Madencinin katili grizunun geçmişinin Bizans'a kadar uzandığını bilir misiniz?

MURAT BARDAKÇI / HT GAZETE

Madencilerin hayatına kasteden en büyük tehlikelerden olan metan ağırlıklı grizu ve kömürden elde edilen diğer gazlar, bundan bin küsur sene önce o devrin en can alıcı silâhlarının icadına ilham vermişti.

Tarih boyunca onbinlerce madencinin canını alan “grizu” kelimesini yaşanan hemen her maden faciasından sonra sık sık işitiriz. Metan ağırlıklı bir gaz olan grizu, aslı “grégeois” olan Fransızca “grisou” kelimesinden gelir, kökeni eski asırlara, tâââ Bizans zamanına dayanır ve Bizans’ın tarihlere “Rum Ateşi” yahut “Grek Ateşi” denen, sırrı hâlâ tam olarak çözülememiş olan, karada, havada ve suda yanabilen esrarengiz silâhının temel maddesi olduğu söylenir.

SOMA’daki facianın üzerinden günler geçti ve bir taraftan cenazelerin çıkartılmasına devam edilirken, bir taraftan da felâkete sebep olduğu söylenen trafo patlamasının sebebi tartışılıyor. Dün bu yazıyı yazdığım sırada ortaya atılan bir görüşe göre madenin kullanılmayan bölümlerinde kalan kömür zamanla hava ile temas ederek yanmış, kabloları da yakmış, elektrik bu yüzden kesilmiş ve işçilerin hayatlarını kaybetmesine yanan kömürden çıkan karbonmonoksit sebep olmuştu. Maden kazası ile ilgili haberlerde iki gazdan birinin, karbonmonoksit ile metanın isimleri mutlaka geçer. Karbonmonoksit uyku getirip can alır, metan ise patlar!