İkinci el mağazasından ucuza aldı: 23 milyon liralık servete dönüştü!

ABD'nin Nashville kentinde yaşayan Michael Sparks'ın 2006 yılında sıradan bir ikinci el mağazasında yaptığı alışveriş, beklenmedik bir keşfe dönüştü. Sparks, raflarda gördüğü sarılı eski bir belgeyi yalnızca 2,48 dolara satın aldı. İlk bakışta dekoratif ya da sıradan bir tarihi baskı gibi görünen belgenin kökenini merak eden Sparks aylarca araştırma yaptı. Sonunda elindeki parçanın, ABD Bağımsızlık Bildirgesi'nin 1823 yılında hazırlanan son derece nadir resmi kopyalarından biri olduğu belirlendi. Belge, 2007'de yapılan açık artırmada 477 bin 650 dolara satıldı.

BELGEYİ SADECE 2,48 DOLARA SATIN ALDI

Michael Sparks, Mart 2006'da Nashville'deki Music City Thrift Store'a yaptığı rutin ziyaretlerden birinde rulo halindeki belgeyi fark etti. Aynı alışverişte şamdan ile tuzluk-biberlik takımı da alan Sparks, belge için yalnızca 2,48 dolar ödedi.

İLK BAKIŞTA DEĞERİ ANLAŞILMADI

Mağaza yönetimine göre 2,48 dolarlık fiyat, o dönemde bu tür eski dekoratif eşyalar için uygulanan sıradan fiyatlardan biriydi. Belgenin tarihi önemine ilişkin mağazada herhangi bir bilgi bulunmuyordu.

SPARKS'IN ŞÜPHESİ EVE GÖTÜRÜNCE BAŞLADI

Tarihi eşyalara ilgi duyduğu belirtilen Sparks, baskının sıradan bir modern kopyadan daha eski göründüğünü fark etti. Belgeyi eve götürdükten sonra kökenini araştırmaya başladı.

AYLAR SÜREN ARAŞTIRMA GERÇEĞİ ORTAYA ÇIKARDI

Sparks'ın araştırmaları, elindeki belgenin William J. Stone tarafından hazırlanan ünlü "Stone baskılarından" biri olduğunu ortaya koydu. Bu baskılar, ABD Bağımsızlık Bildirgesi'nin korunması amacıyla 19. yüzyılın başında hazırlanmıştı.

ORİJİNAL BELGE YIPRANMAYA BAŞLAMIŞTI

1820 yılına gelindiğinde 1776 tarihli özgün Bağımsızlık Bildirgesi'nin sık kullanım ve ışığa maruz kalma nedeniyle zarar gördüğü fark edildi. Dönemin ABD Dışişleri Bakanı John Quincy Adams, belgenin mümkün olduğunca birebir kopyasının hazırlanmasını istedi.

WILLIAM J. STONE ÜÇ YIL ÇALIŞTI

Görev, gravür sanatçısı William J. Stone'a verildi. Stone, orijinal belgenin görüntüsünü bakır levhaya aktarmak için yaklaşık üç yıl çalıştı ve hazırladığı gravür 1823'te tamamlandı.

KONGRE 200 RESMİ KOPYA İSTEDİ

ABD Kongresi'nin talimatıyla 1823 yılında parşömen üzerine 200 resmi kopya basıldı. Sotheby's kayıtlarında Stone'un toplamda 201 vellum kopyası hazırladığı belirtiliyor. Bu baskılar devlet kurumlarına, yetkililere ve hayatta olan Bağımsızlık Bildirgesi imzacılarına dağıtıldı.

BULUNDUĞUNDA BİLİNEN 35 KOPYA VARDI

Times of India'nın aktardığına göre Sparks'ın keşfinden önce tarihçiler bu resmi baskılardan yalnızca 35'inin nerede olduğunu biliyordu. Nashville'de bulunan belge, bilinen 36'ncı örnek olarak kayıtlara geçti.

BELGENİN DURUMU DA DEĞERİNİ ARTIRDI

Uzmanların dikkatini çeken ayrıntılardan biri belgenin korunma durumuydu. Baskıdaki mürekkebin koyu ve belirgin kalması, kopyanın diğer bazı örneklere göre oldukça iyi durumda olduğunu gösteriyordu.

