Türkiye'de vergi afları Türkiye Büyük Millet Meclis'nin kuruluşu ile başlıyor. TBMM'nin ilk kanunu, vergi yasası 30'uncu kanunu ise vergi affı yasasıydı. Bu af mültezimlere (devlet adına vergi toplayanlar) ödeme kolaylığı getiren yasaydı. Buna göre TBMM alacaklarının aslını istiyor faizini ise siliyordu. Aradan geçen 99 yılda tam 52 vergi affı yasası çıktı. Bu aflar bazen verginin tamamını bazen bir kısmını ve çoğunlukla da faizini ve cezalarını silen yasalardı. Bu vergiler incelendiğine muamele vergisi, varlık vergisi afları dikkat çekiyor. Çok konuşulanlardan spor kulüplerine ilk af 1963 yılında çıkarılmış. İlk vergi kaçakçılığına af ise yine Şubat 1963'te çıkarılan bir yasa ile sağlanmış. 1974'te ise ilk kapsamlı af düzenlemesi yapılmış. Cumhuriyetin 50'inci yılı nedenile çıkarılan bir yasa ile bir çok suç gibi vergi suçları da affedilmiş. 1983, 1992, 2003 ve 2011'de geniş kapsamlı aflar çıkarılmış. 

İŞTE AFLARI ÇIKARAN BAKANLAR

 2011'DEN SONRAKİLER YAPILANDIRMA

Son yıllarda ise vergi afları giderek sıkılaştı. Örneğin 2003'ten bu yana yaklaşık 1.5 yılda bir vergi affı yasası çıktı. Bu da başta iş dünyası olmak üzere her 1.5 yılın sonunda af beklentisi yarattı. Vatandaşların büyük bölümü vergisini af yasalarından yararlanarak cezasız veya daha az faize katlanarak ödemeyi alışkanlık haline getirdi. 2003'ten bu yana gelen 14 affın çoğunluğu daha ziyade vergi anaparaları değil ceza ve faizlerinin silinmesi şeklinde oldu. 2011'deki geniş kapsamlı affın ardından çıkarılan tüm aflar borçların yeniden yapılandırılması oldu. Yani asıl vergi değil ceza ve faizler indirildi ve ödeme kolaylaştırıldı. Ancak matrah artırımları ise vergi incelemelerinden kurtulmak için vatandaşların kullandığı önemli bir enstrüman oldu.

SADECE KOLAYLAŞTIRMA OLABİLİR

Son günlerde ise yine aradan geçen 1.5 yılın ardından yeni bir vergi affının hazırlığı olduğu yönünde. İş dünyası belki de hükümeti yeni bir affa zorlamak için bunu konuşsa da Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan ise işin doğası gereği herhangi bir sinyal yok. Çünkü eğer pozitif yönde bir haber olursa bu kez vergi ödeyenler bile ödemeyi kesiyor. Bütçe zor durumda kalıyor. Piyasada hazırlığı yapılan düzenlemenin bir af değil ödeme kolaylığı sağlayacak düzenleme olduğu ifade ediliyor. Bazı kaynaklar Mayıs 2020'de matrah artırımını da içine alan bir düzenleme bekliyor. Çünkü şu anda sadece 2018 kazançları matrah artırımı kapsamında değil. 2019 kazançlarını da kapsamda olması için mayısta yapılacak bir düzenleme ile Nisan 2020'de verilecek 2019 beyannameleri kapsam içine alınabilir. 

BÜTÇE AÇIĞI 100 MİLYAR LİRA

Yapılandırmanın bu kadar sık olmasında ekonominin durgun olduğu dönemlerde vatandaşın ödemek istediği halde vergisini ödeyememesi büyük rol oynuyor. Çünkü vatandaşlardan yapılandırma yapanların yüzde 80'i borcu yapılandırıldıktan sonra düzgün ödemeye başlıyor. Sonlara doğru bu oran yüzde 20'lere kadar düşüyor. Bunu gören Maliye son düzenlemelerinde 2 taksidi kaçıranları kabul ediyor ancak bu kez vatandaş 3'üncü taksidi kaçırabiliyor. Diğer yandan yargıda biriken vergi davaları tasfiye ediliyor. Cezalar silinince anaparalar ödenebilir hale geliyor. 

Devlet açısından ise son dönemlerde tüm tek seferlik gelir düzenlemelerine ve Merkez Bankası yedek akçesi kullanıldığı halde bütçe 100 milyar lira açık verdi. Ekonomide tüketim artmadıkça KDV ve ÖTV üzerine kurulmuş bütçe gelirleri bir türlü artmıyor. Yeni düzenlemenin bütçeyi de biraz toparlayabileceği ifade ediliyor.  

