Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
  • Habertürk Android Uygulaması
  • Habertürk iPhone Uygulaması
  • Habertürk Huawei Uygulaması
Devlet Sanatçısı bilmecesi
0:00 / 0:00

Devlet sanatçıları kimdir? Bu konuda 18 yıldır bir karmaşa yaşanıyor. Bunun nedeni de 1998'de 'Devlet Sanatçısı' seçilenlerin bu payelerinin 2000'de açılan ve 18 Ocak 2002'de sonuçlanan davayla geri alınması. Buna rağmen bazı referans kaynaklara göre 1998'de 'Devlet Sanatçısı' seçilenler halen bu payeye sahipler. 1998'deki listede yer alan bazı sanatçıların zaman zaman 'Devlet Sanatçısı' olduğunu telaffuz etmesi de konuyu iyiden iyiye bir bilmece haline dönüştürüyor.

1998'de 'Devlet Sanatçısı' payesi verilenlerden Metin Akpınar arayarak kendisinin bu konuda ne düşündüğünü sordum. Akpınar, oldukça net konuşarak "Devlet Sanatçısı unvanımız 2002'de iptal edildi. Ben, halkın sanatçısıyım" dedi.

 

1998'de verilen 'Devlet Sanatçısı' payesi mahkeme kararıyla neden, nasıl geri alındı?
Süleyman Demirel'in cumhurbaşkanlığı döneminde 'Devlet Sanatçısı' seçilenler arasında gerekli vasıflara sahip olmadıkları ileri sürülerek, o kişilerin bu payeyi hak etmediği yönünde yorumlar yapıldı.

Ressam ve yazar Mehmet Güleryüz, 2000'de 'Devlet Sanatçısı' unvanı verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle Danıştay 10'uncu Dairesi'nde dava açtı. 18 Ocak 2002'de sonuçlanan davayla 1998'deki listede yer alanlardan 'Devlet Sanatçısı' payesi geri alındı.
Dönemin Kültür ve Turizm Bakanı İstemihan Talay, konuyla ilgili olarak yaptığı açıklamada daha önce bazı sanatçılara verilen 'Devlet Sanatçılığı'' unvanının kazanılmış hak olduğunu belirterek "Devlet Sanatçılığı sadece unvandır. Onlara sağlanan herhangi bir avantaj, maddi imkan yoktur. Bu karar, onların 'Devlet Sanatçılığı' unvanını ortadan kaldıran bir sonuç yaratmaz. Ancak bundan sonra devlet sanatçılığı unvanı verilemeyeceği sonucunu ortaya koyuyor.''
Nitekim öyle de oldu. 1998'den sonra hiç kimseye 'Devlet Sanatçısı' payesi verilmedi. 1998'deki listede yer alan, payenin mahkeme kararıyla geri alınmasına rağmen kendisinin 'Devlet Sanatçısı' olduğunu telaffuz edenlerin bu hakka sahip olduğunu düşünmesinin nedeni İstemihan Talay'ın "Bu karar, onların 'Devlet Sanatçılığı' unvanını ortadan kaldıran bir sonuç yaratmaz" cümlesi.

'Devlet Sanatçısı', payesi ilk kez 1971'de verilirken kişilerde şu özelliklere sahip olma şartı aranmıştı;
* Türk toplumunun kültür ve sanat hayatına üstün hizmette bulunmak.
* Eserleri ve icrası ile yaratıcılık gücünü ve yeteneğini göstermiş olmak.
* Mesleğinin örnek bir temsilcisi olmak.
* Uluslararası düzeyde yeteneğini kanıtlamış olmak.

Devlet Sanatçılarının Hakları nelerdir?
* Cumhuriyet Balosu gibi devlet tarafından organize edilen çeşitli organizasyon - davetlere çağırılmak zorundalar. (Katılıp katılmama tercihleri kendilerinin inisiyatifinde bulunuyor.)
* Müze - ören yerlerine ücretsiz girebiliyorlar.
* Havaalanlarında protokol girişlerini kullanabiliyorlar.

'Devlet Sanatçıları'na maaş ödenmiyor, vefat ettikleri zaman yakınlarına aylık bağlanmıyor.

