İstanbul'un en ünlü delileri ve divaneleri!

Horos (Horoz) Mehmed Dede: İstanbul un Fethi sırasında orduda, dikkat çeken meczûb erlerden birisi olan bu zât büyük bir manevî şevk kaynağı olmuştur.Horos Mehmed Dede nin fetihten önce Fatih Sultan Mehmed in himmet rica ettiği ve içlerinde Akşemseddîn, Molla Gürânî, Emîr Buharî, Molla Fenârî nin bulunduğu Allah dostu yetmiş yedi ulu sultandan birisi olduğu rivayet edilir. Cibâlikapı Cebe Ali: İstanbul un fethinin en hararetli zamanlarında Cebe Ali, maiyetindeki üç yüz civarında dervişle birlikte Tershane bahçesi önünde denize postlarını sererler ve zikre başlarlar. Kale üzerinden kudüm ve def sesleri arasında piyade ve postnişinleri gören Bizans askerleri, işittikleri sesler ve tanık oldukları manzara karşısında korkudan akıllarını yitirecek duruma gelirler. Cebe Ali ve erenleri daha sonra Cibali Kapısı yönünden kuşatmaya katılırlar. Bu kuşatmasının anısına buraya Cibâlikapısı adı verilir. Cebe Ali nin KapısıKırbasındaki Suyu Görenler İnanamadı Zuhurat Baba: Bakırköy de, kendi adıyla anılan muhitte medfûn olan Zuhurat Baba, İstanbul un fethinin renkli simalarından birisidir. Osmanlı askerlerinin kullandığı su kaynaklarının Bizanslılarca zehirlenmesi üzerine bir su kıtlığı baş gösterir. Bu esnada aksakallı bir koca yiğit, sırtında bir su kırbasıyla zuhur eder ve askerin susuzluğunu giderir. Fetih neticesinde şehitler arasında Zuhurat Baba nın da olduğu görülür. Gemicilerin Klavuzu Durmuş Dede: Rumeli Hisarı civarını mesken tutan Durmuş Dede, özellikle gemiciler tarafından çokça ziyaret edilen bir zâttır. Gemiciler sefere çıkmadan önce onun sözlerine hayli önem verirler, hangi yöne gitmelerinin hayırlı ve bereketli olacağını ona sorarlar. Bu yüzden de bir sefere çıkacak olan ya da seferden dönen gemiciler ona uğrayıp bir at tasadduk ederler. 50 Yıl Kaldırımda Oturdu Mulakkab Osman Çelebi: Meczûbların ulularından Saçlı Mehmed Efendi nin mürîdi olan Osman Çelebi 16. yüzyılda Sultan Murad zamanında yaşamıştır. Aksaray Karakolu bitişiğinde bir kaldırımın üzerinde başı çıplak ve üzerinde bir kebe (aba), elli yıldan fazla bir süre oturduğu rivayet edilir. Çevreci Dede Aşûm Dede: 16. yüzyılda Saraçhanebaşı nda yaşayan Aşûm Dede, hep susku içre dolaşan bir zâttır. Bir çevre gönüllüsü gibi caddelere yuvarlanan ve işe yaramayan taşları kaldırarak yolları temiz tutmayı adet haline getirmiştir. Divâneliğin kimi durumlarda hırpaniliği çağrıştırmasına karşın Aşûm Dede gibi bu algıyı boşa çıkaran birçok örnek bulunmaktadır. Bazıları mesken tuttukları muhiti manen koruma görevi üstlenirken bazıları da titizlikleriyle öne çıkar ve yaşadıkları yeri bir gülistana dönüştürür. Çivili Kovukta 40 Yıl Taşçı Delisi: 16. yüzyılın divânelerinden olan Taşçı Delisi, Edirnekapı dışında bulunan Mezarcılar Tekkesi nin duvarına bir kaç taş dayadıktan sonra şiltesine elli ya da altmış gram ağırlığında kırk kadar çivi döşer ve gün batımının ardından o deliğe