Kanser hastaları nelere dikkat etmeli?

Dünyada her yıl milyonlarca kişi kansere yakalanıyor. Son yıllarda kanser tedavilerinde ortaya çıkan gelişmeler, hastaların yaşam kalitesini ve süresini arttırıyor. Kanser tedavisinde en önemli yöntemlerden biri olan kemoterapiden başarılı sonuçlar elde etmenin yolu; onkoloji ekibi, hasta ve yakınlarının tedavi sürecinde işbirliği halinde olmasından geçiyor. Bu süreçte doktorun bilgisi dışında başvurulan yanlış uygulamalar ise tedavi sürecini olumsuz etkiliyor. Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Şeref Kömürcü, “01-07 Nisan Kanser Haftası” öncesinde kemoterapi alan hastaların dikkat etmesi gerekenler hakkında bilgi verdi.

Kanser tedavisi için kullanılan ilaçlı tedavilere genel olarak kemoterapi adı verilmektedir. Kanser hücreleri kontrolsüz bölünmekte ve çoğalmaktadır. Kemoterapi sayesinde birçok farklı etki mekanizmalarıyla kanser hücreleri ortadan kaldırılır ya da büyümeleri engellenir.

Kanser tedavilerinde kullanılan ilaçların etkisi en çok hızlı büyüyen kanser hücreleri üzerinedir. Vücutta kanser hücreleri dışında hızlı büyüyen hücreler de vardır. Bu nedenle bu ilaçların yan etkileri en sık bu hızlı büyüyen hücrelerde görülmektedir. Özellikle sitotoksik ajan olan kemoterapiler saçlardaki hızlı büyüyen kıl foliküllerine yan etki ederek, saç dökülmelerine neden olmaktadır. Mide bağırsak sistemindeki mukoza hücreleri de hızlı bölünen hücreler olduklarından kemoterapinin bunlar üzerinde de; bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal gibi yan etkileri olabilmektedir. Kan hücreleri de hızla çoğalan hücrelerdir. Kemoterapi kan hücreleri üzerinde de olumsuz etkiye neden olabilmektedir. Kandaki beyaz kürelerin sayısının azalması enfeksiyonların daha sık ortaya çıkmasını tetikler. Kırmızı kürelerin sayısının azalması da halsizlik, iştahsızlık gibi şikayetlerin ortaya çıkmasına yol açabilir. Ayrıca, trombositlerin azalmasına bağlı olarak kanama sorunları ortaya çıkabilir. Bunların tümü kan hücrelerinin baskılanmasıyla ilgili şikayetlerdir. Bunların dışında nörolojik sistem de kemoterapiden etkilenebilmektedir. Kemoterapi tedavisi sırasında çeşitli nöropatiler, el ve ayaklarda uyuşmalar ve baş dönmesi gibi şikayetler de görülebilmektedir.