HİKAYENİN BİR DE ÖNCEKİ SAHİBİ VARDI

Belgenin ikinci el mağazasına ulaşma öyküsü de en az keşfi kadar dikkat çekiciydi. Nashville'de yaşayan Stan Caffy'nin belgeyi yıllar önce bir garaj satışından 10 dolara aldığı ortaya çıktı.

10 YIL BOYUNCA GARAJ DUVARINDA ASILI KALDI

Caffy'nin belgeyi yaklaşık 10 yıl boyunca garajının duvarında tuttuğu belirtildi. Belgenin gerçek değerinden haberi olmadığı için onu özel koşullarda saklamadı.

EŞİNİN İSTEĞİYLE MAĞAZAYA BAĞIŞLADI

Caffy'nin eşi garajdaki kullanılmayan eşyaların kaldırılmasını isteyince belge de diğer eşyalarla birlikte Music City Thrift Store'a bağışlandı. Sparks, belgeyi mağazaya bırakılmasından yalnızca iki gün sonra satın aldı.

AÇIK ARTIRMA 125 BİN DOLARDAN BAŞLADI

Belgenin gerçekliği doğrulandıktan sonra açık artırmaya çıkarılmasına karar verildi. Kuzey Carolina'nın Burlington kentindeki Raynors' Historical Collectible Auctions tarafından düzenlenen satışta başlangıç teklifi 125 bin dolar olarak belirlendi.

FİYAT KISA SÜREDE 477 BİN DOLARI AŞTI

Tekliflerin yükselmesiyle belge 477 bin 650 dolara satıldı. Kazanan teklifin telefonla açık artırmaya katılan ve kimliği açıklanmayan bir alıcıdan geldiği bildirildi.

2,48 DOLARLIK ALIŞVERİŞ SERVETE DÖNÜŞTÜ

Sparks'ın ödediği 2,48 dolar ile açık artırma fiyatı arasındaki fark yaklaşık 192 bin kat oldu. Ancak Sparks, satış sonrasında komisyonlar ve vergiler düşüldüğünde elinde kalan tutarın açık artırmadaki rakam kadar yüksek olmadığını söyledi.

BU KOPYALAR HALA SON DERECE DEĞERLİ

William J. Stone'un 1823 tarihli baskıları bugün de koleksiyonerler açısından büyük tarihi değere sahip. Sotheby's, bu ilk resmi kopyalardan yalnızca yaklaşık 52'sinin günümüze ulaştığının bilindiğini belirtiyor.

BENZER BİR STONE BASKISINA 4,4 MİLYON DOLAR ÖDENDİ

Stone baskılarının değeri, kopyanın kökeni ve geçmiş sahiplerine göre büyük ölçüde değişebiliyor. Sotheby's kayıtlarına göre ABD Bağımsızlık Bildirgesi'ni imzalayan Charles Carroll'a verilen Stone kopyalarından biri 2021 yılında 4,42 milyon dolara satıldı.

200 YILLIK BELGELER KOLEKSİYONERLERİN İLGİSİNİ ÇEKİYOR

Sotheby's'in 2024'te satışa sunduğu bir başka Stone baskısı için 500 bin ile 700 bin dolar arasında tahmin verilmesi, bu belgelerin koleksiyon dünyasındaki değerini ortaya koyuyor. Belgenin geçmişi, kime ait olduğu, baskı türü ve korunma durumu fiyat üzerinde belirleyici olabiliyor.

SIRADAN BİR MAĞAZA ZİYARETİ TARİHİ KEŞFE DÖNÜŞTÜ

Michael Sparks'ın hikayesi, yıllarca bir garaj duvarında duran ve ardından birkaç dolara ikinci el mağazasında satılan bir belgenin gerçek değerinin ancak dikkatli bir araştırmayla anlaşılabileceğini gösteren sıra dışı örneklerden biri oldu. 2006'da 2,48 dolara alınan belge, yalnızca bir yıl sonra yüz binlerce dolarlık tarihi bir esere dönüştü.