Alzheimer’ın erken işaretleri gözden kaçıyor

Nöroloji Uzmanı Dr. Celal Şalçini, Alzheimer’ın hafıza kaybından önce ortaya çıkabilen erken belirtileri, normal yaşa bağlı unutkanlıktan farkı ve hastanın bilişsel kayıplarını fark edememesinin önemi hakkında açıklamalarda bulundu.

ALZHEIMER, HAFIZA KAYIPLARI BAŞLAMADAN ÇOK DAHA ÖNCE SİNSİ SİNYALLER VERİYOR

Eylül ayının, tüm dünyada Alzheimer Farkındalık Ayı olarak kabul edildiğini ve 21 Eylül’ün Dünya Alzheimer Günü olduğunu hatırlatan Dr. Celal Şalçini, “Toplumda genellikle sadece bir ‘unutkanlık’ hastalığı olarak bilinen Alzheimer, aslında hafıza kayıpları başlamadan çok daha önce sinsi sinyaller veriyor” dedi.

Dr. Şalçini, erken teşhisin önem taşıdığı bu hastalıkta, gözden kaçan erken işaretleri doğru okumanın kritik rol oynadığını vurguladı.

KİŞİLİK VE DUYGU DURUM DEĞİŞİKLİKLERİ İLK BELİRTİLER ARASINDA

Alzheimer denildiğinde akla ilk olarak hafıza kaybı gelse de hastalığın çoğu zaman farklı belirtilerle başladığını yineleyen Dr. Şalçini, “Aileler genellikle yorgunluğa veya strese bağlayarak bu erken işaretleri önemsemeyebiliyor.” dedi.

Dr. Şalçini bu işaretleri şöyle açıkladı: “İçe kapanma ve ilgi kaybı; kişinin yıllardır keyif aldığı hobileri aniden bırakması, kalabalıktan kaçınması veya sosyal ortamlarda sessizleşmesi. Kişilik ve duygu durum değişiklikleri; eskiden sakin ve uyumlu olan birinin sebepsiz yere şüpheci, alıngan, korkak veya çabuk öfkelenen bir hale gelmesi. Karmaşık işlerde zorlanma; para üstü hesaplama, banka işlemleri veya yıllardır yapılan yemeklerin tarifini toparlama gibi planlama gerektiren günlük işlerde bocalama. Kelime bulma zorluğu; konuşurken sık sık duraksama, eşyaların isimlerini hatırlayamama ve yerine ‘şu, bu’ gibi belirsiz kelimeler kullanma.”

UNUTKANLIK YAŞLANMANIN DOĞAL BİR SONUCU DEĞİL

Toplumda kök salmış olan ‘yaşlandıkça herkes unutur’ düşüncesinin, hastaların nörolojik bir değerlendirmeden geçmesini yıllarca geciktirdiğine dikkat çeken Dr. Celal Şalçini, “Bu yanlış inanış, hastalığın en başlarında, yani beyin hücrelerinin henüz büyük ölçüde korunabildiği ve tıbbi müdahalelerin en etkili olduğu o kritik dönemde harekete geçilmesini engelliyor” dedi.

Unutkanlık veya davranış değişikliklerinin yaşlanmanın doğal bir sonucu olmadığının altını çizen Dr. Şalçini, bunların her zaman tıbbi bir inceleme gerektirdiğini ifade etti.

ALZHEIMER İLE UNUTKANLIK ARASINDAKİ FARK

Günlük hayatın koşuşturmacasında herkesin bazen bir şeyleri unutabileceğine değinen Dr. Şalçini, “Ancak hastalıkla doğal unutkanlık arasındaki fark, bunun günlük yaşamı ne kadar aksattığında gizlidir. Normal unutkanlıkta, anahtarı nereye koyduğunuzu unutur ama adımlarınızı zihninizde geriye doğru takip ederek bulursunuz. Bir isme o an takılırsınız ama gece yatarken aklınıza gelir. Alzheimer unutkanlığında ise sadece anahtarın yerini değil, anahtarın ne işe yaradığını da unutabilirsiniz. Aynı soruyu beş dakika içinde defalarca sorar ve daha önce sorduğunuzu, o konuşmayı yaptığınızı hiç hatırlamazsınız” diye konuştu.

ALZHEIMER'IN EN KRİTİK BELİRTİLERİNDEN BİRİ

Yakınlarının bariz bir şekilde fark ettiği bilişsel kayıpları, kişinin kendisinin kesin bir dille reddetmesinin de Alzheimer'ın en kritik belirtilerinden biri olduğunu kaydeden Dr. Celal Şalçini, sözlerini şöyle tamamladı: “Tıpta ‘anozognozi’ olarak bilinen bu durum, hastanın inatçılığından, hatasını kabul etmemesinden veya yalan söylemesinden kaynaklanmaz. Hastalık, beynin farkındalık merkezini de etkilediği için kişi gerçekten unuttuğunu veya değiştiğini algılayamaz. Bu aşamada hastayla ‘nasıl hatırlamazsın’ diyerek tartışmak yerine, şefkatli bir yaklaşımla profesyonel destek almak en doğru adımdır.”