sokulur. Bedeninin yarısı dışarı sarkacak biçimde çivilerin üzerinde uyur. Bu kovukta kırk yılı aşkın bir süre gecelediği rivayet edilmektedir. Ömründe Keser Vurmamış Nalıncı Üstadı Nalıncı Memi Dede: Evliya Çelebi ye göre meczûbların serçeşmesi olan Nalıncı Memi Dede, küçük bir dükkanda nalıncılık yapmaktadır. Ömründe hiç keser vurmadığı halde nalıncı üstadı olur. Gark olduğu cezbe halinden olsa gerek, yaz kış demeden nalınla gezer. Vefat ettiği gece, Sultan III. Murad ın rüyasına girerek cenazesinin Fatih Camii nde kılınmasını, kendi evinde defnedilmesini ve üzerine bir kubbe, bir tekke ve bir çeşme inşa edilmesini ister. Rivayete göre cenazeye İstanbul halkının büyük bölümü iştirak eder; öyle ki cenaze öğle namazından akşam namazına kadar baş üstünde güçlükle defnedileceği yere ulaşır. 7 Günde Alındı 7 Günde Verildi Yetmiş Guruş Dede: Sultan Murad Han a Revan ı yedi günde fethedeceğini, ancak yedi gün sonra tekrar vereceğini söyleyen Yetmiş Guruş Dede nin bu keşfi, Sultan ın Revan ı yedi gün süren bir kuşatmanın arından fethedişi ve yedi gün sonra Revan ın İranlıların eline geçişiyle tahakkuk eder. Yanan Fırından Çıkıp Denizde Kayboldu, Timsahın Üzerinde Bulundu Kapânî Deli Sefer Dede: Unkapanı civarında yaşamış olan Sefer Dede, anlaşılan o ki celâl hâlinin galip olduğu bir vakit Ekmekçi Alî Efendî nin alev alev yanan fırınına girer ve orada sükûn bulur. Sanki hiç bir şey olmamış gibi fırından çıkıp yaklaşık yüz kişiyle vedalaştıktan sonra Unkapanı ndan denize dalarak gözden kaybolur. Aradan yedi sene geçer. Bir gün Cezayir den gelen Kara Hoca ve Ali Peçenoğlu nun kalyonları İstanbul a eriştiğinde, yanlarında Sefer Dede nin olduğu görülür. Kara Hoca ve Alî Peçenzâde nin maiyetindekiler, yedi sene önce Sefer Dede nin Okyanusta, Sebte (Cebelitarık) Boğazı dışında bir timsahın üzerinde olduğu halde gemilerine yaklaştığını ve onu gemiye aldıklarını söylerler. Tabutların Arkasından Yuh Diye Bağıran Dede Yuh Baba: Rivayete göre, Yuh Baba defnedilmek üzere omuzlarda taşınan bazı tabutların ardından Yuh diye seslenmektedir. Bu yüzden de Yuh Baba olarak anılmaya başlar. Yuh Baba vefat ettikten sonra defnedilmek üzere tabutu götürülürken, onun hayattayken tabutların ardından Yuh demesinden hoşlanmayan bir komşusu Yuh diye ünler. Yuh Baba da içinde bulunduğu tabuttan doğrulup, Eğer ben de dünyada Yaradan dan bihaber yaşadımsa, bana da yuh! der ve tekrar tabutuna uzanır. Hiç Görmediği İnsanlara İsmi ile Hitap Edermiş Boynuzlu Divâne Ahmed Çelebi: Divâne Ahmed Dede ye boynuzlu denmesinin nedeni, koynunda koyun, keçi, sığır, ceylan vb. hayvanlara ait muhtelif ebatlarda boynuz taşımasıdır. Gündüzleri Kasımpaşa Köprüsü üzerine oturup gelene geçene, Şalla (İnşallah?) Kâbe ye gidesin Ahmed çebu, Şalla Kâbe ye gidesin Mehmed çebu der durur. Daha önce hiç görmediği bir kişiye bile, ona ismiyle seslenir: Filanca çebu! Öyle ki yıllar önce oradan geçmiş olan bir kişiyi görse Hoşgeldin filanca kadının oğlu filan çebu demek suretiyle onu selamladığına şahit olunmuştur. 