Avrupa'nın yeni enerji açmazı: İran'a saldırılar ve Hürmüz'ün kapanması sonrası kim, ne önlem aldı?

ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları ve ardından Hürmüz’ün de kapanmasıyla yaşanan enerji krizi tüm dünya gibi Avrupa’yı da derinden etkiledi ancak mesele sadece enerji fiyatlarının yükselmesi değil, Avrupa hükümetlerinin bu krize nasıl cevap verdiği…

Bruegel’in analiz ve veri setine göre, Avrupa ülkeleri enerji fiyatlarındaki artışın hane halkı ve şirketler üzerindeki etkisini azaltmak için milyarlarca euroluk mali önlemler açıklamış durumda. Ancak bu önlemlerin önemli bir kısmı hedefli değil.

11 MİLYAR EURO'DAN FAZLA ÖNLEM TAAHHÜT EDİLDİ

Rapora göre Avrupa hükümetleri bugüne kadar hane halklarını ve işletmeleri desteklemek için 11 milyar eurodan fazla mali önlem taahhüt etti. Mutlak rakamlara bakıldığında, İspanya ve Almanya birlikte toplamın yarısından fazlasını taahhüt etti; GSYİH'ye oranla ise Yunanistan, İspanya, Bulgaristan ve İrlanda en fazla taahhütte bulunan ülkeler oldu.

Ancak Almanya, İtalya ve Polonya da dahil olmak üzere birçok ülkenin müdahaleleri şimdiye kadar çoğunlukla yakıt vergisi indirimlerine odaklandı.

Bu tür önlemler, hedeflenmemiş mali müdahalelere karşı uyarıda bulunan Avrupa Komisyonu, Avrupa Merkez Bankası ve Uluslararası Para Fonu'nun tavsiyeleriyle de çelişiyor.

YÜZDE 72'SİNDEN FAZLASI 'HEDEFLENMEMİŞ' ÖNLEMLER

Şu ana kadar toplam tutarın yüzde 72'sinden fazlası, genel enerji tüketim vergisi veya KDV indirimleri gibi net bir hedef grubu veya koşulu olmayan, hedeflenmemiş önlemlerden oluştu.

Yani analize göre bu önlemler az sayıda Avrupa hükümetinin 2022 enerji krizi gibi olayların ardından ders çıkardığını da bir anlamda ortaya koyuyor.

HOLLANDA, BELÇİKA VE BİRLEŞİK KRALLIK'TAN DAHA HEDEF ODAKLI ÖNLEMLER

Almanya gibi ülkelerin aksine hedef odaklı yaklaşım benimseyenler arasında, dezavantajlı gruplar için ısınma maliyetlerinde kolaylık sağlayacaklarını açıklayan Hollanda, Belçika ve Birleşik Krallık yer alıyor.

Hollanda bunlara ek olarak enerji verimliliğini artırmaya yönelik yapısal destek sunacaklarını da belirtti. Benzer şekilde, İsveç de hanelere toplu elektrik maliyeti sübvansiyonu vererek enerji tasarrufunu teşvik ediyor. İsveç ayrıca elektrikli araç sübvansiyonları ve devlet kurumlarının fosil yakıt tüketimini azaltmalarına yardımcı olmak için ek fonlar da ayırdığını duyurdu.

Bruegel'in analizine göre hükümetler fiyatları bozacak geniş vergi indirimlerine değil; hedefli ve gerçekten ihtiyaç duyan kesimlere yönelik desteklere odaklanmalı.

Analize göre Avrupa’nın önünde iki yol var: Ya her enerji krizinde yeniden milyarlarca euroluk geçici paketlerle aynı yangını söndürmeye çalışacak ya da bu krizi, enerji sistemini kalıcı olarak dönüştürmek için kullanacak. Ama bu mesele sadece Avrupa’nın meselesi değil. Bu enerji şokları, aynı zamanda dünya ekonomisi için de önemli bir hatırlatma niteliğinde.

* Haberin görseli Shutterstock'tan servis edilmiştir. Görsel temsilidir.