İŞTE 52 VERGİ AFFI

 TarihSayıBaşlıkİçerik
129.09.192030A’şar Mültezimlerinden Eday-ı Deyin Edenlerin Emlak-i Merhüne ve Mütefevvizelerinin İadesine Dair KanunMültezimlere ödeme kolaylığı: Asıl ödenir, faiz silinir.
223.04.1921145Elviyeyi Selasede Vergilerin Sureti Cibayetine Dair Kanun 
322.03.19342395Kazanç vergisi KanunuEski kazanç vergisi kaldırılır, eski kanuna göre salınıp tahsil edilmeyen vergiler silinir.
404.07.19342566Vergi Bakayasının Tasfiyesine Dair YasaBazı vergiler için kısmen ödeme
514.06.19352821Bazı Şekerli Maddelerden Alınmamış Olan Muamele Vergisinin Terkinine Dair KanunMuamele vergisi affı. 1934 öncesi borçlarının silinmesi.
626.01.19393586Arazi Vergisinin Mali Yıl Sonuna Kadar Olan Bakiyesinin Terkinine Dair YasaArazi vergisi affı
717.09.19434501Varlık Vergisi Kanunu’na Ek KanunVarlık vergisi affı (ücret)
815.03.19444530Varlık Vergisi Bakayasının Terkinine Dair YasaVarlık vergisi affı
905.06.19464920Devlet Orman İşletmelerinin Bazı Vergilerden Muaf Tutulması Hakkında KanunOrman Genel Müdürlüğü ve buna bağlı Devlet Orman İşletmeleri için af
1021.05.19475050Toprak Mahsulleri Vergisi Artıklarının Silinmesi Hakkında YasaYürürlükten kaldırılan vergi artıklarının affı
1106.07.19485240Götürü Olarak Alınan Nebati Yağ Muamele Vergileri Cezalarından Tahsil Edilemeyen Kısmının Alınmaması Hakkında KanunMuamele vergisi ceza affı
1226.10.1960113Af Kanunu27 Mayıs 1960 tarihine kadar işlenen çok sayıda suçun affı. Para cezalarında af var, vergi cezalarında yok.
1328.02.1961281Bir Kısım Vergi Cezalariyle Gecikme Zamlarının Tecil Ve Tasfiyesine Dair KanunHer türlü vergi, ceza, faizin 5 yılda ödenmesi, bunların bir kısmının silinmesi.
1419.02.196320231/12/1960 Tarihli Ve 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Ve Bu Kanuna Bazı Hükümler Eklenmesi Ve Bir Kısım Hükümlerinin Kaldırılması Hakkında Kanun. Götürü ücretler üzerinden alınan vergide af.
1523.02.1963218Bazı Suç ve Cezaların Affı Hakkında KanunUsulsüzlük cezalarının tamamı, kusur ve kaçakçılık cezalarının yarısı affedilir.
1613.06.1963252Spor Kulüplerince Oyunculara Ve Karşı Kulüplere Şimdiye Kadar Ödenmiş Bulunan Transfer Ücretleriyle Teşvik Primlerinden Mütevellit Vergi Borçlarının Bir Defaya Mahsus Olmak Üzere Affı Hakkında Kanun.Spor Kulüplerinin Vergi Borçlarının Bir Defaya Mahsus Olmak Üzere Affı 
1705.09.1963325Kamu İktisadi Teşebbüslerinin 1960 ve Daha Önceki Yıllarına Ait Bir Kısım Vergi Borçlarının Tasfiyesi Hakkında KanunKİT vergi borçlarına af.
1816.07.1965691Belediyelerin ve Belediyelere Bağlı Müessese ve İşletmelerin Bir Kısım Borçlarının Hazinece Terkin ve Tahkimi Hakkında KanunBelediye vergi borçlarına af.
1903.08.1966780Bazı Suç ve Cezaların Affı Hakkında KanunVergi cezalarının affı.
08.08.1966
2029.07.19701319Emlak Vergisi KanunuÖnceki dönemlere ilişkin olarak tahakkuk eden bina, buhran, savunma ve arazi vergisi borçlarından doğan ceza ve gecikme zamlarının % 90’ı affedilir.
2115.05.19741803Cumhuriyet’in 50. Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı Hakkında KanunKapsamlı af düzenlemeleri.
2220.03.19812431Tahsilatın Hızlandırılması ve Beyan Dışı Kalmış Servet Unsurlarıyla Vesikasız Emtianın Beyanına İlişkin KanunCezaların % 90’ının, gecikme zamlarının tamamının silinmesi, ek servet bildirimi.
2327.10.198125462431 Sayılı Tahsilatın Hızlandırılması Hakkında Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesine Dair Kanun.2431 sayılı Kanun’a ek düzenleme. Stok beyanında bulunanlara cezai takibat yapılmaması.
2431.12.198125712431 Sayılı Tahsilatın Hızlandırılması Hakkında Kanuna Bazı Maddeler Eklenmesi Hakkında Kanun. 2431 sayılı Kanun’un süresinin uzatılması, kapsamının genişletilmesi.
2522.02.19832801Bazı Kamu Alacaklarının Özel Uzlaşma Yolu İle Tahsili Hakkında kanunGeniş kapsamlı af ve matrah artırımı (özel pişmanlık)
2604.12.19853239Torba KanunVergi borcunu % 25 fazlasıyla ödeyenlerin ceza, faiz ve zamları silinir.
2725.03.19873332Sermaye Piyasasının Teşviki, Sermayenin Tabana Yangınlaştırılması ve Ekonomiyi Düzenlemede Alınacak Tedbirlere ilişkin KanunTecil, tecil faizinin indirimi.
2803.12.19883505Torba KanunVergi borcunu % 30 fazlasıyla ödeyenlerin ceza, faiz ve zamları silinir.
2914.06.19893571Torba KanunKamuya yararlı dernek ve vergiden muaf vakıflara af.
3023.12.198835121989 Yılı Bütçe KanunuBelediye ve iştirakleri için ceza ve faiz affı.
3115.12.19903689Torba KanunVergi aslı ile zam, faiz ve cezanın % 30’unu ödeyenlerin diğer borçları silinir.
3221.03.19923787Bazı Kamu Alacaklarının Tahsilatının Hızlandırılması ve Matrah Artırımı Hakkında KanunGeniş kapsamlı af ve matrah artırımı
3304.05.19943986Ekonomik Denge İçin Yeni Vergiler İhdası İle İlgili KanunBelediye, il özel idareleri ve iştirakleri için af.
3420.11.19964213Kıymetli Maden ve Ziynet Eşyası Beyanı Hakkında KanunKıymetli madenlerin kayda alınması, yeniden değerleme olanağı.
3522.07.19984369Torba KanunMali milat, zirai kazanç sahipleri için borç silinmesi, stok düzeltmeleri.
3628.12.2001473117.08.1999 ve 12.11.1999 Tarihlerinde Meydana Gelen Depremlerde Zarar Görenlerin Vergi Borçları ve Vergi Cezalarının Terkini … Hakkında KanunDeprem nedeniyle bazı borçların terkini.
3703.04.20024751Vergi Usul Kanunu, Emlak Vergisi Kanunu Ve Harçlar Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Yeni bildirim yapanlara emlak vergisi affı.
3812.06.20024761Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında KanunŞirketlere sermaye olarak konan değerlerden hareketle inceleme ve tarhiyat yapılamayacağı.
3925.02.20034811Vergi Barışı KanunuGeniş kapsamlı af ve matrah artırımı
4030.07.20034961Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun İhraç bedelinin yurda getirildiği tarihteki cari kur ile ihraç bedeli arasındaki fark için vergi affı.
4116.07.20045228Bazı Kanunlarda Ve 178 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Spor kulüplerine af.
4221.04.20055335Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair KanunTCDD ve bağlı ortaklıkları için af.
4329.06.20065535Bazı Kamu Alacaklarının Tahsil Ve Terkinine İlişkin KanunTrafik sicilinden silinen araçlar için af
Kadastro yenileme işlemlerinde harç affı
Mazbut vakıflara yapılan ödemelerde stopaj affı.
4420.02.20085736Bazı Kamu Alacaklarının Uzlaşma usulü İle Tahsili Hakkında KanunYeniden uzlaşma olanağı.
4504.06.20085766Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında KanunSpor kulüplerine af.
4613.11.20085811Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında KanunVarlık Barışı
4718.12.20095838İşsizlik Sigortası Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında KanunMKYF için BSMV affı.
Hurdaya ayrılan taşıtlar için MTV affı.
 
