Oy azaldıkça vaatler büyüyor
Aynı zamanda bütçeye yük anlamına gelecek vaatlerin büyüklüğünün önceki seçimdeki oy oranıyla tam tersi olduğu görülüyor
Rahim AK / GAZETE HABERTÜRK
Dün AK Parti’nin de açıklamasıyla partilerin 1 Kasım seçimlerine yönelik vaatlerini öğrenmiş olduk. Önceki seçimlere göre ekonomik vaatlerin seçim beyannamelerinde geniş yer tutması hem ekonomideki durgunluğun artması hem de Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) oyundaki artışın ekonomik vaatlerden kaynaklandığı algısının yaygın olmasından kaynaklandı. Seçime giden 4 partinin aynı zamanda bütçeye yük olacağı düşünülen ve kaynağı sorulan vaatleri incelendiğinde, tutarı en yüksek vaadin oy oranı en düşük olan Halkların Demokratik Partisi’nin (HDP) olduğu görülüyor. HDP’nin aşağıdaki vaatlerinden en çok dikkat çeken ve bütçeye yükü en fazla olabilecek maddesi emeklilere verilen 2 bin lira maaş sözü.
Sadece bu söz bile gerçekleşirse bütçeye yükü 128.4 milyar lira tutarında. Hemen hemen tüm partilerin ortak vaadi asgari ücretin vergi dışı kalması. Bu sözün bütçeye toplam maliyeti 8.6 milyar lira düzeyinde bulunuyor. Birçok ekonomik vaadi bulunan AK Parti’nin sözlerinden en yüksek tutarlı olanı da, asgari ücretin 1.300 lira olacağının açıklanmasının arkasında yatan vergiyi sıfırlayıp maaşı yukarı çekme düşüncesi. Eğer vergi sıfırlanmazsa bu kez işverenler ikna edilmek zorunda. AK Parti’nin diğer yüksek tutarlı vaadi, temmuzda yapılan emekli zammından yararlanamayacak olanlara aylık 100 lira verilmesine yönelik. Temmuzdaki zamdan yararlanamayan 5 milyon emekli 1 yılda 1.200 lira alacak. Bütçeye yük 6 milyar TL. Yatırım malında KKDF’nin sıfırlanması 2.6 milyar TL kadar bir yük getirebilir. Türkiye’nin toplam ithalatının yüzde 78’i yatırım ve aramalı. Ancak bunun yüzde 7’si vadeli ithalat. Yaklaşık 13 milyar liralık vadeli yatırım ve aramalı ithalatının KKDF’sinin tutarı 2.6 milyar lira civarında. AK Parti’nin diğer vaatlerinin yükü oldukça düşük. Örneğin yem ve gübrede KDV’nin sıfırlanması milyon liraları ifade ediyor. Bağ-Kur’lu esnafın sosyal güvenlik destek primi kesintisinin tamamen kaldırılmasının yükü sadece 45 milyon TL olarak hesaplanıyor. AK Parti’nin göze batan ve hesaplanabilen vaatlerinin toplamı 20 milyar TL’yi bulmuyor bile. CHP ve Miliyetçi Haraket Partisi’nin vaatlerinin ayrıntısını kamuoyu bir süredir tartışıyor.
AK PARTİ 20 MİLYAR LİRA
Asgari ücret 1.300 TL olacak
Yem ve gübrede KDV kalkacak
Esnaftan yıllık 8 bin liraya kadar vergi alınmayacak
İşçi ve Bağ-Kur emeklilerine yıllık ilave 1.200 TL verilecek
Bağ-Kur’lu esnafın sosyal güvenlik destek primi kesintisi tamamen kalkacak
Yatırım malı ithalatında KKDF sıfıra inecek
Çeyiz hesabında biriken paranın yüzde 20’sini devlet verecek
Proje getiren çiftçiye 30 bin TL hibe verilecek.
CHP: 68.5 MİLYAR LİRA
Asgari ücretten vergi kalkacak, asgari ücret en az 1.500 TL olacak
Emeklilere iki bayramda tam maaş ikramiye
Aile sigortası yapılacak, hiçbir hanenin gelirinin 720 TL’nin altına düşmemesi sağlanacak
Çiftçi mazotunun litresi 1.80 lira olacak
4 kişilik yoksul aile için elektrik ücretsiz olacak
Esnaf, ödediği yıllık vergi ve prim miktarı kadar sıfır faizli kredi kullanacak
Yeni iş kuracak kadın girişimcilere 88 bin TL hibe edilecek.
Üniversite mezunu işsiz gence 540 TL verilecek.
MHP: 81.5 MİLYAR LİRA
Asgari ücretten vergi alınmayacak
Emeklilere ek 2.800 lira verilecek
Askerlik dönüşü gençlere iş kurması için 50 bin TL verilecek
Muhtaç ailelere Hilalkart verilecek
65 yaş aylığı 300, üç aylık 900 lira olacak
Mazot 1 lira 75 kuruş olacak
Öğrencilere 10 bin liralık kupon verilecek
Evi olmayana 250 lira kira yardımı yapılacak
Elektrikten kayıp kaçak bedeli alınmayacak.
HDP: EN AZ 150 MİLYAR LİRA
Asgari ücret 2 bin TL olacak
Emekli aylığı 2 bin TL olacak
Emekliden hastane katkı payı alınmayacak.
Her eve, her ay 10 metreküp su, 180 kw saat elektrik ücretsiz verilecek
Mülkü olmayan kiracılara 250 TL kira desteği verilecek
Çocuk ve gençlere emeklilere toplu taşıma ücretsiz olacak.
Küçük çiftçilerin kullandıkları mazot ve gübreden vergi alınmayacak. Su ve elektrik, küçük çiftçilere ücretsiz verilecek, elektrik borçları silinecek.