Hürmüz ve vekil güçler ön planda: İran Savaşı'nda ateşkesin Türkiye’ye etkileri neler?

Ateşkesle birlikte enerji fiyatlarına geçici rahatlama yaşanırken, son açıklama Türkiye’yi akaryakıt temini ve enflasyonla mücadelede yeniden riske soktu.

Hafta sonunda Pakistan’da taraflar arasındaki müzakerelerden sonuç çıkmayınca; ABD Ordusu, İran limanlarına giriş-çıkış yapan bütün deniz trafiğine yönelik ablukayı bugün başlatma kararı aldı.

ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan’da İran ile yapılan doğrudan görüşmelerin İran’ın nükleer emellerinden geçmekte isteksiz olması nedeniyle başarısız olduğunu iddia etti.

İran Dışişleri Bakanlığı ise ABD’yi aşırı ve hukuka aykırı taleplerde bulunmakla suçladı.

Ateşkesin ve son gelişmelerin Türkiye’yi etkileri şöyle:

1) Enerji fiyatlarında “geçici rahatlama”

Ateşkes, petrol ve LNG piyasalarında ilk etapta tansiyonu düşürdü. Özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden akış kesilmezse Türkiye’nin enerji ithalat maliyeti kısa süreli gevşeyecekti.

Ancak bunun kırılgan bir düşüş olduğu son gelişmelerle teyit edildi. Petrol fiyatları son abluka kararıyla birlikte yeniden yükselişe geçti.

2) Hürmüz, Türkiye için doğrudan maliyet

Türkiye petrolünün önemli kısmını Körfez hattından dolaylı etkilerle temin ediyor. Hürmüz’de en küçük aksama bile navlun + sigorta maliyetlerini artıyor.

Bu yükseliş, akaryakıt fiyatlarına ve doğrudan enflasyona yansıyor. Türkiye için yürütülen enflasyonla mücadele programında özellikle bu yıl sonuç alma açısından kritik önemde.

3) Alternatif koridor fırsatı (Kalkınma Yolu)

Ateşkes, Irak üzerinden planlanan ticaret hattını öne çıkardı. Fav Limanı merkezli Kalkınma Yolu Projesi, Süveyş’e alternatif olarak Türkiye’nin stratejik değerini artırır ancak bunun için de bölgedeki gerginliğin azalması kritik önemde.

4) Orta Koridor’un cazibesi artar

Kriz dönemlerinde Çin–Avrupa taşımalarında Türkiye’nin rolü büyür. Orta Koridor daha fazla yük çekebilir. Bu da Türkiye’nin avantajları arasında yer alıyor.

5) Savunma ve sınır güvenliği baskısı

Ateşkes olsa bile İsrail savaşın bitmediğini söyleyip tehditlerini devam ettiriyor. Savaş fiilen bitse bile vekil unsurlar aktif kalacağından; Türkiye açısından özellikle Suriye ve Irak hattında güvenlik risklerini yüksek seyreder. İstihbarat ve sınır önlemlerinin sıkılaştırılması gerekir.

6) Göç dalgası riski erteleniyor

Savaş yeniden başlarsa İran, Irak ve Suriye hattından yeni göç baskısı oluşabilir. Ateşkes bu riski geçici olarak dondursa da gerginlik devam ettikçe bu risk hiçbir zaman ortadan kalkmaz.

7) Türkiye’nin diplomatik rolü

Ankara, arabuluculuk ve kolaylaştırıcılık rolünü artırabilir. Hem Batı hem bölgeyle konuşabilen az sayıda aktörden biri olması bölge için avantajdır.

8) Finansal piyasalarda kısa vadeli iyimserlik

Ateşkes haberiyle Borsa İstanbul ve TL varlıklarında sınırlı toparlanma yaşandı. Ancak kalıcı barış tesis edilmezse piyasalarda yeniden dalgalanma yaşanması kaçınılmazdır.

9) Savunma sanayii talebi artabilir

Bölgesel risklerin kalıcılaşması, Türkiye’nin İHA/SİHA ve savunma sistemlerine talebi artırır. Bu, ihracat fırsatı yaratır. Ancak yine de kriz veya çatışma olmasını kimse istemez. Bu fırsattan çok risk barındırır.

10) “İki hafta sonra” senaryosu kritik

Ateşkes uzarsa ve gerginlik tırmanmaz, durum stabil kalırsa Türkiye lojistik ve enerji avantajı yakalar. Ancak ateşkesin son bulması ve çatışmaların yeniden başlaması durumunda yeni bir enerji şoku, bunun üstüne güvenlik baskısı ve ticarette daralma kaçınılmaz olur.

Bu ortamda kısa vadede ateşkesin Türkiye için nefes alma ve fırsat pencereleri açtığı söylense de orta vadede gelişmeler ateşkesin uzayıp uzamamasına bağlı olarak değişken.

Türkiye ve Avrupa açısından en kritik risk; Hürmüz’de ticaretin aksaması ve savaşın seyrine göre; vekil güçlerin kontrolden çıkmasıdır.