Ambargonun kalkması bölgeyi nasıl etkileyecek?

ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın oluşturduğu P5+1 ülkeleri ile İran arasında 10 yılı aşkın süredir devam eden nükleer müzakereler sonrasında bu ülkeye uygulanan ambargoların kaldırılması kararlaştırıldı. 1979’daki İran İslam Devrimi’nden bu yana inişli çıkışlı da olsa 35 yılı aşkın süredir uygulanan ambargoların kaldırılması, dünya gündemini belirledi. Uzmanlar, bu gelişmenin bölgeye ve Türkiye’ye siyasi ve ekonomik etkilerini değerlendirdi. Uzmanlara göre İran, ekonomisini güçlendirecek, ABD’den ve Avrupa’dan yatırımcıları çekecek, bölgede öne çıkacak. Buna karşılık bölgede, İran ve Suudi Arabistan eksenli “vekâlet savaşları”nın sertleşmesi bekleniyor. Uzmanların, bu konuda görüşleri şöyle:

Doç. Dr. Haldun YALÇINKAYA (TOBB Üniversitesi)

İRAN için yeni bir dönem başlıyor ama bunun güvenlik faturası olacak. İran, ambargolar nedeniyle yıllardır konvansiyonel gücünü artıramamıştı. Nükleer programı ve özel kuvvetleri denge sağlıyordu. Şimdi ambargolar kalktı, nükleer programını dondurdu ama hâlâ İran, Ortadoğu güç dengesinde stabil bir noktada değil. Suudi Arabistan silahlanmaya yılda 80 milyar dolar harcarken, İran 12 milyar dolarda kalıyor. İran’a yönelik silah ambargosu kalkmış değil. Ekonomik ambargo kalksa bile kendini yeni sisteme entegre etmesi çok zaman alacak. Geçiş dönemi Körfez güç dengesi sisteminde İran’ın aleyhine olabilir. Ortadoğu’da güç dengesi içinde İran’ın kırılganlığı artacak. Ortak savunma şemsiyesinin içinde olmadığı için İran, meydan okunabilir bir aktör haline gelebilir. İran’ın bunu ittifaklarla aşması gerekiyor. ‘İran’ın kırılganlığı artacak’