Dünyanın en ünlü savaş karşıtı tablosu nasıl doğdu? Picasso'nun dev eseri Guernica tablosunun ardındaki çarpıcı gerçek

Büyük sanat eserlerini anlamak her zaman kolay olmayabilir. Hele resimde zincir kıran büyük sanatçıların onların sanatlarının en ünlü parçası kabul edilen resimler temel sanat eğitimine sahip olmayan sıradan sanatseverler için zaman zaman anlamsız olabiliyor. Ancak bazı tabloların ne anlatmak istediğini tam olarak anlamasak bile resmin ağırlığını hissedebiliyoruz. Duygusuna erişmeyi başarıyoruz. Picasso'nun Guernica tablosu da bu eserlerden biri.

Pablo Picasso, modern sanat denildiğinde akla gelen en büyük sanatçılardan biri. 1881’de İspanya’da doğan sanatçı, resim tarihine yön verecek kırılmalara imza attı. Bugün hala anlaşılmakta çok zorlanılan Kübizm akımının Georges Braque ile birlikte kurucuları arasında yer aldı. Resim dili pek çok aşamadan geçti ama her aşaması onun büyük Picasso büyüsünü yaratmasında büyük bir görev üstlendi.

Resimde zincirkıran bir sanatçı

Ünlü sanatçı ilk olarak gençlik yıllarında yaptığı Mavi Dönem ve Pembe Dönem resimleriyle dikkat çekti. Bu dönemin arkasından resimde biçimi parçalayan, figürleri dönüştüren ve klasik anlatıyı yerle bir eden eserleri ortaya çıkardı. Picasso'nun bu hamlesi sanat dünyasında yeni bir çağın başlamasına neden oldu.

Picasso hem çok üretken hem çok ünlü hem de sanki bunlar yetmiyormuş gibi sürekli biçim değiştiren bir sanatçıydı. Belli bir üslubu yoktu. Portreler yaptığı bir dönemi natürmortlar, heykeller, gravürler ve deneysel kompozisyonlar takip edebiliyordu. Belli bir üsluba sahip olması çok zor oldu.

Ancak bütün bu geçişkenliğin yanında Picasso'ya dair en büyük eleştirilerden biri, 1930’ların ortasına kadar doğrudan politik bir sanatçı olarak değerlendirilmemesiydi.

Dünya, iki dünya savaşı arasında bocalarken, ülke sınırları sürekli değişirken ya da yeni bir tehditle mücadele etmeye çalışırken onun eserlerinde insan bedeni, arzu, korku, parçalanmışlık ve modern hayatın gerilimleri vardı; ama güncel siyasete dair açık bir söylem yoktu.

Politik olmama eleştirilerine cevap

1936’da İspanya İç Savaşı patlak verdi. Franco’nun arkasından yürüyen milliyetçi güçler arasındaki bu çatışmalar, kısa sürede uluslararası bir arenaya taşındı. Nazi Almanya'sı ve Faşist İtalya, Franco’yu destekliyordu. Sovyetler Birliği ise Cumhuriyetçileri... Picasso bu savaşı uzaktan izliyordu. İç savaş devam ederken İspanya'daki Cumhuriyetçi hükümet, 1937 Paris Dünya Fuarı’ndaki İspanya bölümü için ondan büyük bir eser sipariş etti. İşte Picasso için hikayeyi bu fuar ve bu istek değiştirdi.

Nazi Almanyası’na bağlı Condor Lejyonu, iç savaşın Franco cephesine destek vermek için 26 Nisan 1937’de Bask bölgesindeki Guernica kasabası bombalandı. Guernica’nın yerle bir edilmesi, yalnızca İspanya’da değil tüm dünyada büyük bir olay yarattı çünkü bu saldırıda hedefte siviller vardı.

Picasso Guernica’nın yerle bir edildiğini gazetelerden öğrendi. Basında saldırıya ilişkin yer alan fotoğraflar Picasso'yu derinden etkiledi.

Fuar için yapacağı tabloya artık karar vermişti. Paris’teki atölyesinde fuar için en başta üzerine çalışmaya başladığı projeyi bir kenara bıraktı ve tüm dikkatini Guernica’nın katliamını işleyeceği bugünün en büyük eserlerinden biri kabul edilen Guernica tablosuna verdi.

Picasso'nun sadece anlam olarak değil boyut olarak da en büyük eseri olan Guernica tablosu, yaklaşık 3,5 metre yüksekliğinde ve 7,5 metre genişliğindedir. Picasso'da alışık olduğumuz renkler bu tabloda kullanmadı. Eser; siyah, beyaz ve gri tonlarından oluştu. Bu seçimde Picasso'nun haberi öğrendiği gazete fotoğraflaırnın etkisi olduğu söylenir.

Guernica tablosunda neler var?

Guernica tablosunda çığlık atan bir anne, hayatını kaybeden çocuğunu taşıyan bir kadın, yaralanmış at, boğa, parçalanmış bedenler ve panik içindeki figürler yer alıyor. Aslında bu tablo savaşı ya da Guernica saldırısını değil ama savaşın yarattığı korkuyu, kaosu ve yıkımı aktarıyor.

Bu eserle birlikte sadece Picasso'nun resim dili değil, sanatçı kimliği de bir dönüşüm geçirdi. Eserden sonra sanatçıya yöneltilen yöneltilen “politik değil” eleştirileri anlamını yitirdi. Bugün dünyanın en ünlü tablolarından biri olan Guernica, yalnızca İspanya İç Savaşı’na değil, savaşın kendisine karşı yapılmış en güçlü sanatsal itirazlardan biri olma özelliğini koruyor.