"Devlet Sanatçısı olmanın ayrıcalıkları nelerdir?" diye sorduğum Hülya Koçyiğit, "Onuru yeter. En önemlisi bu" diyerek cevapladı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın internet ağ sayfasında 1998'deki liste bulunmuyor. 'Devlet Sanatçısı' olarak adları yazılı olan sanatçıların listesi şöyle;

1971'DE SEÇİLEN DEVLET SANATÇILARI
Prof. A. AdnanSaygun... Kompozitör
Prof. İlhan Usmanbaş... Kompozitör
Ayla Erduran... Keman Sanatçısı
Ayşegül Sarıca... Piyano Sanatçısı
Gülay Uğurata... Piyano Sanatçısı
İdil Biret... Piyano Sanatçısı
MithatFenmen...Kompozitör
Necil Kazım Akses... Kompozitör
Suna Kan... Keman Sanatçısı
Ulvi Cemal Erkin... Kompozitör
Verda Erman... Piyano Sanatçısı

1981'DE SEÇİLEN DEVLET SANATÇILARI
Prof. NevidKodallı...Kompozitör
Prof. Cüneyt Gökçer...Tiyatro Sanatçısı
Prof. Hikmet Şimşek... Orkestra Şefi
Prof. Gürer Aykal...Orkestra Şefi
Cemal Reşit Rey... Kompozitör
İsmail Aşan... Keman Sanatçısı
Meriç Sümen... Balerin
Suna Korad... Opera Sanatçısı
Tunç Ünver... Keman Sanatçısı
Yıldız Kenter... Tiyatro ve Sinema Sanatçısı

1987'DE SEÇİLEN DEVLET SANATÇILARI
Prof.Dr. Nevzat Atlığ... Koro Şefi
Prof. Mükerrem Berk... Flüt Sanatçısı
Ayhan Baran...
Opera Sanatçısı
Ayten Gökçer...Tiyatro ve Sinema Sanatçısı
Bedia Muvahhit...
Tiyatro Sanatçısı
Gülsin Onay... Piyano Sanatçısı
Vasfi Rıza Zobu...
Tiyatro ve Sinema Sanatçısı

Bedia Muvahhit... Bugüne kadar 'Devlet Sanatçısı' payesi verilen 60 kişiden 26'sı aramızdan ayrıldı.

1988'DE SEÇİLEN DEVLET SANATÇILARI
Aydın Gün... Opera Sanatçısı
Leyla Gencer... Opera Sanatçısı

1991'DE SEÇİLEN DEVLET SANATÇILARI
Prof. Dr. Turan Erol... Ressam
Prof. Sabri Berkel...
Ressam
Prof. Devrim Erbil...Ressam
Prof. Bozkurt Kuruç...Tiyatro Sanatçısı
Dr. Alaeddin Yavaşça...
Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Atilla İlhan... Yazar
Ali Avni Çelebi...
Ressam
Barış Manço...Türk Hafif Müzik Sanatçısı
Güher Pekinel...Piyano Sanatçısı
Hülya Koçyiğit...Sinema Sanatçısı
Hüseyin Anka Özkan...Heykeltıraş
Hüseyin Sermet...
Piyano Sanatçısı
İsmail Baha Sürelsan...Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Macide Tanır... Tiyatro ve Sinema Sanatçısı
Mete Uğur... Opera Sanatçısı
Mustafa Geceyatmaz... Türk Halk Müziği Sanatçısı
Mustafa Turan... Halk Dansları Sanatçısı
Necdet Yaşar... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Nida Tüfekçi... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Orhan Şaik Gökyay... Şair
Okan Demiriş... Opera Sanatçısı
Osman F. Seden... Yönetmen
Sadi Diren... Seramik Sanatçısı
Sadi Yaver Ataman... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
SüherPekinel... Piyano Sanatçısı
Tarık Buğra... Yazar
Teoman Önaldı... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Türkan Şoray... Sinema Sanatçısı
Yesari Asım Arsoy...Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Zeki Müren... Klasik Türk Müziği Sanatçısı

