Türkiye'de ilk orman işçi grevlerinden biri: Öküz arabacıları eylemi
Türkiye'de kayda geçmiş ilk orman işçisi grevlerinden biri, Düzce'nin dağ köylerinde yaşanmıştı. Kestikleri ağaçları öküz arabalarıyla düzlüğe indiren orman emekçileri, 1960'ta ücret artışı talepleri karşılanmayınca baltaları astı, teker gıcırtıları sustu; topluca işi bıraktı. Dönemin orman işletmesi çarkı döndürmek için bölge dışından iki at arabası getirdi; ancak bu geçici nefes yetmedi, işler yine dağın ritmini bilen öküz arabası sahipleri ve sürücülerine döndü. Bu eylem, bölgedeki ormancılığın yerel emek ve hayvan gücüne nasıl bağlandığını görünür kılarken, kırsalda örgütlü talebin sesinin nasıl yankı bulduğunu da gösterdi. O günlerin canlı tanıklarından Numan Gümüş, yaşananları Habertürk'ten Mehmet Şimşek'e anlattı.
ABONE OL
Orman varlığı bakımından Türkiye’nin en zengin illerinden Düzce’nin dağ köyleri, ormanın gölgesinde Türkiye’deki ilk orman işçisi grevlerinden birine tanıklık etti. Aradan 65 yıl geçti; emekli öğretmen Numan Gümüş o ‘dar zamanlar’ı sanki dünden kalmış bir gün gibi hatırlıyor.
1 Mayıs İşçi ve Emekçi Bayramı’nda Habertürk’e konuşan Gümüş, grevin kırsaldaki hayatı nasıl etkilediğini ve geride bıraktığı izlerini aktardı.
Düzce’nin Samandere köyünde 1947’de doğan Numan öğretmen, yerel ağızla yoğrulmuş şiirsel diliyle çocukluk ve gençlik günlerini şöyle resmediyor:
Yıl 1960...
27 Mayıs askerî ihtilâlinin atmosferi her yerde hissediliyor. Maktalar (ormanda kesim yapılacak alan) üleşilmiş. Kesim postaları maktalarında kendilerine düşen damgalı ağaçların dibine çıkalı üç hafta olmuş. Ağaç kesimini köylüler balta, bıçkı elde, iki ayda bitirmişler, ormanda radyo dinleyip ihtilalden konuşarak. Ormanın altına beyaz köknar, kırçıl kayın tomrukları serilir. Öküz arabalarının teker, dingil, boyunduruk bakımları yapılmıştır. Besili öküzler nallanır, koşulur öküz arabalarına. Sökün ederler ormana. Çekime Mudurnu ve Bolu köylerinden gelenler de olur. Üvendireler elde çekim başlar kiraz ayının ilk günlerinde...