4813.02.20116111Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında KanunGeniş kapsamlı af ve matrah artırımı
4911.09.20146552İş Kanunu İle Bazı kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde değişiklik Yapılması İle Bazı Alacakların yeniden Yapılandırılmasına Dair KanunBazı Alacakların Kesinleşmiş kamu alacaklarının yeniden yapılandırılması
Kasa ve ortaklar cari hesaplarının düzeltilmesi
5003.08.20166736Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin KanunKesinleşmiş kamu alacaklarının yeniden yapılandırılması
İhtilaflı alacakların yapılandırılması
İnceleme aşamasındaki işlemler
Matrah artırımı
Kasa ve ortaklar cari hesaplarının düzeltilmesi
Stok düzeltmeleri
Varlık barışı
5111.05.20187143Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasınaİlişkin KanunKesinleşmiş kamu alacaklarının yeniden yapılandırılması
İhtilaflı alacakların yapılandırılması
İnceleme aşamasındaki işlemler
Matrah artırımı
Kasa ve ortaklar cari hesaplarının düzeltilmesi
Stok düzeltmeleri
Varlık barışı
Yurt dışı kazançlara istisna
5217.07.20197186Gelir Vergisi Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında KanunVarlık barışı

24 SAATGÜNÜN ÖZETİ
24 saat
24 saat günün önemli haberleri ve gelişmeleri