1998'DE VERİLEN DEVLET SANATÇISI PAYESİNİN MAHKEMECE GERİ ALINDIĞI SANATÇILAR
Prof. Tankut Öktem... Heykeltıraş
Prof. Ali Doğan... Solist
Dr. Armağan Elçi... Türk Halk Müziği Sanatçısı
Ahmet Özhan... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Ajda Pekkan... Türk Hafif Müzik Sanatçısı
Ali Can... Türk Halk Müziği Sanatçısı
Ali Poyrazoğlu... Tiyatro Sanatçısı
Atilla Manizade... Opera Sanatçısı
Avni Anıl... Bestekâr
Cemil Karababa... Ressam
Çolpan İlhan... Tiyatro Sanatçısı
Dilek Türker... Tiyatro Sanatçısı
Dinçer Sümer... Tiyatro Sanatçısı
Emel Sayın... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Erol Erdinç... Orkestra Şefi
Fahrettin Güven... Bale Sanatçısı
Ferit Sidal... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Fikret Hakan... Sinema Sanatçısı
Gazanfer Özcan... Tiyatro Sanatçısı
Gönül Yazar... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Gülriz Sururi...Tiyatro Sanatçısı
Gülşen Tatu... Senfoni Orkestrası Sanatçısı
Haldun Dormen...Tiyatro Sanatçısı
İnci Çayırlı... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
İzzet Altınmeşe...Türk Halk Müziği Sanatçısı
Jale Yılmabaşar... Seramik Sanatçısı
Kamil Sönmez... Türk Halk Müziği Sanatçısı
Kayıhan Keskinok... Ressam
Koral Çalgan... Orkestra Şefi
Kutlu Payaslı...Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Levent Kırca... Tiyatro Sanatçısı
Mehveş Emeç... Piyano Sanatçısı
Merih Çimenciler... Bale Sanatçısı
Mengü Ertel...Grafiker
Metin Akpınar... Tiyatro ve Sinema Sanatçısı
Metin Yurdanur... Heykeltıraş
Muammer Sun... Kompozitör
Muazzez Abacı... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Muazzez Ersoy... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Musa Eroğlu...Türk Halk Müziği sanatçısı
Mustafa Sağyaşar...Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Muzaffer Arıkan... Koro Şefi
Münir Özkul... Tiyatro ve Sinema Sanatçısı
Müşfik Kenter... Tiyatro ve Sinema Sanatçısı
Müzeyyen Senar... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Necdet Varol... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Nedret Güvenç... Tiyatro ve Sinema Sanatçısı
Nedret Selçuker...Sanat Programcısı
Nejat Uygur... Tiyatro Sanatçısı
Neriman Altındağ Tüfekçi... Türk Halk Müziği Sanatçısı
Nesrin Sipahi... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Nezihe Araz... Yazar
Nilüfer Yumlu... Türk Hafif Müzik Sanatçısı
Nurşen Girginkoç...Tiyatro Sanatçısı
Orhan Asena... Oyun Yazarı
Orhan Gencebay... Türk Müziği Sanatçısı
Orhan Taylan... Ressam
Okay Temiz... Caz Müzik Sanatçısı
Ozan Sağdıç... Fotoğraf Sanatçısı
Özdemir Erdoğan... Türk Hafif Müzik Sanatçısı
Recep Bilginer...Oyun Yazarı
Rengim Gökmen... Orkestra Şefi
Ruşen Güneş... Solist
Samime Sanay... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Selmi Andak... Bestekâr
Selahattin İçli... Bestekâr
Selim İleri... Yazar
Semih Balcıoğlu...Karikatürist
Semiha Berksoy... Opera Sanatçısı
Sezen Cumhur Önal... Söz Yazarı
Şefika Kutluer...Flüt Sanatçısı
Şener Şen... Tiyatro ve Sinema Sanatçısı
Tekin Akmansoy... Tiyatro ve Sinema Sanatçısı
Timur Selçuk... Bestekâr
Yekta Kara... Opera Yönetmeni
Yusuf Nalkesen...Bestekâr
Zekai Tunca... Klasik Türk Müziği Sanatçısı
Zeki Alasya...
Tiyatro ve Sinema Sanatçısı
Ziya Taşkent... Klasik Türk Müziği Sanatçısı

Bu haberin seslendirmesi Voiser tarafından yapılmıştır.