60 Yıl Konuşmamış Kâğid ( Kâğiz) Delisi: Laleli ile Beyazıt arasında gidip gelirken, yolda bulduğu kağıtları duvarların oyuklarına sıkıştırmakla meşgul olmuştur Kağıd Delisi. Altmış yılı aşkın bir süre hiç konuşmadığı söylenir. Buzun Üzerinde Bile Terleyen Dîvâne Tabak Dîvânesi: 16. yüzyıl divânelerinden olan Tabak Dîvânesi, yaz kış demeden üryân gezermiş. İstanbul un buz kesen kış günlerinde, Okmeydanı nda yağan karın üzerine yatar ve sanki soğuk değilmişçesine al yanaklarından ter damlaları süzülürmüş. Sivri Külah, Yüksek Nalınlar Deli Salih: 1850 lerde yaşamış olan Deli Salih , devrin meşhur meczûblarındandır. Sivri bir külah ve yüksek nalınlar giyermiş. Elinde sürekli taşıdığı fenerle sürekli bir şeye sövüp sokak be sokak dolanırmış. Bu ağır sözlerine karşın halk onu mazur görürmüş. Öyle ki rivayete göre sokakta ona rastlayıp sözlerini işiten bazı saf hanımlar, derhal evlerine dönüp onun namına afv ü mağfiret dilermiş. Sadâsıyla Kalpleri Ürpertirdi Şeyh Ferid Efendi: 20. yüzyılın divânelerinden olan Ferid Efendi, sadâsıyla kalpleri ürpertip titreten bir zâttır. İlahî cezbeye tutulan diğer zevât gibi Şeyh Ferid Efendi de üzerinde bir aba ya da bir entariyle dolaşır. Sevenleri maddi yardımda bulunduklarında, ona verilen şeyi kendine ayırmak yerine dağıtacak birilerini arar. Kerâmet Sahibi Beylerbeyli Atâ Efendi: Sultan II. Abdülhamid Han devrinde Beylerbeyinde yaşamış olan Atâ Efendi, heybetli yapısının yanı sıra yüzünü kaplayan sakalı ve alnına dökülen kakülleriyle harabatî bir şahsiyettir. Atâ Efendi, dört mevsim başında bir keçe külah, sırtında bir abayla dolaşır. Cezbenin hararetinden olsa gerek kışın dondurucu soğuğunda bile denize girer. İstavroz da bir kulübede yaşayan Atâ Efendi nin büyük kerâmet sahibi olduğuna inanılır. İstanbul Kültür A.Ş. nin İstanbul un 100 divanesi kitabında yer alan bazı isimlerin hikayeleri ise çok sınırlı.İstanbul un8 dört bir yanında yaşamış, hatta bazı semtlere isimlerini vermiş, padişahlar tanımış bu şaşırtıcı isimlerin diğerleri de şunlar:Horoz DedeHatablıDeniz AbdalDeryaTezveren DedeTuz BabaKeskinKoyunEskiciYıldızYa VedudZanbakkKovacıAsumaniİlyasÜryani DedeAltuncuzade TekkesiDerviş-Safeviler DönemiMulakkabKulubeliYemenliTaşcıElekHızırSultan Büdela Hasan DedeSeyyid SüleymanNenesiNalıncı HüseyinErdebilizadeArmağaniDivane BurnazDivane DuhankeşBülbül DivanesiLaleli-Sebah & JoaillierSümüklüİsmail EfendiSeyyid NizamKalıcıHünkar DelisiLaleli BabaBayrakdarBayrakdarBeşiktaşiDalkavukFlandin-Pera MezarlığıArpaeminiDerviş OsmanDerviş OsmanDerviş OsmanKuşbazAhmed AğaÇöp AtlamazSaidArif AğaAşık CemalDüğümlüHasan RızaTakunyacıMahmud BabaKutb ul ArifEbulkilabŞeyh FeridDeli Hidayet Eyüplü DeliDilsizPazarolaAdamol Balıkçı BabaMortucu

İstanbul'un en ünlü delileri ve divaneleri!

1400'lü yıllardan, 1900'lü yıllara kadar İstanbul'da yaşamış olan divânelerin ilginç hikayeleri