttı, bir sektördeki ücret artışı ise asgari ücrete paralel oldu.

PETROL ÜRÜNLERİ İMALATI VE HAVAYOLU SEKTÖRÜNDE YÜKSEK ARTIŞ OLDU

Ortalama ücretlerdeki artışın asgari ücret artışından yüksek olduğu sektörler ve artış oranları yüzde olarak şöyle:

Bilgi hizmetleri faaliyeti: 275

İyileştirme ve diğer atık yönetimi hizmetleri: 173

Kok kömürü ve petrol ürünleri imalatı: 147

Havayolu taşımacılığı: 129

Kanalizasyon hizmetleri: 121

Makine ve ekipmanları kurulumu ve onarımı: 107

Ormancılık ve tomrukçuluk: 104

Kumar ve müşterek bahis faaliyetleri: 104

Ev içi çalışanların faaliyetleri: 104

Bilgisayar, elektronik ve optik üretimi: 103

Madenciliği destekleyici hizmetler: 100

Bu sektörlerden bazılarında 2015 yılında ortalama ücretler asgari ücrete yakın olduğu için, artışlar da mecburen asgari ücrete yakın gerçekleşti. Örneğin ev içi çalışanlar, kumar ve müşterek bahis faaliyetleri, ormancılık ve tomrukçuluk sektörleri bu grupta yer alıyor. Söz konusu sektörlerde ortalama ücretler asgari ücretin yüzde 4 ile 16 üzerinde yer alıyor.

Buna karşılık, sayılan diğer sektörlerin çoğunda ortalama ücretler yüksek olmasına rağmen, asgari ücretin de üzerinde artış yapıldı. Örneğin, ilk sıradaki bilgi hizmet faaliyetleri sektöründe 2015 yılında ortalama ücret asgari ücretin 1.60 katı iken, dört yıllık dönemdeki yüzde 275 artışla asgari ücretin 2.99 katına çıktı. Kok kömürü ve petrol ürünleri imalatı sektöründe ortalama ücretler asgari ücretin 4.33 katından 5.33 katına; iyileştirme ve diğer atık yönetimi hizmetlerinde 1.29 katından 1.75 katına, havayolu taşımacılığında da 4.80 katından 5.47 katına çıktı.

YAYIMCILIK SEKTÖRÜNDEKİ ÜCRET ARTIŞI TÜRKİYE ORTALAMASININ ALTINDA

Toplam 78 sektördeki ücret artışı asgari ücretteki yüzde 101’in, 50 sektördeki ücret artışı ise Türkiye genelindeki yüzde 88 ortalama artışın altında kaldı. Bu sektörlerin bazılarında ortalama ücretlerin asgari ücrete oranı 2015 yılındaki seviyeye göre büyük gerileme kaydetti. Örneğin, ortalama ücret artışının yüzde 47’de kaldığı tütün imalatı sektöründe 2015 yılında asgari ücretin 4.15 katı düzeyinde olan ortalama ücretler, bu yıl 3.04 kata geriledi. Yayımcılık faaliyetleri sektöründe ortalama ücret artışı yüzde 47’de kalırken, ortalama ücretlerin asgari ücrete oranı 2.54 kattan 1.86 kata geriledi.

Yabancıların yoğun olarak çalıştığı yatılı bakım faaliyetlerinde ücret artışı yüzde 43’te kaldı. Bu sektörde ortalama ücret 2015’te asgari ücretin 1.59 katı iken 1.13 kata geriledi.