Bitlis'in neyi meşhur? Bitlis'de ne yenir, ne alınır, neresi gezilir?
Derin bir vadinin içine saklanmış, türkülere konu olan beş minaresiyle, sert kışlarıyla ve sıcakkanlı insanıyla bilinen, Doğu Anadolu'nun en mistik köşelerinden birine yolculuk yapıyoruz. Tarih boyunca sayısız medeniyete ev sahipliği yapmış, İpek Yolu'nun önemli duraklarından biri olan Bitlis, sadece bir geçiş güzergahı değil, başlı başına bir hazine sandığıdır.
Şehre yaklaştığınızda burnunuza gelen o isli ve iştah kabartan koku, bölgenin en ünlü lezzetinin, yani büryanın habercisidir. Sabahın erken saatlerinde, gün daha ağarmadan uykudan uyanıp kuyu kebabı yemenin bir gelenek olduğu bu topraklarda, gastronomi hayatın merkezindedir. Ancak Bitlis sadece midesine düşkün olanları değil, tarih ve doğa tutkunlarını da kendine hayran bırakır. Bir yanda dünyanın en büyük ikinci krater gölü olan Nemrut Kalderası'nın büyüleyici maviliği, diğer yanda "Kubbet-ül İslam" unvanıyla anılan Ahlat'ın binlerce yıllık şahide taşları... Her köşesi ayrı bir efsane, her taşı ayrı bir tarih fısıldayan bu şehir, Doğu'nun keşfedilmeyi bekleyen incisidir. Gezginlerin ve lezzet avcılarının arama motorlarında en sık yanıt aradığı "Bitlis'in neyi meşhur, Bitlis'de ne yenir, ne alınır, neresi gezilir ve yapılacak şeyler neler?" soruları, vadide saklı kalan bir medeniyeti tanımanın anahtarıdır. İşte Bitlis'te sizi bekleyenler...
Bitlis, coğrafi yapısı nedeniyle "Vadideki Güzel" olarak da adlandırılır. Dik yamaçlara kurulmuş taş evleri, tarihi medreseleri ve hanlarıyla adeta bir açık hava müzesini andırır. Şehir merkezindeki dar sokaklarda kaybolurken, geçmişin izlerini sürmek mümkündür. Özellikle kış aylarında metrelerce karın altında kalan şehir, bembeyaz bir gelinlik giymişçesine büyüleyici bir manzaraya bürünür. Ancak Bitlis'i asıl özel kılan, Ahlat ilçesindeki Selçuklu mirasıdır. Türklerin Anadolu'ya giriş kapısı olarak bilinen bu bölge, binlerce yıllık mezar taşlarıyla zamanın durduğu bir yerdir. Bu yazımızda, uykudan feragat ettiren meşhur büryan kebabını, volkanik bir harika olan Nemrut Gölü'nü, el emeği göz nuru Ahlat bastonlarını ve gezi rotalarını tüm detaylarıyla ele alıyoruz.
BİTLİS’TE NE YENİR?
Bitlis mutfağı denince akla gelen ilk ve en tartışmasız lezzet "Büryan Kebabı"dır. Siirt ile tatlı bir rekabet içinde olsalar da Bitlis büryanı, kuyuya sarkıtılan oğlak etinin su buharıyla pişmesi ve o kendine has yumuşaklığıyla fark yaratır. Bitlis'te büryan bir öğle veya akşam yemeği değil, bir kahvaltı kültürüdür. Sabahın 05.00'inde fırınların önünde kuyruklar oluşur ve öğlene kalmadan tükenir. Taze pide üzerinde servis edilen, yanında yaş üzümle sunulan bu lezzet, güne enerjik başlamanın en lezzetli yoludur.
Büryanın yağıyla yapılan ve yine sabahları içilen "Avşor Çorbası", hem doyurucu hem de şifalı bir başlangıçtır. İçinde et parçaları, sebze ve özel baharatlar bulunan bu çorba, Bitlis'in soğuk sabahlarında iç ısıtır. Yöresel köftelerden "Bitlis Köftesi" (Katıklı Dolma), ince bulgurun içine kıyma konularak haşlanması ve üzerine sarımsaklı yoğurt dökülmesiyle yapılır. Ayrıca "Ciğer Taplaması", "Şemşemok" ve "Keledoş" da Bitlis sofralarının vazgeçilmezlerindendir. Tatlı olarak ise, cevizli ve şerbetli bir hamur tatlısı olan "Şeker Helvası" damakları şenlendirir.
BİTLİS NERESİ GEZİLİR?
Bitlis gezesinin en etkileyici durağı, hiç şüphesiz "Nemrut Krater Gölü"dür. Tatvan ilçesi sınırlarında bulunan ve sönmüş bir volkanın zirvesinde yer alan bu göl, dünyanın ikinci, Türkiye'nin ise en büyük krater gölüdür. Bir yarısı sıcak, diğer yarısı soğuk olan göl suları, buhar bacaları ve buz mağaralarıyla ziyaretçilerine eşsiz bir doğa deneyimi sunar. Kraterin içine araçla inip göl kenarında piknik yapmak veya kamp kurmak, doğaseverler için paha biçilemez bir aktivitedir.
Tarih meraklıları için adres "Ahlat Selçuklu Mezarlığı"dır. UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alan bu alan, dünyanın en büyük Türk-İslam mezarlığıdır. 4 metreye varan boyları, üzerlerindeki ince taş işçiliği ve motifleriyle hayranlık uyandıran 8 binden fazla mezar taşı (şahide), Orhun Abideleri'nin Anadolu'daki temsilcisi gibidir. Ahlat'ta ayrıca kümbetler, mağara evler ve Ahlat Müzesi de görülmeye değerdir.
Şehir merkezinde, türküye konu olan "Beş Minare" efsanesinin izini sürebilirsiniz. Aslında şehirde beşten fazla minare vardır ancak türküdeki sembolik anlatım şehre mal olmuştur. "İhlasiye Medresesi", Selçuklu mimarisinin en zarif örneklerinden biri olarak yüzyıllardır ayakta durmaktadır. "Bitlis Kalesi", şehrin tam ortasında heybetli bir şekilde yükselir ve şehri kuşbakışı izlemek için en iyi noktadır. Ayrıca tarihi "El Aman Hanı", kışın zorlu şartlarında yolculara sığınak olmuş, bugün ise restore edilerek turizme kazandırılmış devasa bir yapıdır.
BİTLİS'TE YAPILACAKLAR VE ALINACAKLAR LİSTESİ
Bitlis seyahatinizi unutulmaz kılmak ve bu kadim kültürden bir parça götürmek için aşağıdaki listeyi takip edebilirsiniz.
İşte Bitlis gezi rehberi:
Bitlis, vadisindeki gizemi, kraterindeki maviliği ve taşındaki ustalığıyla ziyaretçilerini bekleyen, Doğu'nun saklı cennetidir. Buradan ayrılırken damağınızda büryanın tadı, aklınızda ise Ahlat'ın taşları kalacaktır.
