Türk resminde nü serüveni
10. yılını kutlayan Pera Müzesi'nde çifte sergi! Biri Türk sanatının nü resim gelişimini anlatan "Üryan, Çıplak, Nü"; diğeri de 60'lardan günümüze pop müzik ile video sanatı arasındaki ilişkinin izini süren "Bu Bir Aşk Şarkısı Değil". İki sergiyi inceledik
ABONE OL
Avrupa’yı ilk ziyaret eden Osmanlı padişahı Abdülaziz, Viyana’da nü eserler bulunan bir sergiyi gezer. Ve gezerken yanındaki Hasan Nâmi Efendi’nin kulağına eğilip “Efendi hazretleri bunlara bakmak haram mıdır, günah mıdır, mekruh mudur, mübah mıdır, sevap mıdır?” der. Oysa Abdülaziz, Batı’ya yüzü en dönük olan padişahtır... Günümüze gelene kadar bu gibi nice olaylar yaşanmış meğer. Bunu ve daha fazlasını, küratörlüğünü Ahu Antmen’in yaptığı “Üryan, Çıplak, Nü” sergisinde keşfedebilirsiniz. Geçen hafta açılan sergi 7 Şubat 2016’ya kadar ziyaretçilerini bekliyor. Sergide farklı dönemlerden 44 sanatçının, akademik etütlerinin de olduğu 150 kadar eser yer alıyor. Dahası, çok şey öğreniyoruz. Mesela 1900’lerin başından önce nü resim yapmak yasakmış. Ama sanat bu, yasak mı dinler! Ressamlar gizlice nü resimler yapmaya devam etmiş. Kimi de karısını model olarak kullanmış. “Bu resimler nerede?” diye sorarsanız; ya yakılmış ya da yırtılıp atılmışlar.
Türkiye’nin ilk güzel sanatlar okulu İnas Sanayi-i Nefise Mektebi’nde birçok ünlü Türk ressam yetişti. İlk başlarda çıplak birini çizmek ayıpken bu okulda sınır aşıldı ve çıplak erkek modellerle çalışılmaya başlandı. Üstelik II. Meşrutiyet döneminde hamalların en önemli kazanç kaynaklarından biri, çıplak modellik yapmaktı. İş başına 2 mecidiye, hiç fena değil! Fakat Avrupalı ressamlar çıplak kadın modellerle de çalışabiliyordu. Bizdeyse öğrenciler ve hocalar onlarca kez kadın model için başvurmalarına rağmen elleri boş dönüyordu. İçi rahat etmeyen yöneticiler kimi öğrencilerini hem Avrupa’yı görsün hem de istedikleri kadar çıplak modelle çalışsınlar diye Paris’e yolladı. Bu öğrenciler arasında İbrahim Çallı, Hikmet Onat, Ruhi Arel, Bedri Rahmi Eyüboğlu gibi büyük ressamlar var. Ressam Hikmet Onat’ın anlattığına göre, bir keresinde II. Meşrutiyet’ten önce, güzel sanatlar okuluna gizlice bir kadın model sokmuşlar. Modeli gören biri onları ispiyonlamış ve kadıncağız yaka paça dışarı atılmış. Çıplak kadın model işini de 1917’de Sovyet Devrimi’nden kaçan Beyaz Rus kadınlar çözmüş. Anlatılanlara göre Sanayi-i Nefise’ye gelen ilk kadın modelin adı Katina’ymış. Sergilenen ilk kadın nü resimlerinse 1922’de İbrahim Çallı ve Namık İsmail’e ait olduğu biliniyor.